خانواده رانونكولاسه يا آلالگان Ranunculaceae

خانواده رانونكولاسه به فارسي تيره آلالگان گفته مي­شود. مهمترين گياهان اين خانواده عبارتند از آلاله يا رانونكولاسه، تاج­الملوك يا آكوليژيا، دلفينيوم يا زبان ­پس ­قفا، كلماتيس و پائونيا يا گل صدتوماني.  

  آلاله

آلاله­هاي وحشي در فصل بهار در بسياري از مناطق كوهستاني ايران بطور طبيعي رشد مي­كنند. آلاله ديگري وجود دارد كه برگـ­هاي درشت­تر و دم‌گل بلندتري دارد، اين گل گياه به صورت گل باغچه‌اي و گاهاً به صورت آپارتماني يا پات پلنت Pot plant قابل استفاده است.
آلاله بوسيله بذر تكثير مي­شود، بطوريكه در ماه‌هاي تير و مرداد بذرهاي آلاله را جمع آوري مي­كنند و بدون تيمار خاصي آن‌ها را در محل اصلي، كشت مي­كنند. از آنجا كه اين گياهان جزء گياهان نسبتاً مقاوم به سرما هستند، در فصل زمستان با پوشش كمي از مواد گياهي مثل خاك برگ، جوانه­هاي تازه رشد يافته را از سرما محافظت مي­كنند. در اوايل فصل بهار گياهان جديد شروع به رشد و نمو مي‌كنند و بوته‌هاي زيبايي توليد مي‌كنند.  

  تاج الملوك

آكوليژيا يا تاج­الملوك از ديگر گياهان خانواده رانونكولاسه است. اين گياه داراي رنگـ‌هاي متنوع بوده و بوسيله بذرهاي سياه رنگش تكثير مي­شود. بوته­هاي جوان تاج­الملوك كاملاً مقاوم به سرما هستند. در شرايط بسيار سرد و يخبندان شديد با استفاده از يك پوشش گياهي، از گياهان مراقبت بعمل مي­آيد. برگ­هاي تاج­الملوك در فصل غير گل­دهي منظره­اي زيبا براي فضاي سبز دارند. لذا بدين خاطر توصيه به كشت اين گياه در فضاي سطح شهري مي­شود . بذر گيري بطور طبيعي است و گياه حاصله خصوصياتي­ شبيه پايه مادر خواهد داشت.
ساقه­هاي ظريف و دم‌گل­هاي باريك اين گياه قابليت ماندگاري و عمر خيلي طولاني ندارند. اما گل­هاي بريده به عنوان دسته­ گل­هاي 3-1 روزه قابل استفاده هستند. در مصارف طولاني مدت از اين گياه فقط به عنوان گياه گلداني استفاده مي­شود.  

  زبان پس قفا

دلفينيوم يا زبان پس ­قفا گياهي است كه غنچه‌هاي متعدد به رنگ خاص آبي دارد. گل­هاي شاخه بريده اين مجموعه زيبا و كم نظير هستند. دلفينيوم علاوه براينكه يك گياه دارويي است يك گياه باغچه­اي و گل بريده محسوب مي­شود. اين گياه بوسيله بذرهاي سياه رنگش تكثير مي­شود و جوانه‌هاي رويش يافته به عنوان گياه دائمي در فضاي سبز كاربرد دارد.  

  كلماتيس اورينتاليس Clematis orientallis

گياه ديگر خانواده رانونكولاسه، پيچ­ رونده و زيباي كلماتيس اورينتاليس Clematis orientallis است. براي پوشاندن نرده­هاي باغ­ها يا استفاده در آلاچيق‌ها و هر جايي كه بخواهند منظره سبز و همراه با گل ايجاد كنند از اين گياه استفاده مي­كنند. رنگ آبي، بنفش و صورتي در اندازه­هاي كوچك و بزرگ كلماتيس باعث شده كه آن را به منظورهاي مختلف استفاده كنند.
كلماتيس گياهي است كه بوته بادوام و طولاني از نظر گل دهي دارد. اين گياه از اوايل ارديبهشت ماه تا زمان سرما به حالت گلدار ديده مي­شود. كلماتيس براي فضاي آزاد كه خواهان گل­هايي با دوره طولاني گل ­دهي باشد مناسب است.  

  كلماتيس بوسيله پيوند روي نهال­هاي بذري تكثير مي­شود. پيوند به دو صورت انجام مي­گيرد:

1. پيوند در گلخانه؛
2.پيوند در فضاي آزاد.

اگر پيوند در گلخانه صورت گيرد، گياهان را در گلدان قرار مي­دهند و پيوندك را از پيوندك­هاي در حال خواب زمستانه جدا مي­كنند. اين پيوندك­ها قبلاً شناسايي شده­اند و براساس رنگ و درشتي گل به آن‌ها شماره مي­دهند. و بعد از انتقال به گلخانه آن‌ها را روي پايه بذري بشكل پيوند انگليسي پيوند مي­دهند.
پيوند در هواي آزاد به شكل تي T است كه در 2 فصل آن را انجام مي­دهند، يكي در اواسط بهار حدود ماه خرداد، ديگري پيوند خواب در شهريور ماه. پايه­هاي پيوند شده با مراقبت و نگهداري در سال آينده گل­هاي مورد نظر را توليد مي­كنند.
اگر كلماتيس را پيوند نزنند فقط ارقام كلماتيس اورينتاليس (كلماتيس وحشي) گل­هاي كم و بسيار كوچكي توليد مي­كند. اما كلماتيس­هاي پرورشي گل­هاي درشت در تمام طول سال توليد مي­كنند، لذا تكثير پيوندي اين گياه ضرورت دارد.  

  گياه صد توماني

گياه صد توماني داراي برگ­هاي بسيار زياد است. نام انگليسي آن پائوني و اسم جنس اين گياه پائونيا است.
پائونيا گياهاني هستند پُر پَر كه برگ­هاي رنگين (در رنگ­هاي مختلف)، ساقه گل دهنده‌ي بسيار بلند و قابليت كات فلاوري خيلي زياد و ريزوم دارند. اين گياهان علاوه بر خاصيت كات فلاوري به عنوان گياهان فضاي سبز هم قابل استفاده هستند.
پائوني­ها مي­توانند براي مدت طولاني در يك منطقه باقي بمانند و دچار خسارت از عوامل محيطي نشوند، در موقع تكثير و ازدياد اين گياهان، ريشه­هاي گوشتي آن‌ها را تقسيم مي­كنند و به روش تقسيم بوته گياه جديد را در محل مورد نظر كشت مي­كنند. تكثير صد توماني در فصل پاييز به روش تقسيم بوته است.
شقايق صحرايي كه در مناطق كوهستاني مي­رويد از خانواده رانونكولاسه نيست بلكه بخشي از نهنج اين گياه مواد آلكالوئيدي دارد و از خانواده پا­پاراسه است.  

  * خانواده اورتيكاسه Urticaceae

گياهان خانواده اورتيكاسه، پي­لئاي معمولي (سبز) و پي­لئاي رنگي يا رونده هستند. گياه حالت كپه‌اي دارد و اندازه يكنواخت ساقه‌ها مهم است. پي­لئاي معمولي Pillea با ريشه­دار كردن قلمه­هاي ساقه تكثير مي­شود. لذا براي يكنواخت كردن گياهان، كاربرد تنظيم كننده­هاي رشد از نوع باز دارنده‌ها مفيد مي‌باشد. بهترين بازدارنده براي يكنواخت كردن گياهان تركيبات شيميايي نظير سايكوسل است. زماني از اين تركيبات استفاده مي­شود كه گياهان ريشه­دار شده، از بستر ريشه­زايي جدا و در يك خاك مناسب كشت شوند. وقتي دوباره اولين علائم رشد ظاهر شد به كمك محلول پاشي يا افزودن اين مواد بازدارنده به آب آبياري، دوباره به فاصله پانزده روز اندازه گياهان را يكنواخت و يكسان مي­سازند.
پي­لئاي رنگي بدليل شاخه­هاي رونده و خزنده آن عمدتاً به عنوان يك گياه آبزي مورد استفاده قرار مي‌گيرد، و داراي شاخه‌هاي افتاده است كه در سبدهاي آويزان Hanging baskets زيبا ديده مي‌شود. تكثير بوسيله‌ي قلمه انتهايي و مياني ساقه صورت مي‌گيرد. بعد از حذف برگ‌هاي اضافي، ساقه درون بستر ريشه‌زايي قرار مي‌گيرد. قلمه‌ها را مي‌توان در آب يا در ماسه ريشه‌دار كرد. در سطوح بزرگ كاربرد آب به عنوان عامل ريشه‌زا توصيه نمي‌شود زيرا ريشه‌هاي آبكي خيلي حساس هستند و براي سازگاري با محيط جديد مشكل دارند. اما براي گياهان Hydroponics اين روش نتيجه خوبي دارد.