روش های بیولوژیک یا زیستی کنترل علفهای هرز

در کنترل بیولوژیک ، یک دشمن طبیعی علف هرز که برای گیاهان زراعی ضرری ندارد به کار گرفته می شود. به طور معمول از حشرات و عوامل بیماریزا به عنوان دشمنان طبیعی استفاده می شود. افزون بر آن ، می توان از گیاهان انگل ، چرای انتخابی چهار پایان و جایگزین کردن گیاهان رقابت کننده قوی ، گیاهان با ویژگی دگر آسیبی ، ماهی های علفخوار و غیره نیز برای این کار استفاده کرد. تا کنون از عوامل زیستی گوناگونی مانند حشرات ، قارچ ها و ویروسها برای این کار استفاده شده است ولی کاربری حشرات برای کنترل برای علف های هرز از همه موفقیت آمیز تر بوده است.

به طور کلی ، کنترل زیستی در نواحی وسیعی مثل مراتع که به یک گونه ویژه علف هرز آلوده شده باشند بهترین کاربرد را دارد. کاربرد این روش زمانی است که صدها هکتار از اراضی به یک نوع علف هرز مهاجم آلوده شده باشد. این مورد در مواقعی اتفاق می افتد که بذر یک نوع گیاه خارجی به یک ناحیه جدید وارد شود و برای دشمنان طبیعی نا آشنا و ناشناخته باشد. در این حالت باید حشره ی تغذیه کننده از آن یا عامل بیماریزای این گیاه خاص از منطقه مبداء به ناحیه جدید وارد شود و تکثیر گردد تا گیاه مزبور کنترل گردد.

در استفاده از حشرات برای کنترل زیستی باید به نکات مهم زیر توجه شود:

1-   آفت پرورش داده و رها شده جدید، رشد علف هرز را به شدت کاهش دهد.

2- آفت وارد شده فقط به گونه مورد نظر آسیب برساند و تحت هیچ شرایطی به گونه های دیگر خسارتی نزند.

3- تحرک و فعالیت آفت وارد شده به اندازه کافی زیاد باشد به نحوی که بتواند میزبان خود را به سرعت پیدا کند.

4-   تکثیر آفت وارد شده سریعتر از علف هرز میزبان باشد.

5-   آفت وارد شده با منطقه جدید آلوده شده به وسیله علف هرز سازگار باشد.

گرچه از دیدگاه اکولوژی این نوع کنترل روشی تمیز و بدون خطر است، محدودیتهای زیادی نیز در به کارگیری آن وجود دارد که عبارتند از :

1-   این روش فقط در مورد علفهای هرز چند ساله کاربرد دارد.

2- تنها تعداد کمی از حشرات قادر به زمستان گذرانی روی گیاهان یکساله هستند. زیرا که تکثیر بیشتر این گیاهان از راه بذر است و در زمستان از بین می روند.

3-   کنترل زیستی محدود به اراضی غیر زراعی است.

4- طیف وسیع گونه های علف هرز، تعداد بسیار زیاد بذر در خاک و زنده ماندن آنها برای مدت به طور نسبی طولانی در خاک مساله را پیچیده می کند. در این موارد شاید آسانترین و ارزان ترین راه استفاده از علف کش باشد.