Althea officinalis

(ختمي)

مقدمه

 درباره نام آن: Althea از لغت يوناني Altho به معني شفا دادن گرفته شده

اسم فارماکوپه اي: Althaeae folium

از خانواده Malvaceae (پنير کيان يا ختمي که از لغت يوناني Malake به معني نرم گرفته شده)

 گياه ختمي دارويي يکي از گياهان تاييد شده توسط کميسيون E  ^* براي بهبود التهابات موضعي (به خصوص در دهان و گلو به هنگام سرماخوردگي که بر اثر فعاليت ويروس در اين محل التهاب بوجود مي آيد) است و اگر در مونوگراف^* هاي اين مجموعه نگاه کنيد، تحت عنوان Marshmallow leaf  و Marshmallow root )ريشه و برگ ختمي که البته بايد بدانيم که در اين مونوگراف ها ترتيب اسامي بر اساس نام عمومي (Common name) است و نه نام علمي (scientific name).

------------------------------------------------------

^*کميسيون E موسسه اي است در کشور آلمان که با جمع آوري مستندات قابل قبول در مورد گياهان و اثرات درماني و عوارض جانبي يا ناخواسته آن ها در مونوگرافي (تک نگار؛ بخشي که به معرفي ويژگيهاي يک گياه مي پردازد) آن گياه را مي آورد. بيش از 100 گياه در مونوگراف هاي اين موسسه قرار دارند و هر چند  سال يک بار چند گياه به اين مجموعه اضافه مي شود. اين موسسه معتبرترين و قابل اعتماد ترين محل براي رد يا تاييد گياهان دارويي است.

مشخصات گياه شناختي

گياهي چند ساله (در چند زمستان کاملاً از بين نمي رود و براي چند سال ديگر هم دوباره رشد مي کند) است که بومي (يعني درمنطقه يامناطق خاصي از نظر جغرافيايي رشد مي کند) مناطق مرطوب اروپا و آسياي غربي و نقاط ديگر است. در نقاط ديگري هم که رطوبتش مناسب باشد کشت مي شود. اگر بناست که ريشه جمع آوري شود حداقل بايستي دو سال از عمر گياه گذشته باشد.

ختمي- اجزاء- نمايشي

گل ختمي دارويي (Althea officinalis)

توضيح: وقتي گونه هاي متفاوتي از يک جنس در يک خانواده گياهي داريم، پسوند officinalis (اسم گونه) نشان دهنده دارويي بودن گونه مورد نظراست

گل ختمي زينتي (.Alcea spp)

به احتمال زياد اين گل را در باغچه يا بيرون منزلتان ديده ايد. با وجود اينکه اين گونه، گونه اصلي دارويي نيست اما از لحاظ ترکيبات موثره بسيار شبيه به گونه دارويي است.

ترکيبات اصلي موثره  

براي اينکه يک گياه از نظر علمي گونه اش تاييد شود، مراحلي را مي گذراند، مثلاً براي "برگ ختمي" با درجه تاييدي از فارماکوپه (کتابي که قوانين لازم براي تاييد محصولات دارويي در هر کشور را مشخص مي کند، معرفترين آن ها USP (فارماکوپه ايالات متحده)و BP (فارماکوپه انگلستان) هستند. بايد دانست بين ملزومات فارماکوپه ها هم تفاوت هايي وجود دارد) ضريب تورّم (يکي از شاخصه هايي که معرف مقدار ترکيبات جذب کننده آب مثل موسيلاژ است ) نبايد کمتر از 12 و براي ريشه کمتر از 10 باشد و همچنين از نظر خصوصيات ماکروسکوپي (به کار بردن حس هاي پنجگانه مثل بو و طعم و … براي شناخت پودر گياه که مجموع اين خصوصيات براي هر گياه با گياه ديگر فرق مي کند) و ميکروسکوپي (با ديدن پودر رنگبري شده گياه در زير ميکروسکوپ که اين هم معمولا راهنمايي کننده براي شناسايي گياه است) بايد تاييد شود.

ترکيبات اصلي: برگ ختمي داراي پلي ساکاريد هاي (پلي ساکاريد: پلي: چند تا، ساکاريد: قند) موسيلاژي (بين 6 تا 9 درصد)- شامل آرابينوگالاکتان ها و گالاکتورونورامنان ها-، فلاونوئيد هاي (ترکيباتي با خاصيت آنتي اکسيداني) 8- هيدروکسي لوتئولين و 8-بتا-جنتيوبايوزيد، اسيدهاي فنولي، تانن ها (ترکيباتي که اغلب باعث تلخ و گس شدن ميوه ها مي شوند) وروغن هاي فرار (يا اسانس ها) است. اثر اصلي "تسکين دهندگي التهاب" برگ ختمي هم مربوط به موسيلاژ آن مي باشد. 

 جالب است بدانيم که از گياه ختمي از حدود 2000 سال قبل هم به عنوان تسکين دهنده استفاده مي شده است!

براي اين گياه منع مصرف يا عارضه جانبي يا خطري براي مصرف در حاملگي ذکر نشده.