الف)روش جنسی که از بذر مرکبات استفاده می شود و تنها برای تولید پایه جهت پیوند ارقام مختلف به کار می رود.

ب)روش غیر جنسی که شامل روشهایی مانند قلمه زدن-خوابانیدن و رایج ترین روش تکثیر یعنی پیوند زدن می باشد.که در این جا به مهم ترین پایه های تجاری مرکبات در دنیا اشاره کرده و خصوصیات مثبت و منفی پایه ها را بررسی میکنیم.

۱-Troyer citrang  

اين پايه از تلاقي نارنج 3 برگ و پرتغال به دست آمده است.بهترين پايه براي انواع لمونها است.

محاسن : مقاوم به سرما است.در مقابل نماتد ، گموز و تريستيزا نسبتا مقاوم است.

با انواع خاكها سازگاري دارد.

توانايي زيادي در باززايي ريشه ها پس از خسارت فيتوفترا دارد.توليد ميوه با كيفيت مناسب.

معايب : نسبت به اگزو كورتيس حساس است

2- نارنج 3 برگ (Poncirus trifoliata)

بهترين پايه براي نارنگي ساتسوما و پرتغال است

محاسن : مقاوم ترين پايه مركبات به سرماست.تا حدودي باعث پا كوتاهي پيوندك مي شود.براي كشت هاي متراكم مي توان از آت استفاده نمود.عملكرد درخت در واحد حجم سايه انداز مناسب است.

كيفيت ميوه از نظر ميزان اسيد و مواد جامد محلول مناسب بوده و پوست ميوه نازك و صاف مي شود.

متحملترين پايه نسبت به شرايط غرقابي و آفات و بيماريهاست و به گموز ، فيتوفترا و تريستيزا مقاوم است.

معايب : نسبت به شوري خاك و اگزوكورتيس حساس است.با برخي ارقام نارنگي ناسازگار است.با ليموي ليسبون ناسازگاري داشته و گاهي اوقات باعث خزان درخت مي شود.

3- نارنج (Citrus aurantium)

تا چندي قبل به ترين پايه براي انواع مركبات در دنيا بشمار مي رفت ولي به علت عدم مقاومتش به تريستيزا از دور خارج گرديد ولي  در ايران خصوصا در جنوب به علت عدم وجود اين ويروس از آن استفاده مي شود.

محاسن : متحمل به پوسيدگي ريشه و كلروسيس.مقاومت به سرما و ميزان جذب آهن آن بالاست.

توليد ميوه هايي با كيفيت خوب ، تحمل متوسط به شوري و درختان عمر طولاني دارند.

معايب : نسبت به تريستيزا (بيماري قارچي) حساس است.

4- نارنگي كلئو پاترا (‍Cleopatra mandarin)

يك نارنگي ميوه ريز است.قدرت و رشد درختان بر روي آن عالي است  و درختاني به اندازه استاندارد توليد مي كند.

محاسن : كيفيت ميوه بر روي اين پايه عالي و شبيه نارنج است اما اندازه ميوه كوچكتر است.ميوه هاي با كيفيت مناسب در پيوندك توليد مي كند.

متحملترين پايه نسبت به شوري است كه در حال حاضر به كار مي رود.

درختان اندكي دير به محصول رفته اما عملكرد بر روي پايه هاي پيرتر قابل مقايسه با پايه هاي ديگر است.درختان عمر زيادي دارند.به تريستيزا و اگزوكورتيس مقاوم است.

معايب : اين پايه نسبت به گموز و ساير قارچها حساس است.به نماتد نيز حساس است.

 5- راف لمون (‍Citrus jambhiri)

يكي از پايه هاي مناسب براي انواع لمونهاست.

محاسن : رشد سريع و توليد زودرس.سازگاري زياد به خاك هاي ضعيف(شني و سنگريزه).اين پايه به عنوان يك پايه براي خاك هاي عميق غير حاصلخيز مناسب است.

سيستم ريشه گسترده است و در خاكهاي شني عميق گاهي تا عمق 6/4 متر نفوذ مي كند.درختان به خشكي بسيار مقاومند.

درختان بر روي راف لمون به تريستيزا و اگزوكورتيس مقاوم هستند.

معايب : اين پايه به سرما حساس است با اين حال درختان جوان سرما زده به خاطر رشد قوي به سرعت احياء مي شوند.

اين پايه نسبت به نماتدهاي مركبات و پوسيدگي طوقه فيتوفترايي آسيب پذير است. همچنين به بلايت بسيار حساس است.اين پايه تمايل به سال آوري را در بسياري از ارقام نارنگي افزايش مي دهد.

راف لمون يك انتخاب خوب براي پرتغال والنسيا است چرا كه عملكرد زياد را در والنسيا القاء مي كند اما يك انتخاب نامناسب براي پرتغال هاي ناول است و كيفيت ميوه هاي گريپ فروت را كاهش مي دهد.

درختان بر روي اين پايه تمايل به توليد ميوه هايي دارند كه پوست آنها دوباره سبز شده ،‌ رنگ ضعيف تر و ميزان مواد جامد محلول كمتري دارند.ضعيف ترين كيفيت ميوه را در بين پايه هاي تجاري توليد مي كند.

6- پرتغال (Citrus sinensis)

براي پايه انواع مركبات مناسب است.

محاسن : به نماتد مقاوم است.درختان بر روي پرتغال قدرت رشد خوبي داشته و به اندازه استاندارد تا بزرگ مي رسند.كيفيت و اندازه ميوه خوب و كاملا شبيه به ميوه هاي توليد شده بر روي نارنج است.

تحمل به سرما متوسط است.به تريستيزا و اگزوكورتيس مقاوم است.اين پايه با پرتغال ، گريپ فروت و ارقام نارنگي سازگار است.

معايب : نسبت به فيتوفترا حساس است.

7- آليمو (Citrus macrophylla) _Alemow

يك گونه هيبريد احتمالا از  Citrus celebica و Citrus grandis بوده و بومي فيليپين است.اين گونه شبيه لمون است كه ممكن است يك هيبريد از بالنگ باشد و عمدتا به عنوان پايه براي لمون ها به كار مي رود.

محاسن : از نظر محصول دهي زود بارده است.اندازه ميوه بزرگ است.به پوسيدگي طوقه مقاوم است.به شوري و بر نيز مقاوم است.

معايب : ميوه ها بر روي درختان جوان عموما ميزان عصاره و مواد جامد محلول كمي دارند.كيفيت عصاره پايين است.

درختان بر روي اين پايه به تريستيزا و بلايت آسيب پذير بوده و به سرما حساس هستند و نسبت به نماتدهاي مركبات نيز حساسند.

8- ليمو ترش شيراز (Citrus aurantifolia)

اين درخت در جنوب ايران از جمله جهرم ، داراب ، ميناب و جيرفت به عنوان پايه استفاده مي شود.

محاسن : درختان بر روي اين پايه قوي ، پر رشد و داراي پوست نازك هستند.

معايب : به سرما حساس است.به تريستيزا و شانكر باكتريايي نيز حساس مي باشد.

9- ليموي ولكامر (Citrus volkameriana)ـVolkamer lemon

اين پايه بيش از 300 سال است كه شناخته شده و بومي ايتاليا است.احتمالا هيبريد بين نارنج و ليمو است.

محاسن : نسبت به تريستيزا و اگزوكورتيس  مقاوم است.جوانه زني بذر سريع و نهال هاي قوي توليد مي كند.

نسبت به سرما مقاوم تر از راف لمون است.به فيتوفترا پارازيتيكا مقاوم است.با خاك هاي سبك سازگار است.

معايب : به فيتوفترا سيتروفتورا حساس است.به بلايت و كلرايد نيز حساسيت نشان مي دهد.

10- كاريزو سيترنج (Carrizo citrange)

هيبريد بين پرتغال(واشنگتن ناول) و نارنج سه برگ است.

محاسن : درختان بر روي اين پايه قوي بوده و به اندازه اي بزرگ در مقايسه با راف لمون و كلئو پاترا مي رسند.

اين پايه به انواع خاكها به جز سطوح بالاي كلسيم قابل استفاده ،‌ سازگار است.به فيتوفترا و نماتد و اگزوكورتيس مقاوم است.

اندازه ميوه معمولا متوسط تا بزرگ است و كيفيت عصاره شبيه به ميوه درختاني است كه بر روي نارنج قرار دارند.

اين پايه يك پايه عالي براي پرتغال ها و گريپ فروت ها و همچنين برخي هيبريد هاي نارنگي است.

معايب : در خاك هاي آهكي عملكرد ضعيفي داشته و به شرايط شوري خاك خيلي مقاوم نيست.درختان علائمي از كمبود روي ، آهن و منگنز را نشان مي دهند.درختان بر روي اين پايه نسبت به سرما مقاوم نيستند.

11- نارنگي سانكي (Citrus sanki)

اين پايه بيشتر در كشور چين استفاده مي شود و كمتر از كلئوپاترا شناخته شده است.

محاسن : به سرما مقاوم است.به ميزان بالاي نمك و خاك هاي آهكي مقاوم است.مقدار محصول و مواد جامد محلول همانند يا بيشتر از پايه كلئوپاترا است.

درختان ميوه روي اين پايه داراي محصول و كيفيت آب ميوه بيشتر از كلئوپاترا مي باشند.

به تريستيزا و زايلو پورسيس مقاوم است.

معايب : به فيتوفترا و اگزوكورسيس حساس است.(حالت غير عادي براي نارنگي).

12- سيترنج هاي C-32  وC-35 (C-32 and C-35 citranges)

هر دو هيبريد هاي پرتغال رابي با نارنج  سه برگ  هستند.كيفيت ميوه پيوندك خوب بوده و قابل مقايسه با كيفيت ميوه بر روي تروير سيترنج مي باشد.

C-32 درختان بزرگ و قوي با عملكرد عالي توليد مي كند.اين پايه مقاومت خوبي به فيتوفترا و تريستيزا و مقاومت متوسطي به نماتد مركبات دارد.عيب بزرگ سيترنج C-32  دشواري تكثير دانهال آن مي باشد.اين پايه ميوه هاي كم و اغلب با متوسط يك عدد بذر در هر ميوه توليد مي كند و عموما 10 درصد دانهال هاي آن جنسي هستند و آنها را به سختي مي توان با چشم تشخيص داد.

سيترنج C-35 مقاومت عالي به فيتوفترا ،‌تريستيزا و نماتد مركبات دارد.اندازه درخت روي اين پايه عموما حدود 25 درصد كاهش يافته و عملكرد براي يك درخت با اين اندازه عالي است.به نظر مي رسد اين پايه آينده خوبي داشته باشد.

13- كالاماندارين (Calamandarin)

اين پايه ممكن است از نظر عملكرد ،‌كيفيت عصاره و محصول دهي درختان جوان برتر از كلئو پاترا ماندارين باشد.پايه اي مقاوم به ويروس تريستيزاي مركبات است.

14- يوزو (Yuzo)

پايه اي براي پيوند درختان ساتسوماي در حال زوال بر روي نارنج 3 برگ است كه در ژاپن متداول است.

اين پايه به سرما مقاوم است.به تريستيزا و فيتوفترا نيز مقاوم است.جذب آهن و منگنز از خصوصيات اين پايه است.

15- پوملو (Pummelo)

به عنوان پايه پوملو ها دو عيب مهم دارند :

الف) دانهال هاي جنسي                                            ب)اكثرا حساس به تريستيزا

به هر حال پوملو ها در آينده به دليل ماهيت تك جنين بودن بذرشان به ميزان زيادي در برنامه هاي اصلاحي استفاده خواهند شد.