پارادوکس باغ ایرانی

طرح کالبدی باغ ایرانی بر اساس ساختار هندسی بسیار دقیق و محاسبه شده شکل یا فته است .

محیط بیرونی باغ عمدتا به شکل مربع کامل یا مستطیل است و با دیوار نسبتا مرتفعی محصور است . ارتفاع این دیوار ها که با توجه به جنبه های ایمنی و عوامل اقلیمی در هر محل متفاوت است فضای باغ را به طور کامل و مشخص از محیط پیرامون جدا میکند . به این ترتیب دیوار در باغ ایرانی به عنوان یکی از مهمترین عناصر تعریف کننده فضا موجب محصور شدن باغ می شود . از سویی نیز میدانیم که در بیان کالبدی هر محدوده را یک مرز تعیین می کند اما یک مرز ان نیست که چیزی در ان متوقف شود بلکه چنان که یونانیان دریافته اند مرز ان است که چیزی، از ان، هستی خود را اغاز کنند. این مطلب بر نقش عنصر دیوار در باغ ایرانی نیز کاملا منطبق است . چرا که هستی و سر سبزی باغ در دل کویر از مرز دیوار باغ به درون ان اغاز می شود. بر همین اساس کوشک درون باغ را نیز متناسب با فضای تقسیم شده در نقاط مختلف باغ می ساختند مثلا گاه بنای اصلی در وسط باغ یا اینکه بنای اصلی باغ یک طرف بود و در برخی کوشک به نسبت یک سوم در امتداد محور طولی قرار داشت. اما در تمام این باغ ها در مقابل بنا حتما یک میان کرت و یا یک فضای مستطیل شکل به عنوان ابنما قرار داشت . در طرفین میان کرت مسیر های باریک و جوی های اب قرار می گرفت و در کنار انها باغچه هایی که خود با خطوط عمود بر هم به کرت ها تقسیم می شدند.

(منبع :مجله معمار نوشته : ن. شمشیری)