هویج (Daucus carota)

هویج از زمانهای قدیم در آسیا و اروپا به صورت خودرو یافت می شد. منشاء این گیاه را در حوالی افغانستان و گسترش آن را به مناطق ساحلی مدیترانه بین قرن 10 و 12 میلادی به اروپا و چین و در قرن 15 میلادی به ژاپن برده شد.

اصل و قدمت و مشخصات گیاهشناسی

هویج نارنجی ابتدا درقرن 17 میلادی شناخته شد و تا قبل از آن فقط هویج های زرد و بنفش کشت می شدند. به نظر Thellung نوع اهلی آن از تلاقی انواع خودرو و ssp. maxima  به وجود آمده است.

هویج گیاهی است دوساله از خانواده چتریان( Umbellifereae) که در سال اول تولید ریشه ضخیم و چند ردیف برگ طوقه ای شکل می کند. در سال دوم ساقه گل دهنده از قسمت فوقانی ریشه خارج می شود که ارتفاع آن ممکن است به بیش از یک متر نیز برسد. پس از نفوذ ریشه اولیه در خاک و در عمق مناسب، رشد و نمو قطری و رنگ پذیری قسمت بالای ریشه و هیپوکوتیل که ابتدا در بیرون خاک است به سبب تجمع زیاد ریشه ها در سطح آن به داخل خاک کشیده می شود و به این ترتیب رشد و نمو طبیعی آن ادامه می یابد. انواع اصلاح نشده هویج مانند هویج های محلی شمال کشور که فاقد این ویژگی اند در بالای هیپوکوتیل که بیرون خاک قرار دارد به سبب نداشتن ریشه به داخل خاک کشیده نمی شود و سبز باقی می ماند. ریشه هویج دارای رنگهای متفاوتی است. با اصلاح نژاد توانسته اند هویج هایی با کیفیت عالی و با رنگهای نسبتا یکدست به وجود آورند که مواد تشکیل دهنده ان کاروتین A و B است. ریشه اصلی هویج عمیق ولی ریشه های فرعی اندک است. ریشه از سه قسمت پوست،گوشت و مغز تشکیل شده است. مواد غذایی آن بیشتر در قسمت گوشتی جای دارد. در انواع زودرس نسبت قسمت گوشت به مغز حدود 6 : 1 و در انواع دیررس حدود 2: 1 است و نسبت به ارقام مختلف به صورت گرد، حلقوی، دوکی و استوانه ای وجود دارد.   

هویج از محصولات فصل خنک است و بهترین رشد خود را در دماهای 15 تا 21 درجه سانتیگراد دارد. در دماهای زیاد، ریشه ها کوتاه و در دماهای کم ریشه ها باریک و دراز و کم رنگ می شوند.در هر دو مورد کیفیت محصول کم می گردد. بهترین نوع محصول، در خاکهای ژرف، حاصلخیز، سبک و دارای تهویه خوب به دست می آید. هویج یکی از منابع ارزان قیمت ویتامین A می باشد. مصرف 100 گرم ریشه هویج، 1200 واحد بین المللی از این ویتامین را برای بدن تامین می کند.

 خواص:

1- ضد کم خونی است و گلبولهای قرمز خون و هموگلوبین را زیادمیکند.                                                                               

2- عامل رشد بدن است.

3- کار روده ها را تنظیم می کند، ضد اسهال و در عین حال نرم کننده می باشد.

4- تصفیه کننده خون است و سینه را نرم می سازد.

5- اشتها آور و خنک است.

6- کرم کش و ضد نفخ است.

7- در بیماری تنگ نفس و ضعف اعصاب مفید است.

8- وجود ویتامینهای A و B  و C  و Dو نیز مقداری ویتامین E که در افزایش قوای جنسی موثر است، باعث گردیده تا ریشه هویج در ردیف مهمترین مواد خوراکی قرار گیرد.

9- عطش را دفع می کند.

10 - در درمان جوشهای صورت موثر است.     

11- در معالجه رماتیسم، نقرس، کرم کدو، زردی و یرقان و کم شیری مادران سودمند است.