مشخصات کلی

زالزالک گیاهى است از تیره گل سرخیان (در برخى کتاب ها آن را جزء دسته سیبى ها آورده اند) که بیشتر به شکل درختچه است و داراى شاخه هاى خاردار و گل هاى سفید، معطر و میوه هاى زرد و نارنجى مى باشد.

میوه آن خوراکى است و در اکثر نواحى معتدل مى روید. زالزالك در دامنه كوهها و اراضي جنگلي آفتابي در سرتاسر جهان مي رويد. به رغم اينكه زالزالك جزو تيره گياهان طبي مانند انواع رز است ولی گلهای اين گياه معطر نيست.

درخت زالزالک به صورت خودرو در گرگان، اراک، کلاردشت، ارومیه، بروجرد، کوهستان هاى البرز و حتى ناحیه پس قلعه شمال تهران وجود دارد و همچنین در شمال ایران، گونه هاى وحشى آن به شکل خودرو در جنگل ها مى روید و آن را (ولیک) مى نامند.

تکثیر آن از طریق تخم و تهیه نهال انجام مى پذیرد و در بهار، شکوفه هاى پرپر صورتى رنگ زیبایى دارد. میوه اى است کوچک حاوى هسته اى سخت.

گلهاي آن در بوته هاي كوچك رشد مي كنند و به رنگ سفيد، قرمز يا صورتی هستند.

ميوه اين گياه معمولاً پس از رسيدن رنگ قرمز به خود مي گيرند اما رنگ سياه آن نيز يافت ميشود. برگهای زالزالك درخشان است و به اشكال و اندازه هاي گوناگون رشد مي كنند.

تركيبات گياه

تهيه دارو از زالزالك از برگها، دانه و گاهي اوقات از گلهاي آن (فقط گلهای سفيد خواص درمانی دارند) آغاز ميشود.

اين قسمتها خشكانده ميشوند و سپس به پودر تبديل مي شوند. پودر تهيه شده به صورت انواع كپسول در مي آيد يا توأم با آب به الكل يا گليسرين (مايعی شيرين و غیر الكلی) اضافه ميشود. در نتيجه نوع مايع آن را نيز مي توان تهيه كرد.

اگر الكل و آب با مواد گياهان طبی مخلوط و مايع دارويی از آن تهيه شود، در آن صورت الكل و آب تركيبی قابل هضمتر را تشكيل خواهند داد.

اشكال موجود

زالزالك به صورت انواع كپسول، تنتور، عصاره های مايع استاندارد يا عصاره های جامد عرضه ميشود. مي توان از برگها، گلها و دانه های زالزالك خشك چای نيز درست كرد.

خواص زالزالک :

ـ میوه زالزالک بسیار قابض است لذا مى توان آن را در موارد اسهال و اسهال خونى خورد، زیرا مقدار زیادى تانن دارد.

2ـ زالزالک داراى کلسیم و مقدارى ترشى آلى و پکتین مى باشد.

3ـ زالزالک براى تقویت قلب و معده بسیار توصیه شده است.

4ـ زالزالک در مواقع کم خونى و سل اثر مثبتی دارد.

5ـ زالزالک از مازو، اسید تارتریک و اسید مالیک برخوردار است. مسلولین و مبتلایان به کم خونى مى توانند از آن بهره مند گردند. همین طور است در باره روماتیسمى ها و مبتلایان به ورم روده.

6ـ میوه تازه آن داراى روغن چرب، قندهاى گلوکز، فروکتوز، مواد معدنى گوناگون و نیز ویتامین «ث» مى باشد.

7ـ در هسته زالزالک، ماده آمیگدالین است که اثر سمى دارد و باید از خوردن آن دورى گزید.

8ـ گل زالزالک اندکى معطر است و قبل از آنکه غنچه اش کاملاً باز شود، براى مصرف داروسازى، مى چینند.

9ـ این گل ضد تشنج بوده و حرکات نامنظم قلب را تنظیم مى کند. داروى مفید و خاصى بر ضد تپش قلب و ضربان شدید آن است.

10ـ زالزالک، اشتها را زیاد مى کند، جهت قطره قطره آمدن ادرار توصیه شده است.

11ـ نوشیدن شربت میوه یاد شده با شکر سرخ براى رفع سردرد شدید فایده دارد