فواید حشرات

قسمت چهارم:کنترل آفا ت وعلف های هرز،حاصلخیزی خاک،ارزش سرگرم کنندگی

حشرات مفید،دشمن طبیعی آفات

در کشاورزی استفاده از دشمنان طبیعی آفات و مبارزه علیه آنها موسوم به مبارزه بیولوژیک در اصل یک روش طبیعی و با سابقه بسیار طولانی در تاریخ فن حفظ نباتات است.اگر حشرات پارازیتوئید و شکاری وجود نداشتند بدون شک آفاتی مثل شته،ملخ،سن وده ها نوع آفت دیگر به علت قدرت تکثیر و سازشهای رفتاری در مدت کوتاهی می کشاندند.سابقه تحقیقات به منظور یافتن حشرات مفید و استفاده آنها در مبارزه بیولوژیک در ایران از سال1307 با تاسیس موزه جانور شناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران شروع شده و در سال1310 با وارد نمودن کفشدوزک استرالیایی Rodalia cardinalisبرای مبارزه باشپشک استرالیایی در باغهای مرکبات شمال کشور رو به توسعه نهاد که این یکی از موفق ترین برنامه های مبارزه بیولوژیک بوده است.کفشدوزک Cryptolaemus montrezieriیا سوسک کریپت گونه دیگری است که برای مبارزه با شپشک آرد آلود ساحلی از خارج به این کشود آورده شده و در سواحل دریای خزر رها شده است.گروه دیگری از حشرات مفید پارازیتوئید ها هستند که تمام زندگی خود را داخل و یا روی بدن حشره دیگری گذرانده و باعث ضعف شدید و یا مرگ میزبان خود می شوند.در این میان استفاده از زنبورهای تریکو گراما از نظر وسعت تحقیقات و سطح کاربرد در مقام اول اهمیت قرار دارند که استفاده از آنها از سال 1354 در ایران آغاز شده است.

نقش حشرات مفید در نابودی علف های هرز

از بعضی حشرات در مبارزه بیولوژیک با علفهای هرز استفاده می شود.مثال بارز در این رابطه استفاده از لارو شب پرهCactoblastis cactorum علیه کاکتوس جنس Opuntia در استرالیاست.این کاکتوس ابتدا به عنوان یک گیاه زینتی از اروپا به استرالیا برده شد و در فاصله کوتاهی مراتع را آلوده کرد.ولی با کمک این حشره توانستند به مقدار قابل توجهی جمعیت این کاکتوس را کاهش داده و میلیون ها دام را از خطر نابودی نجات بخشند.این لارو ضمن تغذیه از برگهای گوشتی کاکتوس باعث حمله باکتریErwinia به آن شده و در نتیجه کاکتوس از بین می رفت.همچنین در ایران حشراتی از خانواده سر خرطومی ها مشاهده شده که از دانه و میوه سس که یک گیاه انگلی است تغذیه میکنند.نکته مهمی که در مبارزه بیولوژیک با علفهای هرز باید مد نظر داشت این است که حشره مورد نظر باید حتما منوفاژ باشد،یعنی تنها از علف هرز تغذیه کند و به محصولات زراعی آسیب نرساند.

نقش حشرات در حاصلخیزی خاک

از حشراتی که باعث حاصلخیزی خاک می شوند موریانه ها هستند.این حشرات از لایه های زیرین خاک برای ساختن راهروهای سرپوشیده استفاده می کنند و این راهروهای زیر زمینی باعث افزایش میزان نفوذ باران و تهیه طبقات مختلف خاک می شوند و شرایط مناسبی را برای رشد ریشه اصلی گیاه در خاک بوجود می آورند.

ارزش زیبایی و سرگرم کننده حشرات

بعضی از حشرات به خاطر زیبایی و جذابیتی که دارند مورد توجه بسیاری از هنرمندان و کلکسیونرها قرار گرفته اند.در یونان و مصر قدیم نیز از حشرات برای تزئینات و موسقی استفاده می کرده اند.حشرات با پرندگان و گل ها در زیبایی رقابت کرده و کلکسیون های گران قیمتی از پروانه ها در نقاط مختلف دنیا تهیه شده است.در استرالیا  و آفریقای جنوبی از سیست هایی که توسط یک نوع شپشک در خاک تولید می شود برای شناختن گردنبند استفاده می شود.در جزایر کارائیب نیز برای تزئین موها از کرهای شب تاب زنده استفاده می شود.همچنین تنوع بی نظیر حشرات و عادات و رفتارهای رقیق آنها باعث سرگرمی افراد علاقه مند به آنها شده است.مثلا در میان بعضی ملل جهان مردم روی جیر جیرکهایی که برای مبارزه با هم تربیت شده اند شرط بندی می کنند و حتی ککها برای نمایش و تفریح در سیرک به کار رفته اند.طبق گزارش یکی از حشره شناسان از سال1400 تا 1900  میلادی بیش از 1200 شعر به زبان انگلیسی در مورد حشرات سروده شده است.

منبع:ماهنامه اطلاعت علمی(سال بیست و یکم-شماره 8-خرداد 1386)

نویسنده:شیوا صفری