آلو كك

 آلو كك در اروپا و آسيا و ايران انتشار دارد . در كشور ما در اغلب جنگل هاي شمال از آستارا و طوالش و گيلان تا مازندران و گرگان انتشار داردو تقريباً از ميان بند شروع شده و تا ارتفاعات فوقاني جنگل بالا مي رود و در جامعه هاي راشستان به طور پراكنده ديده مي شود. در ختي است با ارتفاع 20 متر و گاهي بلندتر پوست آن كم و بيش تيره رنگ است.

انشعابات جوان آن صاف و سبز و سپس قهوه اي سرخ مي شود. برگهايش تخم مرغي كشيده ،بيضي يا واژه تخم مرغي كشيده با نوك كشيده تيز و قاعده گوهاي يا گرد و با حاشيه دندانه دار اره اي ساده  يا نامنظم . پشت برگهاي جوان گاهي متمايل به قهوه اي و كم وبيش كركدار است كه پس از چندي صاف مي شود ويا اينكه كركها فقط در طول رگبرگها باقي ميماند و رنگ آن نيز سبز مي شود. ابعاد برگ 16*8 سانتيمتر و طول دم برگ آن 5 سانتيمتر مي باشد و بر روي آن 2-1 غده بزرگ سرخ به نظر مي رسد.

گل آذين آن داراي 5-2 گل سفيد به قطر5/2-3 سانتي متر و با پايك 3-6 سانتيمتري صاف و گريبانه درشت قلسي و برگشته.

شفت آن تقريباً گرد به قطر يك سانتي متر كمي سرخ رنگ يا كمي سياه و براق و بامزه ترش و شيرين هسته آن شبه مرغي يا گرد و صاف است.آلو كك داراي فرم ها و واريته ها ي زينتي متعددي است.نام هاي محلي آن در شمال كشور از اين قرار است : گيلاس ( درآستارا) آلو كك ( در كجور و راميان و زيارت گرگان) هلي كك(در نور و كجور) هلي كالان (درگلندرود) سياه هلي(در مازندران) هلار (در شيرگاه) الي كاك(دذكتول و زرين گل گرگان) گيله بند( در طوالش) هلدانه(در رامسر و شهسوار) ونامي كه دركتب قديم فارسي براي آن برده اند كرزبي ميباشد.

ريتيدوم درخت آلو كك راكه به طور حلقه جدا ميشود در دهات شمال به جاي شمع مصرف ميكنند و پوست درخت را نيز قالبي و شبيه ناودان از تنه جدا ساخته به عنوان عايق يا ايزو لاتور مصرف مي كنند.

اين گونه در جنوب شرقي تركيه و شمال عراق انتشار دارد، و در ايران در ارتفاعات نيم مرطوب و نيم خشمك كندوان و هزار بند و آذز بايجان غربي و ارسباران در ارتفاعات 1400-2400  متر ارتفاع از سطح دريا ميرويد و بر روي صخره ها ميخزد.

 درختچه ايست كوچك و خوابيده با انشعابات كوتاه و انبوه . شاخه هاي جوان آن باريك خزي ،قهوه اي و خاكستري است.گوشوارك آن مساوي دم برگ است. برگ شاخه هاي كوتاه آن يك سانتي متر طول دارد معمولاً معدود گرد يا واژه تخم مرغي پهن يا بيضي پهن ، با نوك گرد و به ندرت تيز و با قاعده اي گوه اي و با حاشيه اره اي  و انتهايي با 3-5 لوب مي باشد.

برگ انشعابات بلند بيضي يا تخم مرغي بيضي ، نوك تيز با قاعده گوه اي و به ندرت لوب دار است و پشت آن ابريشمين ، نقره اي فام و براق و دم برگ آن 3-1 ميليمتر طول دارد.

گلها بي پايه و يا داراي پا يك كوتاه به طول دو ميليمتر است. پياله گل خزي يا صاف است و گلبرگهاي آن صورتي و يا سرخ رنگ ميباشد. شفت نيز سرخ رنگ شبه تخم مرغي گرد و نوك تيز به قطر 8 ميليمتر است.

ميوه نارس آن داراي كرك نمدي و پس از رسيدن خزي ميگردد. هسته آن صاف ناوي وشياردار است.

اين واريته در دامنه الوند وچهل دختران اصفهان و كوه سفيد خانه اراك و اشتران كوه و دورود و ارتفاعات بختياري ،دشت ارژن ،سبز پوشان ،دنا و تل خسرو فارس انتشار دارد. برگهاي آن داراي دندانه هاي نامنظم و گاهي با سه لوب گلهاي آن داراي پياله استكاني استوانه اي با انتهاي باز به طول 4 ميليمتر و باتخمدان خزي ميباشد.

 اين واريته در ارتفاعات آذربايجان غربي و سردشت و كردستان انتشار دارد . درختچه ايست كه بر روي دامنه ها ميخزد و داراي انشعابات انبوه است، برگهايش گرد يا بيضي شكل ،در انشعابات كوتاه يك سانتيمتر و در انشعابات بلند 2 سانتي متر است و پياله گل آن 6 ميليمتر طول دارد.

اين گونه گيلاس وحشي را بانو چرنيا كوفسكي كه در سال 1314 از خراسان بازديد مينمود و گزارشي راجع به رستنيهاي خراسان به اداره كل فلاحت و صناعت ايران داد ، از ناحيه دالان روچي در آن استان در 2000 متر ارتفاع از سطح دريا جمع آوري نموده است . درختچه ايست كوچك و با انشعابات درهم است. شاخه هاي جوان اين درختچه داراي كركهاي انبوه نمدي است و طول دو برگ آن بين 5/2-5/1 ميليمتر متغبر است .

پهنك آن تقريباً چرمي بارگبرگ نميان است. روي آن خزي انبوه ،به رنگ سبز سفيد و پشت آن نمدي است . حاشيه پهنك دندانه دار و نوك تيز است. پهنك انشعابات كوتاه تخم مرغي پهن تا تخم مرغي بيضي با قاعده گوه اي و نوك گرد و ابعاد 13-3*5/7-5/3 ميليمتر ميباشد در صورتيكه در انشعابات بلند بيضي نوك تيز بابعاد 20*14 ميليمتر ميرسد. پياله گل استوانه اي شكل به طول 6-5 ميليمتر است و سطح خارجي آن نمدي ميباشد. شفت آن سرخ رنگ و خزي به ابعاد 8*6 ميليمتر است و هسته آن تخم مرغي نوك تيز  به ابعاد 6*5 ميليمتر با سطحي شيار دار و شبكه اي است.