۱۳۸۸/۱۰/۲۸
چمـــــن:
چمن بیشتر در طراحی پارکهای عمومی ، باغات گیاه شناسی ، استادیومهای ورزشی و زمینهای بازی مورد استفاده قرار میگیرد. البته چمن جهت پر نمودن جاهای خالی ، باغچههای بزرگ منازل هم در نظر گرفته میشود. چمنها را به دو دسته چمنهای گرمسیری و سردسیری طبقه بندی میکنند چمنهای سرد سیری که به چمنهای فصل خنک هم مشهورند ویژه مناطق سردسیری و یخبندان میباشد. چمنهای گرمسیری بهترین رشد و نمو خود را در هوای گرم (بالای30درجه سانتیگراد) دارند. چمنهای سردسیری در دو زمان کاشته می شوند یکی اوایل بهار و اوایل پائیز در مورد چمنهای گرمسیری به جزء زمانهای بسیار گرم یا بسیار سرد در هر موقعی از سال میتوان اقدام به کشت نمود.
مراحل مختلف چمن کاری
آماده کردن زمین چمن
اگر زمین چمن پستی و بلندی داشته باشد احتیاج به تسطیح دارد. زیرا در صورت عدم تسطیح در قسمتهای گود آب جمع شده که موجب خفگی چمن میشود و در قسمتهای بلند تیز به علت نرسیدن آب ، چمن کاملاً خشک میشود. پس از تسطیح اضافه کردن کودههای حیوانی بسیار مناسب است. در مناطق سرد سیر در اواسط پائیز به زمین کود داده میشود و در مناطق گرمسیر در هر موقعی از سال به جز ماههای بسیار گرم سال میتوان کود دهی کرد.
نحوه کاشت بذر چمن
هنگام کاشت بذر باید توجه کرد که توزیع آن به صورت یکنواخت باشد تا چمن یکدست سبز شود. کاشت بذر نباید در روز طوفانی صورت گیرد. کاشت بذر به دو صورت میباشد. کاشت با دستگاه بذرپاش و کاشت دستی به صورت پاشش بذر. ابتدا زمین باید به چند قطعه مساوی تقسیم شود و بذر را نیز متناسب با قطعات تقسیم و هر قطعه بذرپاشی میشود. عمق کاشت بذر نیم تا یک سانتیمتر است و یا اینکه بذر را به دو قسمت تقسیم کرده ، نیمی از آن را در یک جهت و نیم دیگر را عمود بر جهت اول کشت میکنند. بعد از کاشت ، با شن کش بذر را به زیر خاک قرار میدهیم و پس از اینکار روی بذر را با کود دامی پوسیده میپوشانیم.
مراقبتهای زراعی چمن
• آبیاری: بعد از بذر پاشی آبیاری بارانی صورت میگیرد. و در آبیاری باید تا عمق 15 - 10 سانتیمتری کاملاً خیس شود.
• کوتاه کردن چمن: چمنهای کوتاه رنگ سبز تیره بخود میگیرند ولی چمنهای بلند رنگ قهوهای مایل به زرد دارند. چمن زنی باید از ارتفاع 5 - 3 سانتیمتری صورت گیرد. اگر کوتاه کردن بیش از روی سطح خاک باشد باعث غلبه علفهای هرز میشود.
مبارزه با علفهای هرز و بیماریها
• غلطک زدن چمن: اصولأ غلطک زنی بعد از فصل زمستان صورت میگیرد چون یخبندان در مناطق سردسیر باعث بالا آمدن چمن از خاک شده و ریشههای آن از خاک جدا میگردند. غلطک زدن باعث ایجاد تماس مجدد و تثبیت چمن میگردد.
• زردی چمن: زردی چمن ممکن است در اثر کمبود ازت باشد.
کاربردچمن
به عنوان زمینه در برنامه فضای سبز استفاده از رنگ سبز چمن که باعث بهتر دیده شدن سایر گیاهان میشود.
• چمن مکان مناسبی برای بازی بچهها میباشد.
• چمن در زمینهای ورزشی استفاده میشود.
• چمن به عنوان یک جز از گیاهان زینتی فضاهای سبز محسوب میگردد.
انواع چمن : چمن ها با رنگ های مختلف در محيط های مختلف كاشته می شود
مثل چمن هايی با رنگ های نقره اي ، آبي و ...
در هـر اقـليم چـمن منـاسب بـا آن اقـليم بـايد كاشته شود . براي كاشت چمن نوع
بـهره بـرداری چمن بـايد مـشخص شـود مـثل باغ ، ويـلا ، زمـين فـوتبال ، پارك
چـمن را يـكبـار در مـحـيط كـاشـته مـی شـود و بـا مـراقـبـت مـناسـب و خـوب تـا
هـفـت سـال در محـيط بـاقی مـی مـاند .
چـمن در پـارك : چـمن كـاری در پـارك بـرای بـهره بـرداری تـفـريـحی مـی بـاشد
در اين نـوع چـمـن كـاري بـعـد از مشـخـص شـدن مـكـان مـناسـب بـرای درخـتان
و درختـچـه ها و كـاشـت گـل هـا چـمن مـنـاسـب را پـيدا كـرده و چـمـن كـاري را
درآن محل انجام می دهنند .
زيـر سـاخت هـايی كـه بـرای كـاشـت چـمن اسـتـفاده مـی شـود مـتـفاوت می باشد
مـانـنـد زه كـشـی مـنـاسـب خـاك و ...
خـاك رس بـعـد از آبــيـاری ســفـت شـده وآب را در داخـل خـود نـگـه مـی دارد
خـاك مـنـاسـب بـرای كـاشـت چـمن بـايـد دارای خـاك رس به هـمراه ماسه و كود
مـنـاسـب باشد . بـرای چـمـن كـاری خـاك رس 70 درصـد ، مـاسـه 15 درصـد
و كـود 15 درصـد بـاشـد .
كود مـناسـب بـرای چمـن كـاری بـايـد خالی از تـخـم عـلـف هـرز يا مـواد مـانـنـد
آهـك ، مـواد اضـافـی واری شـده بـه آن مـانـنـد خـورده شـيـشـه ، كـاغـذ و مـواد
آلـوده بـه بـيـماري هـا مـانـنـد قـارچ بـاشـد .
كـود مـنـاسـب بـرای چـمـن كـاری كـود حـيـوانـی ، از حـيـوانـاتـی مـانـنـد اسـب ،
وگـوسـفـنـد مـی باشـد كـه بـعد از كاشـت بـذر چـمـن بـه انـدازه 2-3 بـرابـر قطر
بـذر كـود بـر روی آن الـك مـی كـنـنـد .
زمـان مـنـاسـب بـرای دادن كـود بـه چـمـن در فـصـول رشـد چـمـن مـانـنـد بـهـار
و پـايـيـز مـی بـاشـد در فـصـل تـابـسـتـان اگـر بـه چـمن كـود داده شـود چون در
ايـن فـصـل نـيـاز گـيـاه بـه آب زيـاد اسـت در نـتـيـجـه كود در آب به مـيزان زياد
حـل شـده وبـاعـث مـی شـود ريـشـه چـمـن بـسـوزد .
خـاك زيـر چمـن را غـلـتـك كـاری مـی كــنـنــد تا زمـيـن را صـاف كـرده و بـرای
كاشـت چـمن منـاسـب كـنند اين كار برای سـطوح شيـب دار نـيز بايد انجام شود.
مـيـزان بـذر مـورد نـيـاز در مـتـر مـربـع مـتـفـاوت مـی بـاشـد . در هـر متر مربع
50 الـی 70 گـرم بـذر اسـتـفـاده مـی شـود اگـر ايـن مـيـزان بـذر بـيـشـتر از حد
مـجـاز بـاشد رنـگ بـذر هـا زرد مـی شـود اگـر مـيـزان بـذر كـمتر از مجاز باشد
در ميـان چـمـن لـكـه لـكـه هـای خـالـی قـرار مـی گـيـرد .
فـصـول كـاشـت چـمـن در تـهران در فـصـل بـهـار از اوايـل فـرورديـن تـا اواسـط
خـرداد مـاه و در فـصـل پـايـيـز از اوايـل مـهـر تـا اواسـط آبـان مـاه برای كاشت
چـمـن مـنـاسـب مـی بـاشـد . ( بـذر چـمـن هـای كـاشـتـه شـده بـعـد از 5 – 10
روز جـوانـه مـی زنـد )
بـعـد از كـاشـت بـذر بـايـد بـه چـمـن ها آب داده شـود . آب پـاشـی بـر روی بـذر
چـمـن هـا بـا اسـتـفـاده از آب پـاش هـايی كـه آب را به صـورت ريـز و پودر در
بيـاورنـد آب را بـر روی بـذر هـا مـی پـاشـنـد .
پـس از سـبـز شـدن بـحث نـگه داری از چـمن مـطـرح اسـت اولين بـحث آبياری
چمن است درتـهران آب مـورد نـيـاز بـراي چـمـن 9 لـيـتـر بـر مـتـر مـربـع است
اگـر مـقـدار آب بـيـشـتـري بـه چـمـن داده شـود يـعـنـی بـيـشـتر از 9ليتر بر متر
مـربـع بـاعث پـوسيدگـی ريـشه وبـروز بـيمـاری هـای قـارچـی چـمـن مـی شــود
اگــر مـقــدار آب كـمـتـری بــه چـمـن بـدهـنـد يـعنـی كـمـتـر از 9 لـيـتـر بـر مـتـر
مـربـع بــاعـث پــژمـوردگـی و خــشــك شـدن چــمـن و هـمـچـنـيـن تـرك خـوردن
خـاك چــمـن مـی شـود .
مـنـابـع آب مـورد نـيـاز چـمـن از چـاه هـا ، رودخـانـه هـای مـحـلـی ، جمع آوری
آب های سـطـحـی و فـاضـلاب هـا تـهـيـه مـی شـود .
بــرای جــمـع كــردن آب ها چــاه هاي عــمـيـق زده شــده تـا آب را از عـمـق بـه
سـطـح مـنـطـقـل كـنـنـد و وارد شـبـكـه آب رسـانـی تـحـت فـشـار قـرار گـيـرد
چمن :
چـمن بيـشترين نقش را در تصفـيه هوا وكـاهـش آلــودگی هوا را در مـحـيط های
شـهري بـر عـهـده دارد. چـمــن را هــر 15روز يـكبار كـوتاه كرده . گرد وخاك
و ذرات مـعلـق بـر روی سـطـح بـرگ چـمن ها نـشـسته و با چمن زنی از محيط
خـارج مـی شـود.
چمـن را به عنـوان بوم نقاشـی در كاشـت فضـای سـبز اسـتفاده می كنند يعنی به
عنـوان زمـينه ی فضـای سـبز اسـتفاده می شود . برای طـراحی فضای سبز ابتدا
محـل گـل و درختـان را مشـخص مـی كنند سـپس چمن كاری را در مناطق خالی
انجام می دهننند .
بايد در كاشت چمن به چند نكته توجه داشت:
1- موقعيت جغرافيايی : سـطح شـيب دار زير درختان ، منـاطق آفـتاب گير و ...
2- آب و هوا : نـوع آب وهوا بـرای پـيدا نـوع بذر منـاسب مورد نـياز مـی باشد
3- دمـا
4- رطـوبت
5- خـاك
انواع چمن : چمن ها با رنگ های مختلف در محيط های مختلف كاشته می شود
مثل چمن هايی با رنگ های نقره اي ، آبي و ...
در هـر اقـليم چـمن منـاسب بـا آن اقـليم بـايد كاشته شود . براي كاشت چمن نوع
بـهره بـرداری چمن بـايد مـشخص شـود مـثل باغ ، ويـلا ، زمـين فـوتبال ، پارك
چـمن را يـكبـار در مـحـيط كـاشـته مـی شـود و بـا مـراقـبـت مـناسـب و خـوب تـا
هـفـت سـال در محـيط بـاقی مـی مـاند .
چـمن در پـارك : چـمن كـاری در پـارك بـرای بـهره بـرداری تـفـريـحی مـی بـاشد
در اين نـوع چـمـن كـاري بـعـد از مشـخـص شـدن مـكـان مـناسـب بـرای درخـتان
و درختـچـه ها و كـاشـت گـل هـا چـمن مـنـاسـب را پـيدا كـرده و چـمـن كـاري را
درآن محل انجام می دهنند .
زيـر سـاخت هـايی كـه بـرای كـاشـت چـمن اسـتـفاده مـی شـود مـتـفاوت می باشد
مـانـنـد زه كـشـی مـنـاسـب خـاك و ...
خـاك رس بـعـد از آبــيـاری ســفـت شـده وآب را در داخـل خـود نـگـه مـی دارد
خـاك مـنـاسـب بـرای كـاشـت چـمن بـايـد دارای خـاك رس به هـمراه ماسه و كود
مـنـاسـب باشد . بـرای چـمـن كـاری خـاك رس 70 درصـد ، مـاسـه 15 درصـد
و كـود 15 درصـد بـاشـد .
كود مـناسـب بـرای چمـن كـاری بـايـد خالی از تـخـم عـلـف هـرز يا مـواد مـانـنـد
آهـك ، مـواد اضـافـی واری شـده بـه آن مـانـنـد خـورده شـيـشـه ، كـاغـذ و مـواد
آلـوده بـه بـيـماري هـا مـانـنـد قـارچ بـاشـد .
كـود مـنـاسـب بـرای چـمـن كـاری كـود حـيـوانـی ، از حـيـوانـاتـی مـانـنـد اسـب ،
وگـوسـفـنـد مـی باشـد كـه بـعد از كاشـت بـذر چـمـن بـه انـدازه 2-3 بـرابـر قطر
بـذر كـود بـر روی آن الـك مـی كـنـنـد .
زمـان مـنـاسـب بـرای دادن كـود بـه چـمـن در فـصـول رشـد چـمـن مـانـنـد بـهـار
و پـايـيـز مـی بـاشـد در فـصـل تـابـسـتـان اگـر بـه چـمن كـود داده شـود چون در
ايـن فـصـل نـيـاز گـيـاه بـه آب زيـاد اسـت در نـتـيـجـه كود در آب به مـيزان زياد
حـل شـده وبـاعـث مـی شـود ريـشـه چـمـن بـسـوزد .
خـاك زيـر چمـن را غـلـتـك كـاری مـی كــنـنــد تا زمـيـن را صـاف كـرده و بـرای
كاشـت چـمن منـاسـب كـنند اين كار برای سـطوح شيـب دار نـيز بايد انجام شود.
مـيـزان بـذر مـورد نـيـاز در مـتـر مـربـع مـتـفـاوت مـی بـاشـد . در هـر متر مربع
50 الـی 70 گـرم بـذر اسـتـفـاده مـی شـود اگـر ايـن مـيـزان بـذر بـيـشـتر از حد
مـجـاز بـاشد رنـگ بـذر هـا زرد مـی شـود اگـر مـيـزان بـذر كـمتر از مجاز باشد
در ميـان چـمـن لـكـه لـكـه هـای خـالـی قـرار مـی گـيـرد .
فـصـول كـاشـت چـمـن در تـهران در فـصـل بـهـار از اوايـل فـرورديـن تـا اواسـط
خـرداد مـاه و در فـصـل پـايـيـز از اوايـل مـهـر تـا اواسـط آبـان مـاه برای كاشت
چـمـن مـنـاسـب مـی بـاشـد . ( بـذر چـمـن هـای كـاشـتـه شـده بـعـد از 5 – 10
روز جـوانـه مـی زنـد )
بـعـد از كـاشـت بـذر بـايـد بـه چـمـن ها آب داده شـود . آب پـاشـی بـر روی بـذر
چـمـن هـا بـا اسـتـفـاده از آب پـاش هـايی كـه آب را به صـورت ريـز و پودر در
بيـاورنـد آب را بـر روی بـذر هـا مـی پـاشـنـد .
پـس از سـبـز شـدن بـحث نـگه داری از چـمن مـطـرح اسـت اولين بـحث آبياری
چمن است درتـهران آب مـورد نـيـاز بـراي چـمـن 9 لـيـتـر بـر مـتـر مـربـع است
اگـر مـقـدار آب بـيـشـتـري بـه چـمـن داده شـود يـعـنـی بـيـشـتر از 9ليتر بر متر
مـربـع بـاعث پـوسيدگـی ريـشه وبـروز بـيمـاری هـای قـارچـی چـمـن مـی شــود
اگــر مـقــدار آب كـمـتـری بــه چـمـن بـدهـنـد يـعنـی كـمـتـر از 9 لـيـتـر بـر مـتـر
مـربـع بــاعـث پــژمـوردگـی و خــشــك شـدن چــمـن و هـمـچـنـيـن تـرك خـوردن
خـاك چــمـن مـی شـود .
مـنـابـع آب مـورد نـيـاز چـمـن از چـاه هـا ، رودخـانـه هـای مـحـلـی ، جمع آوری
آب های سـطـحـی و فـاضـلاب هـا تـهـيـه مـی شـود .
بــرای جــمـع كــردن آب ها چــاه هاي عــمـيـق زده شــده تـا آب را از عـمـق بـه
سـطـح مـنـطـقـل كـنـنـد و وارد شـبـكـه آب رسـانـی تـحـت فـشـار قـرار گـيـرد
استفاده از گیاهان دارویی در فضای سبز شهریدر کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است.
چکیده
در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با وارد کردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان آشنایی و افزایش آگاهیهای اجتماعی، نسبت به گیاهان دارویی را فراهم می کند. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای گیاهان دارویی قبل از آیش است. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند. برخی گیاهان دارویی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، قلیایی بودن خاک، تشعشع شدید خورشید، شرایط ماندابی، هرس شدید و ...هستند.
واژگان کلیدی: فضای سبز، گیاهان دارویی، سازگاری
مقدمه
منظور از فضای سبز شهری، نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش های گیاهی انسان ساخت است که هم واجد بازدهی اجتماعی و هم واجد بازدهی اکولوژیک باشند. فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در بر گیرنده بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوشش های گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بی جان شهر، تعیین کننده ساخت مرفولوژیک شهر است. بنابراین دارایی سبز یک شهر، صرف نظر از فضای سبزی که توسط شهرداری اداره می شود، از مجموع فضای سبز خصوصی، فضای کوچک دارای گیاهان خودروی و زمین های متعلق به دولت تشکیل می شود. رشد صنعت و افزایش جمعیت در شهرها، به ساخت و سازهای سودگرایانه منجر شده است. این ساخت و سازها به مسائل و تامین حداقل نور و هوا در مناطق شهری توجهی نداشته است. از سوی دیگر، ضرورت ایجاد کاربری های جدید شهری، برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون و اسکان جمعیت به تدریج باعث کاهش سهم فضای سبز و باغهای شهری شده است و در نتیجه موجب آلودگی محیط زیست شده است. فضاهای سبز شهری به عنوان ریه های تنفسی شهرها به شمار می روند و در شهرها افزون بر عمل کرد های زیبایی شناختی، اجتماعی و ساخت کالبدی شهر، روی تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا، کاهش آلودگی صوتی، افزایش نفوذ پذیری خاک، کاهش سطح ایستایی، بهبود شرایط بیوکلماتیک در شهر و جذب گرد و غبار تاثیر دارند پوشش گیاهی یک منطقه در حقیقت از یکایک گونه های گیاهی موجود در آن تشکیل شده است. وضعیت آب و هوایی و نوع خاک حدود گونه خاص را تعیین می کند. کیفیت محیط زیست شهری با امکانات و تاسیسات فضای سبز ارتباط مستقیم دارد. در ادوار گذشته در کنار توجه به تفرج روح و زیبایی، جنبه دارویی و اقتصادی کشت گیاهان در فضای سبز و باغها مدنظر بوده و در همه آنها از باغ معلق بابل مربوط به سالهای قبل از میلاد مسیح تا پردیسهای ایرانی مربوط به قرن پنجم میلادی ضمن رعایت جنبه های زینتی و هنری گیاهان کاشته شده، مصارف خوراکی، دارویی، صنعتی، دفع آفات و مانند آن مورد توجه جدی بوده است و در چهارچوب سنت و اصول، هیچ چیز بی مورد و یا تنها برای زیبایی وجود نداشته بلکه آنچه مفید و لازم بوده زیبا عرضه شده است. از جمله گیاهان دارویی که در احداث باغهای عمومی در ایران مورد استفاده قرار گرفته می توان از اقاقیا، بیدمشک، خرزهره، زوفا، سنجد تلخ، ریش بز، بابونه، گل انگشتانه، زرشک، ختمی، گل ساعتی، گل سرخ، گاوزبان، همیشه بهار، گلرنگ، زعفران و مانند آنها نام برد. در کشورهای دیگر گیاهانی مثل پدوفیل و ذغال اخته در فضای سبز کاشته می شده است. معمولا گیاهان دارویی در مدت کوتاهی، سطح خاک را فرا می گیرند و به علت سبزی و کوتاهی شان زیبایی خاصی را پدید می آورند. این گیاهان نسبت به مواد غذایی پر توقع نبوده و آب بسیار زیادی نیاز ندارند. همچنین برخی از آنها در برابر شوری خاک مقاومند و دوام و عمر طولانی و سازگاری و استقامت بالایی دارند.
مزایای استفاده از گیاهان دارویی در فضای سبز
1- افزایش تنوع در فضای سبز: در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. با توجه به سازگاریها و توانائیهای گیاهان دارویی که مورد اشاره واقع شد، بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دوچندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است، در حالیکه استفاده از گونه های انگشت شمار و غیربومی در فضای سبز شکنندگی اکوسیستم های احداثی را بهمراه دارد.
2- حفظ ژرم پلاسم گیاهان دارویی: چنانچه یک جامعه گیاهی به خاطر نجات از خطر انقراض مورد حمایت انسان قرار گیرد ناچار به زندگی در محدوده طراحی شده توسط انسان می شود. این محدوده ها شامل باغهای گیاهشناسی و فضای سبز و در بهترین حالات محیط های طبیعی قرق شده می شود. در این مجموعه ها، حفاظت انسان از گیاهان منجر به حذف پدیده های طبیعی مانند چرا، بیماری و آفت، سیل، آتش سوزی و خشکسالی، رقابت و مانند آن می شود. بنابراین طی نسلهای متوالی ژنهای مفید که عامل دوام موجود در مقابل این شرایط هستند از این نسلها حذف می شود. در مورد گیاهان دارویی، این عمل با برداشت گزینشی گیاهان دارویی سالم و قوی از طبیعت توسط انسان تشدید می گردد و در عوض فراوانی ژنهای غیرمفید که در شرایط طبیعی مرتباً تحت گزینش طبیعی و حذف قرار می گیرند. به نحو چشمگیری افزایش می یابد. به این پدیده رانده شدن ژنتیکی می گویند که هرچه جوامع گیاهی و جانوری محدودتر باشد، این پدیده با شدت بیشتری رخ می دهد. در نتیجه این رخداد علیرغم حفظ فرم ظاهری گونه، توانمندی های آن گونه در مقابل شرایط گزینشگر محیط طبیعی به شدت نقصان می یابد و در صورت راهیابی گونه به محیط طبیعی و یا کاهش حمایت انسان، جاندار به سرعت منقرض می گردد. راه جلوگیری از این خطر، توسعه همه جانبه جوامع گیاهی و جانوری در اقلیم های متنوع است. مروری گذرا بر کل مساحت پارکهای شهری، کمربندهای سبز و پارکهای جنگلی موجود و تنوع اقلیمی کشور نشان می دهد که سطح قابل توجهی از زمینهای قابل کشت در اقلیمهای گوناگون به احداث فضای سبز اختصاص یافته است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با واردکردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند که بعلت این گستردگی سطح و اقلیم، تعداد زیادی از عوامل طبیعی اثر خود را بر گیاه اعمال می کنند و علاوه بر آن برداشت از طبیعت هم کاهش می یابد. چنانچه در اثر اقبال عمومی، گیاهان دارویی به فضای سبز مدارس، منازل و داخل آپارتمانها و روی پشت بامها راه یابد، به انقلابی سبز در این زمینه دست خواهیم یافت.
3- جبران بخشی از هزینه ها: اختصاص منابع مرغوب آب و خاک به احداث فضای سبز که بواسطه رشد شهرهای بزرگ در اراضی درجه یک کشاورزی امری غیرقابل اجتناب گردیده است، سطح وسیع و در حال گسترش فضای سبز و هزینه های کاشت و داشت و کادر فنی و اجرایی احداث فضای سبز، بهای سنگینی است که شهروندان برای سلامت خود و محیط زیست باید پرداخت کنند، بهایی که صرفه جویی و گریز از آن، مخارج بهداشتی و هزینه های اجتماعی بسیار بیشتری ببار خواهد آورد. در دید کلان برآورد ارزشهای معنوی زیست محیطی، حفاظتی، تفریحی و مانند آن در فضای سبز نیاز به امکاناتی گسترده و تخصص هایی است که بتوان بر اساس آن به بیان ارزش واقعی پرداخت. این ارزشها برای اکثریت مردم بخوبی ارزش های ریالی قابل لمس نیست. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. نیاز آبی گیاهان بومی معمولاً کمتر از گیاهان غیربومی است که این امر صرفه جویی در مصرف آب آبیاری است. در این مسیر فرصت شغلی ایجاد می شود و داوطلبانی مانند فارغ التحصیلان کشاورزی و منابع طبیعی، محصلین مدارس، بازنشستگان و افراد عادی در قبال درصدی از سود می توانند مراحل دیگری از تولید مانند برداشت، جداسازی و خشک کردن گیاهان دارویی را انجام دهند.
4- تأمین اهداف آموزشی، تحقیقاتی و گردشگری: علیرغم سابقه طولانی استفاده از گیاهان دارویی و وجود انواع گیاهان دارویی در کشور متأسفانه درصد کمی از فرهیختگان جامعه و تحصیلکردگان علوم گیاهی، کشاورزی و منابع طبیعی با این گیاهان آشنا هستند و برای افزایش آگاهیهای اجتماعی، در این زمینه باید آموزش مسئولین و دولتمردان، مردم عادی و تحصیلکردگان از مقاطع دبیرستان تا دانشگاه و حتی متخصصین فضای سبز بصورت عمومی و رایگان صورت گیرد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان این آموزش را فراهم می کند. در کشورهایی مثل شیلی و هند افزایش نجومی و سالیانه سطح فضای سبز مرهون توجه به آموزش عمومی و مشارکت مردمی است.
در امر پژوهش، گرچه افراد محدودی در امر کشت و کار گیاهان دارویی تخصص دارند، توسعه کمی شناخت گیاهان دارویی قدم گذاری در مراحل بعدی امر پژوهش را ممکن می سازد. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. در شهرهایی که جاذبه های گردشگری دارند، وجود باغهای گیاهشناسی و فضاهای سبز دارای گونه های بومی کشور و گیاهان دارویی تأثیر بسزایی در جذب گردشگران متخصص بدان شهرها دارد.
5- کنترل فرسایش بادی: در مکانهایی که زمین به اختیار و یا از روی اضطرار بصورت آیش رها می شود و زمان آیش با وزش بادهای شدید و یا رواناب ناشی از بارندگی روبروست، یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای محصول قبل از آیش است. بقایای محصولاتی مانند کرچک و ماریتیغال که تنها بذر آنها برداشت می شود، برای تأمین این هدف مناسب به نظر می رسد. همچنین استفاده از گیاهان دارویی چندساله مانند زوفا، اسطوخودوس و آویشن می توانند در کنترل فرسایش بسیار مؤثر باشند. بومادران استاندارد تحمل نسبتاً خوبی در مقابل چرای احشام دارد. کاشت گیاهانی مانند سنا، اکاسیا و اکالیپتوس در مجاورت کویر، موانع مناسبی در جلوگیری از پیشروی کویر هستند. خارشتر، کور و هندوانه ابوجهل با شیبهای تند بسیار سازگارند، بنابراین کشت آنها در زمینهای شیب دار می تواند عامل مهمی در حفظ خاک باشد. گیاهان دارویی نظیر اکالیپتوس جهت احداث بادشکن و جلوگیری از فرسایش بادی بسیار مؤثر هستند. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند.
نکات مهم در بکارگیری گیاهان دارویی در احداث فضای سبز الف)سازگاری گیاه: هر گیاه دارای میدان اکولوژی خاصی است. یعنی بهترین میزان رشد آن در شرایط اقلیمی بخصوصی حاصل می شود. بررسی پوشش گیاهی بومی هر منطقه می تواند بعنوان راهنمایی مفید جهت انتخاب گیاهان باشد. گیاهان دارویی ایران بعلت اینکه عملیات اصلاحی روی آنها انجام نشده است. عموماً بصورت توده بومی هستند. بنابراین دامنه سازگاری (میدان اکولوژی) نسبتاً وسیعی دارند. سازگاریهای مطلوب گیاهان دارویی در طراحی فضای سبز شامل موارد ذیل می باشند.
1- تحمل خشکی، شوری و قلیایی بودن خاک: گیاهان دارویی مانند اقاقیا، اکالیپتوس، داتوره، سنجد، رزماری، اسطوخودوس، گل محمدی، کرچک (قرمز) و ختمی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، و قلیایی بودن خاک هستند.
2- تحمل تشعشع شدید خورشید: گیاهانی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، اقاقیا و مورد در مجاورت سطوح آسفالت و سنگ فرش که انعکاس شدید تابش را باعث می شوند، مقاومت خوبی دارند در حالیکه بسیاری از گیاهان دیگر دچار خورشیدی شدن می شوند که منجر به تجزیه کلروفیل و نهایتاً مرگ گیاه می شود.
3- تحمل شرایط ماندابی: در مناطقی که سطح آب تحت الأرض بالاست گیاهانی مانند اکالیپتوس بخوبی رشد کرده و در کاهش آب تحت الأرض و خشکاندن خاکهای اشباع نقش اساسی دارند. پونه و نعناع از دیگر گیاهان متحمل شرایط ماندابی هستند.
4- تحمل هرس شدید: گیاهانی مانند مورد، رزماری، اسطوخودوس و دارچین براحتی شکل پذیرند و متناسب با هدف و مکان انتخاب شده در فضای سبز قابل شکل دهی هستند.
5- سازگاری با سطوح شیب دار: در شیب های تند بزرگراه ها و یا در پارکهای کوهستانی می توان از گیاهان دارویی مانند کورک، خارشتر، شیرخشت و گونه هایی از جنس علف چای استفاده کرد. همچنین جهت پوشش دیوارهای بتونی که برای مهار شیب ها ساخته می شوند می توان از بنه، زرشک معمولی، گل محمدی، برگ بو و سماق بهره جست.
6- سازگاری با آلودگیهای محیط های شهری و صنعتی: گروهی از گیاهان دارویی در برابر آلودگیهای هوا، گرد و غبار، اشعه ماوراء بنفش و آلودگی صوتی تحمل خوبی از خود نشان می دهند. انواع رز مثل گل محمدی دی اکسید گوگرد (So2) را در نسوج خود تثبیت می کنند. اقاقیا، نمدار و فندق در کاهش شدت آلودگی صوتی بسیار مؤثر است و گل سرخ و داتوره فلوراید اطراف کارخانجات آلومینیم سازی را جذب کرده و نسبت به آن تحمل نشان می دهد. گیاه نمدار (زیرفون) به ازن (O3) متحمل است. گیاه ژینکو نسبت به آلودگی هوا تحمل زیادی دارد.
ب) تأثیر گیاه بر سلامت انسان: توجه به رایحه درمانی و گل درمانی در پزشکی مدرن در پی بررسی ابداعات گذشتگان در این هنر بوسیله تجهیزات پیشرفته امروزی نقش گیاهان در پیشگیری و درمان بیماریهای جسمی و روانی را بیش از پیش نمایان می کند. گیاهانی مانند اکالیپتوس، کاج، انواع بید، افرا و زبان گنجشک با تولید مواد شیمیایی (فیتونسیدها) و انتشار آنها در هوا باعث از بین رفتن قارچها، باکتریها و برخی حشرات مضر و همچنین ایجاد حالت آرامش و خلسه در انسان می شوند. این مواد آلی گاهی ویتامین های جوی نامیده می شوند. گل بابونه، گل محمدی، بیدمشک و سنجد رایحه دل انگیز و آرامبخشی در فضا پراکنده می کنند.
ج)زیبایی گیاه: گیاهان با تنوع در فرم، اندازه و رنگ هر کدام می توانند زیبایی خاصی را باعث شوند. گیاهان دارویی مناسب برای فضای سبز:
1- از نظر دوره رویش: انواع یکساله (بابونه)، دوساله (مغربی) و چندساله (گل گاوزبان و رزماری)
2- از نظر رنگ گل، شاخه و برگ: رنگ گلهای آبی (رزماری، اسطوخودوس)، زرد (مغربی و علف چای)، زرد و نارنجی (گلرنگ، همیشه بهار) سفید، بنفش، صورتی (زوفا، ماریتیغال، گل محمدی) و انواع رنگهای دیگر (ختمی) در بین گیاهان دارویی دیده می شود. از نظر رنگ اندام هوایی، زیتون، بومادران، سانتولینا و اسطوخودوس دارای شاخ و برگ خاکستری هستند، عناب برگهایی به رنگ سبز براق دارد و بومادران استاندارد دارای اندام هوایی به رنگ سبز چمنی است.
3- از نظر اندازه: انواع بوته ای کوتاه (گل گاوزبان، زوفا و علف چای) متوسط (کرچک و گل محمدی) و انواع بلند (عناب، اکالیپتوس، سنجد، سنا، سپستان) و گونه های دارای اندامهای هوایی رونده (توت روباه) هستند. گیاهانی مانند غارگیلاس و خرزهره همیشه سبز است.
د) سهولت کاربرد گیاه: نگهداری و کشت گیاهان مورد استفاده در فضای سبز باید آسان باشد. اکثر گیاهان دارویی براحتی از طریق بذر، قلمه، پیوند، خوابانیدن، ریزوم، غده و مانند آن تکثیر می شوند و در مجموع نسبت به دیگر گیاهان، آفات و بیماریهای کمتری دارند.
انتخاب گونه هاي جديد گیاهی
در انتخاب و بررسي انواع گونه هاي گیاهی جديد موارد ذيل، بايستي مد نظر باشد.
1) سازگاري: سازگاری گونه گیاهی معرفي شده با خصوصيات آب و هوائي منطقه اين امر باعث بالا رفتن قدرت رشد، تکثير و در نهايت بقاي گونه مي گردد.
2) زيبايي و ظاهر آراسته: گونه جديد گياه به نحوي که شکل و ظاهر گياه مناسب محل مورد نظر باشد، که در اين رابطه ديدگاه و نظر کارشناس فضاي سبز از اهميت ويژه اي برخوردار است. عدم استفاده مناسب از يک گونه گياه در محل مورد نظر، باعث کاهش زيبايي محوطه گرديده ضمن آنکه گاهي ممکن است باعث بروز مشکلاتي گردد به عنوان نمونه چنانچه از گياهان انبوه در حواشي معابر و پياده رو استفاده گردد، باعث کاهش ديد رانندگان و ممانعت از توجه آنها به عابرين پياده که در انتظار عبور از خيابان هستند، مي گردد و همين امر باعث بروز حوادثي مي شود.
3) خصوصيات فيزيولوژيک و مرفولوژيک گياه: گاهي صمغ تانن و ساير اسانس هاي موجود در بخش هاي مختلف انواع گياهان باعث وارد گرديدن لطماتي به اقشار مختلف بخصوص کودکان مي گردد زيرا کودکان از روي کنجکاوي و يا بازيهاي کودکانه در تماس با اين پيکره هاي گياهي بوده و حتي بخشي از برگ و غيره را در طي بازيهاي کودکانه تناول مي نمايند که در آنها ايجاد مسموميت مي نمايد، لذا توجه به ايمني اقشار مختلف اين موضوع داراي اهميت بسزائي است.
4) ايجاد آرامش خيال بيننده و جلب متخصص: ايجاد تنوع در فضاي سبز به نحوي که هم باعث آرامش بازديدکنندگان و هم باعث جلب متخصصين و علاقمندان شود و به طور کلي خواسته هاي همه اقشار را تأمين نمايد؛ چه افرادي که جهت فرار از ناملايمات زندگي به دامن طبيعت پناه آوردند و چه آنهايي که در پي يافتن طرحهاي نوين ، الگوبرداری تحقیق و غیره هستند، بسیار حائز اهمیت است.
5) پرهیز از یکنواختی و روی آوردن به استفاده ترکیبی از گونه ها: سالها است که فضای سبز شهری سطح مالامال از درختان صنعتی، جنگلی چون چنار، نارون، زبان گنجشک گردیده است و سالها است که مهمترین پوشش سطح زمین در پارکها، مبادین و بلوارها چمن است، حال آنکه مشخص گردیده است که بیشترین آلرژی از طرف گیاهان فوق حادث می گردد و چمن نیز با توجه به وضعیت خشکسالی ها و کمبود آب و همچنین هزینه های بالای نگهداری، حداقل در پاره ای از مناطق که امکانات و بودجه وسیع و کلان در دسترس نیست، کاملا از چرخه کشت و فضای سبز خارج گردیده است. گرچه اهمیت گیاهان داروئی در بخش پزشکی و داروسازی بر همگان واضح و مشخص ولی استفاده از این گیاه به عنوان گیاهان جدید در فضای سبز دیر زمانی که اهمیت یافته است، اکثر گیاهان مورد نظر جهت کشت در فضای سبز گیاهان همیشه سبز هستند که ظاهر سبز آنها در تمام فصول سال جلوه می نماید. این گیاهان دارای سطح برگ سبز دائمی هستند. برخی از آنها را می توان به طور ترکیبی با سایر گیاهان استفاده نمود و پاره ای از آنها حتی می توانند جایگزین گیاهان پوششی چون چمن گردند.
نتیجه گیری
فضای سبز شهری بر اکولوژی شهری به ویژه اقلیم، هوا، خاک، آب های زیر زمینی و جامعه حیوانی تاثیر می گذارد. مهم ترین اثر فضای سبز در شهرها، کارکردهای زیست محیطی آنهاست که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسانی معنی دار کرده است و با آثار سوء گسترش صنعت و کاربرد نادرست تکنولوژی مقابله نموده، سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند. امروزه جامعه شناسان، روان شناسان و پزشکان بر این باورند که فضای سبز افزون بر تامین بهداشت جو و محیط مکانهای مسکونی، نقش مثبتی در سلامتی شهروندان به عهده دارد. شناخت گونه های گیاهی بومی که می توانند در طراحی فضای سبز به کار آیند، با توجه به کمبود آب و کیفیت نامساعد خاک در اکثر نقاط کشور، با استفاده از گونه های بومی به صورت ضرورتی اجتناب ناپذیر در می آید. گياهان و فضاي سبز در روند زندگي انسانها به خصوص هنگام فراغت از کار و تکاپو به دنبال مامني جهت التيام اعصاب و روان انسان، نقش مؤثري دارند و اين نقش در بقاي حيات در کره خاکي با اهميت تر مي گردد. ضرورت ايجاد و حفظ پوشش سبز گياهان يکي از بديهيات زندگي است و مثلث بقا و دوام انسان که شامل آب، هوا و غذا است بدون وجود گياه هيچ گاه تکميل نمي گردد ، زيرا هم تأمين اکسيژن و هم غذاسازي فقط با وجود گياه امکان پذير خواهد بود. با توجه به ضرورت در حيات انساني و از آنجا که انسان موجودي است تنوع طلب، لذا در فضاي سبز شهري علاوه بر ضرورت اهميت و بهاء دادن به درختکاري، ايجاد تنوع هم از ديگر فاکتورهاي مهم به نظر مي رسد استفاده به جا و مناسب از پوشش گياهي، احداث و نگهداري فضاي سبز نياز به تجربه و دانش، تحقيق و تفحص و شناخت نيازهاي گونه هاي گیاهی مختلف دارد، تا رابطه ديرين انسان و طبيعت تقويت شود و انسان بار ديگر با طبيعت فراموش شده آشتي نمايد. در ايجاد تنوع گياهي در فضاي سبز شهري همواره محدوديت هاي هوا و اقليم، خشکي، باد، تابش بيش از حد خورشيد و غيره وجود دارد که همين امر باعث کاهش تنوع مي گردد. در پایان یادآور می شویم تنوع محیط جغرافیایی ایران و حاکم بودن وضعیت آب و هوایی گوناگون از منطقه ای به منطقه دیگر در پهنه وسیع کشور، سبب رویش جامعه گیاهی متنوعی شده است. این تنوع که سیمای جغرافیایی گیاهی و به دنبال آن جغرافیای زیستی را جان می بخشد، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر اکولوژیکی اهمیت شایان توجهی دارد. گروهی از گیاهان دارویی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، گل محمدی، انواع ختمی، اکالیپتوس، سپستان، کارم رنگی، مورد، خرزهره، همیشه بهار، برگ بو، اقاقیا، کرچک قرمز، مغربی، کم و بیش در فضای سبز کشور کشت می شوند ولی گروه دیگری مانند کورک، سرخارگل، خارشتر، گل گاو زبان، گاو زبان بوراگو، بابونه، بومادران استاندارد، زوفا، سداب، بیدمشک، عناب و سماق، قابلیت واردشدن در فضای سبز را دارند اما تابحال مورد توجه جدی قرار نگرفته اند
چمن در طراحي و ايجاد فضاي سبز در هر پارک، نقش مهمي را ايفا مي کند و همانند ايجاد زمينة مناسب در يک تابلوي نقاشي است که با انواع درختچه هاي زينتي يا حاشيه هاي گل به طور الوان خلق مي شود. ولي خلق اين زمينة سبز، خود مشکلات و مسائلي را به همراه دارد که رعايت و حراست رشد و نمو آن ضروري مي باشد. زيبايي و لطافت هر پارک هنگامي کامل خواهد شد که سبزي مطبوع چمن زمينه اصلي آن باشد و شايد گياه ديگري نتوان يافت که جايگزين آن گردد.
در مورد نقش چمن و اثرات آن در محيط زيست، آب و هواي شهر و منطقه، همان بس که اجمالاً بگويم وجود گياه چمن مانند تمامي گياهان سبز در ميزان اکسيژن محيط اطراف خود موثر بوده و نوعي تعادل را ايجاد مي کند. ضمناً در تميز شدن هوا و کاهش گرد و غبار محيط به نحو چشم گيري موثر مي باشد و از تبخير شديد آب در سطح زمين جلوگيري مي نمايد. در ميادين و خيابان هائي که سطح چمن همراه با درختان پهن برگ و سوزني برگ باشد، سيستم آبياري چمن و تکرار دفعات آن تا حد زيادي نياز آبي درختان را برآورده مي کند.
از آن جايي که مسائل مربوط به چمن مثل چمن زني، آبياري و مبارزه با علف هاي سبز در پارک ها داراي اهميت زيادي مي باشند، در ادامه به توضيحاتي راجع به آن مي پردازم.
چمن را هم مي توان از طريق کاشت بذر در محل مورد نظر، و هم از طريق جا به جا کردن قطعات چمن کشت شده در محلي ديگر و يا خريد از مؤسساتي که به کشت و پرورش چمن به منظور فروش مي پردازند و قطعات چمن را با ريشه و چند سانتي متر خاک يک جا از زمين بريده و در اختيار خريداران قرار مي دهند تهيه نمود.
- عمليات کشت و کار چمن:
چمن را در خاکي نه چندان سنگين و نه خيلي سبک کشت مي کنند. يک خاک عميق و حاصل خيز و عاري از بذر علف هرز براي چمن کاري مناسب است. جهت کاشت چمن ابتدا خاک را بيل زده، بعد از چند روز کلوخ ها را خرد و سنگ ريزه ها و باقي مانده هاي گياهي را از خاک خارج مي کنيم تا سطح خاک کاملاً صاف شود. اين کار را با کمک يک تخته و يا آسان تر با گرداندن يک بوم غلطان سبک روي خاک انجام مي دهيم. در تهران بهترين فصل بذر کاري چمن ها در اواخر شهريور ماه است، اما مي توان چمن ها را در ارديبهشت ماه نيز کشت و کار کرد. ميزان بذر در هر متر مربع بسته به نوع چمن متفاوت است. چمن هاي درشت مثل لوليوم را بايد 50 گرم و چمن هاي ريز مثل پوآ را 20 تا 30 گرم براي هر متر مربع در نظر گرفت. بذر را بايد يکنواخت در سطح خاک پخش کنيم و به کمک يک شن کش کمي سطح خاک کشت شده را زير و رو کنيم، به طوري که فقط چند ميلي متر خاک روي بذر ها را بپوشاند و بذر چمن با سطح خاک مخلوط شود، سپس روي آن حدود 1 تا 2 سانتي متر کود پوسيده دامي سرند شده و يا خاک برگ سرند شده مي پاشيم. البته بايد در نظر داشته باشيم که اگر خاک يا کود زيادي روي بذر چمن بپاشيم، سبز شدن چمن به تأخير خواهد افتاد و يا چمن اصلاً سبز نخواهد شد. بحراني ترين دوران چمن کاري بعد از کشت بذر و قبل از سبز شدن آن است. در اين دوره بايد چمن را هر روز آبياري کنيم و در هنگام آبياري مراقب باشيم تا خاک سفت نشود و بذر نيز شسته نشود. در مراحل بعدي نيز چون چمن به آبياري منظم نياز دارد آن را روزانه آبياري مي کنيم زيرا آبياري روزانه چمن باعث مي شود تا برگ ها طراوت بيشتري يابند. ميزان آب مورد نياز چمن بستگي به عوامل متعددي از قبيل: نوع خاک، ميزان رطوبت هوا، ميزان بارندگي، حرارت محيط، نوع چمن و ... دارد.
معمولاً چمن ها را در هنگامي که از شدت گرماي روز کاسته مي شد و يا اوائل صبح آبياري مي نمودند. پس از چند روز که چمن ها سبز شدند و ارتفاع آن ها به سه الي چهار سانتي متر رسيد بار ديگر غلطک سبکي روي آن مي زنيم تا ريشه گياه جوان کاملاً با خاک تماس پيدا کرده و توليد ريشه هاي زياد تري نمايد. پس از اين که چمن تا اندازه اي رشد کرد و ارتفاع آن به 5 الي 6 سانتي متر رسيد، چمن را کوتاه مي کنيم. چيدن چمن ها به منظور جلوگيري از به گل رفتن و يکنواخت و پر پشت شدن آن ها صورت مي گيرد. چمن ها را با قيچي يا ماشين چمن زني به کرات کوتاه مي نمايند. ماشين هاي چمن زني که در منطقه استفاده مي شدند از نوع موتوري بودند. آن چه که در چمن کاري حائز اهميت است جلوگيري از تراکم خاک مي باشدکه نفوذپذيري آن در چمن کاري مسطح، در شيب ملايم و شيب تند متفاوت مي باشد.
در فصل پائيز يا در فصل بهار، چمن را کود پاشي مي نمايند. ميزان ازت مورد نياز ساليانة چمن حدود 30 گرم در متر مربع، ميزان فسفر و پتاسيم به ميزان هر يک 15 گرم در متر مربع مي باشد. از آن جايي که کود هاي مختلف از نظر در صد عناصر کودي با هم ديگر متفاوت مي باشند، با در نظر گرفتن درصد اين عناصر در کود ها مقادير آن ها حساب شده و به زمين چمن کاري داده مي شوند.
براي کاشت قطعات چمن بريده شده، قبل از کاشت، زمين مورد نظر را همانند زميني که براي بذر کاري آماده مي کنيم، تهيه مي نماييم. براي آن که ريشه ها بتوانند در آغاز با خاک تماس بيشتري يافته و در خاک نفوذ کنند يک لايه از سطح فوقاني خاک را به وسيله شن کش يا هر وسيلة ديگر نرم و آماده مي کنيم. سپس قطعات چمن آماده را در کنار يکديگر قرار مي دهيم، به گونه اي که بين قطعات فاصله اي وجود نداشته باشد و يا به عبارت ديگر همانند آجر چيني در يک ساختمان که آجر ها در يکديگر قفل و بست مي شوند انجام مي دهيم. نحوة قرار دادن قطعات در کنار هم را به گونه اي در نظر مي گيريم که ارتفاع آن ها در همه سطوح يکسان، و از شيب معين و مشخصي بر خوردار باشند. براي اين که قطعات کاملاً به هم بچسبند به کمک لبة بيل آن ها را کمي فشار داده به هم نزديک تر مي کنيم.
هنگامي که قسمتي از سطح زمين پوشيده از چمن شد به وسيله يک غلطک سبک، کمي آن ها را کوبيده و آبياري مي کنيم. روز بعد، پس از کاهش رطوبت، مقداري خاک غربال شده و نرم روي چمن مي پاشيم تا اگر شکاف هايي وجود داشته باشد آن ها را پر نمايد. گاهي يک يا دو بار عمل غلطک زدن را در چند هفتة اول انجام مي دهيم.
چمن علاوه بر ايجاد پوشش سبز، در انواع تزئينات داخل پارک ها و فضاهاي سبز منطقه به صورت قسمتي از طرح هاي تزئيناتي به کار مي رود. لذا متخصصين بر حسب نوع طرح، سليقه و همچنين وضع درختان يا سطح چمن کاري شده، از سنگ ها يا تخته سنگ هايي براي ايجاد محل عبور در فضاي چمن استفاده کرده اند.
گاهي هم در سطوح وسيع چمن کاري، بر حسب خصوصيات طرح در قسمت هايي از چمن، باغچه هاي همراه به گياهان زينتي پا کوتاه و دائمي چون گل هاي رز،شمعداني و ... احداث کرده اند. همچنين در سطوح وسيع با ايجاد تپه ها يا برجستگي هائي، اشکال کوچکي از طبيعت سبز را پديد آورده اند و در روي آن به طور پراکنده تک بوته هائي غرس نموده اند.
عمل مبارزه با علف هاي هرز چمن از زمان تهية زمين آغاز مي شد، بدين معني که در موقع تهية زمين، کلية ريشه هاي گياهان هرز را هنگام شخم يا بيل زدن و ساير عمليات تهية زمين به هر ترتيبي که ممکن بود از خاک خارج مي نمودند و پس از سبز شدن چمن، دو تا سه مرتبه علف هاي هرز را وجين مي نمودند. به طور کلي بذور علف هاي هرز و خودرو، توسط آب، کودهاي دامي، باد و آلوده بودن بذر چمن انتشار ميابند و پس از مدت کوتاهي گاهي هم زمان با رشد بذور چمن موجب تخريب و نابودي چمن مي شوند.
علف هاي هرز چمن بر دو نوع مي باشند:
1- گياهان هرزي که يک ساله بوده و اگر از دانه بستن آن ها جلوگيري مي شد از بين مي رفتند. چيدن مکرر چمن ها از دانه بستن علف هاي مزبور جلوگيري مي نمود.
2- نباتات هرز دائمي بر دو نوع بودند:
- نباتاتي با ريشه هاي عمقي مانند گل قاصد که حتماً بايد با دست کنده مي شدند و يا به وسيلة مواد شيميايي از بين مي رفتند.
- نوع ديگر، داراي ريشه هاي افشان بودند(مانند مينا چمني) که با آن ها با علف کش هاي انتخابي مبارزه مي نموديم.
اما بعضي از گياهان خانوادة گرامينه از گياهان هرز محسوب مي شدند و آن ها را با چاقو ريشه کن مي نموديم و يا چمن ها را کوتاه چين مي کرديم تا مرکز نموي اين گياهان قطع شده و از بين مي رفتند.
در کل در برنامة مسؤلين در نظر گرفته شده بود که علف هاي هرز موجود در چمن و پارک ها و فضاهاي سبز منطقه قبل از به گل نشستن از زمين خارج و ريشه کن شوند. زيرا پس از گل و تخم بستن، تخم هاي رسيده مجدداً پراکنده شده و آلودگي مجدد را پديد مي آوردند.
عمده ترين بيماري چمن نوعي قارچ به نام زنگ است که معمولاً در روزهاي گرم تابستان و هنگامي که رطوبت خاک زياد است بروز مي نمايد، بيماري مزبور موجب مي شود چمن قطعه قطعه به رنگ زرد در آمده و سوخته جلوه نمايد، همچنين برخي از بيماري هاي قارچي خاکزي در اثر رطوبت زياد خاک، آبياري زياده از حد، يا فقدان زه کشي موجب پوسيدگي و زردي و خشکيدگي چمن مي گردند. براي مبارزه با زنگ چمن از علف کش زينب استفاده مي شود که خوشبختانه به علت رسيدگي و تدبير صحيح مسؤلين، گياهان و چمن هاي منطقه دچار هيچ بيماري و مشکلي نمي باشند
چرا چمن
کارشناسان فضای سبز شهرداری تهران معتقدند که کاشت چمن به چند جهت جایگزین گیاهان پوششی ازجمله فرانکیا، انواع شبدر، سدوم پاکوتاه و… قرار گرفته است، یکی از این عوامل درخواست مردم است. مردم تمایل زیادی به کاشت چمن در فضاهای خالی دارند. زیرا چمن پاخور خوبی دارد و مردم قادرند روی آن بنشینند. دوم آن که چمن زود جواب می دهد و مدت زمان کاشت تا به بار نشستن چمن بسیار سریعتر از گیاهان پوششی دیگر است. سوم این که علف هرز چمن به نسبت کمتر و قابل کنترل تر می باشد، چهارم در هنگام آبیاری، گیاهان پوششی که در بالا ذکر شد جابه جا شده و بعد از رشد بذرها، ما شاهد فضاهایی هستیم که خالی از گیاهان پوششی هستند اما بذر چمن در هنگام کشت و آبیاری جابه جایی کمتری دارند
چمن در طراحی و ایجاد فضای سبز در هر پارک، نقش مهمی را ایفا می کند و همانند ایجاد زمینة مناسب در یک تابلوی نقاشی است که با انواع درختچه های زینتی یا حاشیه های گل به طور الوان خلق می شود. ولی خلق این زمینة سبز، خود مشکلات و مسائلی را به همراه دارد که رعایت و حراست رشد و نمو آن ضروری می باشد. زیبایی و لطافت هر پارک هنگامی کامل خواهد شد که سبزی مطبوع چمن زمینه اصلی آن باشد و شاید گیاه دیگری نتوان یافت که جایگزین آن گردد.
در مورد نقش چمن و اثرات آن در محیط زیست، آب و هوای شهر و منطقه، همان بس که اجمالاً بگویم وجود گیاه چمن مانند تمامی گیاهان سبز در میزان اکسیژن محیط اطراف خود موثر بوده و نوعی تعادل را ایجاد می کند. ضمناً در تمیز شدن هوا و کاهش گرد و غبار محیط به نحو چشم گیری موثر می باشد و از تبخیر شدید آب در سطح زمین جلوگیری می نماید. در میادین و خیابان هائی که سطح چمن همراه با درختان پهن برگ و سوزنی برگ باشد، سیستم آبیاری چمن و تکرار دفعات آن تا حد زیادی نیاز آبی درختان را برآورده می کند.
از آن جایی که مسائل مربوط به چمن مثل چمن زنی، آبیاری و مبارزه با علف های سبز در پارک ها دارای اهمیت زیادی می باشند، در ادامه به توضیحاتی راجع به آن می پردازم.
چمن را هم می توان از طریق کاشت بذر در محل مورد نظر، و هم از طریق جا به جا کردن قطعات چمن کشت شده در محلی دیگر و یا خرید از مؤسساتی که به کشت و پرورش چمن به منظور فروش می پردازند و قطعات چمن را با ریشه و چند سانتی متر خاک یک جا از زمین بریده و در اختیار خریداران قرار می دهند تهیه نمود
در شیراز باغ های زیادی وجود دارن که از معروفترین آنها میشه ازباغ ارم ، عفیف آباد ، دلگشا و نظر نام برد.اما یک باغ دیگر هم در شیرزا وجود داره که کمتر کسی حتی خودشیرازیا هم از وجود اون با خبرن: باغ جهان نما.این باغ در خیابان حافظ شیراز ( خیابانی که دقیقا روبروی دروازه قرآن هست ) قرار داره و مریوط به دوران زندیه است. که آرامگاه کریم خان زند نیز دقیقا در وسط اون قرار داره.این باغ در سال 1385 مورد بازسازی و زیبا سازی دوباره قرار گرفت و به یک مکان زیبا و دلنواز تبدیل شد.در این باغ 16 قطعه چمن کاری یکدست با شکلسازی بوسیله گلهای مختلف وجود دارد.شاید زیباترین قسمت های این باغ ، قسمت هایی هستند که شکلهایی همانند فرش در وسط آنها ایجاد شده.بهترین زمان برای بازدید از این باغ فروردین میباشد که با گلهای بنفشه و سنبل این باغ رو تزیین میکنن
مقدمه:
چمن کاری از سه جنبه حائز اهمیت است:
1.در مناطقی که منازل ، کارخانه ها ، مدارس وجود دارند به منظور تعدیل دما ، افزایش رطوبت محیط ، کاهش آلودگی هوا و... چمن کاری می شود.
2.برای استفاده در زمین های ورزشی مثل زمین گلف ، فوتبال، اسکی و... چمن می کارند.
3.استفاده تزئینی از چمن ؛ چرا که فضای سبز بدون چمن زیبایی و لطفی ندارد.
مهمترین مشکلی که در توسعه چمن کاری موجود است، گرانی بذر چمن ، هزینه به نسبت بالای احداث ، هزینه بالای نگهداری و همچنین مشکل کم آبی است.
بیشتر چمن ها از خانواده گندمیان (Gramineae) می باشند ( باریک برگ بودن ویژگی گیاهان این تیره است) ولی درخانواده های دیگر نیز چمن وجود دارد. مثلا چمن دایکوندرا (چمن شبدری) (Dichondra repens) از تیره نیلوفریان و شبدر (Trifolium sp) از خانواده لگومینوز می باشند.
Turf Grass یک اصطلاح کلی در چمن کاری ، به معنای فضای سبز پوشیده از گیاهان علفی می باشد که قابلیت چمن زنی و توانایی تحمل پاخوری را دارا می باشند. Lawn ها نیز در این دسته قرار می گیرند.
کشت و کار چمن ها
به دو صورت می توانیم چمن کاری کنیم:
-منظم
-نامنظم
در روش کاشت نامنظم، جلوه چمن زیبا تر است و فضا را بزرگتر نشان می دهد ( خطای دید) ولیکن چمن زنی در روش کشت نامنظم ( مخصوصا در حاشیه ها ) دشوار است.
روش های کاشت چمن
بذری ( دستی یا ماشینی) :
معمول ترین و راحت ترین روش کاشت چمن است بذرها به راحتی انبار می شود و در روش کشت بذری ، گسترش ریشه های چمن بسیار خوب صورت می گیرد، به کارگر و هزینه کمتری نیاز دارد. اما عیبی که این روش دارد اینست که هر زمان از سال نمی توانیم بذر کاری کنیم.
روش نشایی:
یک مقدار از چمن را به همراه خاکش از جایی به جای دیگر، انتقال می دهیم . اگر بخواهیم در فصل رشد چمن ها را نشا کاری کنیم ، نیازی نیست که تمامی زمین را با نشا های چمن بپوشانیم چون نشا ها رشد می کنند و جاهای خالی زمین را پر می کنند. ولیکن در غیر فصل رشد باید تمامی فضای زمین ، با نشا پر شود. روش نشا کاری برای زمانی است که نیاز به کشت سریع داریم و در دنیا از این روش کمتر استفاده می شود .
روش های جدید چمن کاری در دنیا
دستک افشانی ( استولون افشانی) (Stolonizing)
در این روش تنها دستک ها را ( بدون در نظر گرفتن مکان مشخص برای آنها ) روی زمین به صورت مکانیکی همراه با خاک پخش می کنند . استولون ها از بذر ها نسبت به خشکی و کمبود مواد غذایی مقاوم تر هستند.
تکه کاری (Spriging)
در این روش دستک ها یا ریزوم ها را در حفره های کوچک می کارند. توجه داشته باشید که در این روش دستک ها جای مشخص دارند و معمولا به صورت ردیفی کشت می شوند.
کشت توپی (Plugging)
بیشتر برای ترمیم قسمت های آسیب دیده از این روش بهره گرفته می شود و در سطح وسیع استفاده نمی شود چون صرفه اقتصادی ندارد.
◄ چمن های فرش ( رول ) (Sodding)
در این روش چمن در محلی خاص کشت می شود و هنگامی که به اندازه مناسبی برای فروش رسید، به همراه ریشه و ریزوم بریده و به محل اصلی کشت انتقال داده می شود .تفاوت عمده چمن فرش با چمن معمولی در اینست که در تولید چمن فرش ، عامل مهم، بخش زیر زمینی است ولی در چمن معمولی عامل مهم ، قسمت روزمینی می باشد. لذا در تولید چمن فرش استحکام و توسعه خوب ریزوم ها و ریشه ها از اهمیت خاصی برخوردار است.
مزایای استفاده از چمن فرش
-ایجاد سریع چمن کاری.
-ترمیم سریع و آسان بخش های آسیب دیده.
-امکان چمن کاری در شیب های تند ( در شیب های تند بذر ها آبشویی می شوند و پائین می روند).
در کشورمان از سال 1377 در شهرداری تهران چمن رول به صورت آزمایشی کشت شد و امروزه شرکت های خصوصی این روش را توسعه می دهند.
برای برش چمن رول از دستگاه برش (Sod Cutter) بهره می گیرند که این وسیله چمن را بریده و لوله می کند. گونه هایی را برای چمن رول انتخاب کنید که دارای ریشه ها و یا ریزوم های خوبی باشند مثلا از چمن های فصل گرم ، چمن آفریقایی و از چمن های فصل سرد چمن پوا مناسب می باشد..
نکاتی که در هنگام کشت چمن رول باید به آنها توجه کرد عبارتند از:
-صخره ای نبودن محل تولید ؛ مثلا سنگ های یزرگ در خاک نباشد تا دستگاه برش آسیب نبیند.
-کود دهی مناسب ؛ به ویژه کود فسفر که ریشه ها خوب توسعه پیدا کنند.
-تسطیح کامل زمین محل تولید چمن فرش.
-استفاده از بذر سالم با زیوایی بالا.
-استفاده از مقدار مناسب بذر برای چمن رول ( در روش معمول بذری به ازای هر متر مربع 40 گرم بذر نیاز است که در روش کشت چمن رول ، نصف این مقدار یعنی 20 گرم بذر به ازای هر متر مربع مورد نیاز است).
-بیش از دو بار نباید از یک زمین چمن رول برداشت کنیم چون خاک آسیب می بیند.
چمن های فرش را به روش معمول به صورت بارانی آبیاری کنید و در هنگام چمن زنی ، دقت شود که چمن های رول را نباید زیاد کوتاه کرد چون ذخیره مواد گیاهی در اثر کاهش فتوسنتز تقلیل می یابد.
برداشت چمن فرش
بسته به رقم چمن و آب و هوا بعد از 4 تا 12 ماه از زمان کشت بذر ، برداشت انجام می شود.
اندازه استاندارد برش 46 سانتیمتر(عرض) در 180 سانتیمتر (طول) می باشد. البته برای زمین های ورزشی از اندازه های بزرگتر استفاده می شود.
بایستی تا حد امکان کمترین خاک با چمن برداشت شود. تا به خاک سطحی آسیب کمتری وارد شود و نیز چمن فرش سبک ترشود.
مشکلات چمن فرش
به دلیل تنفس چمن ها به هنگام لوله کردن ، گرمایی در وسط رول ها ایجاد می شود که وسط رول را زرد و بد رنگ می کند. برای جلوگیری از این امر ، چمن ها را سریع به محل کشت اصلی منتقل کنید . برای انتقال به محل های دور ، شب هنگام اقدام نمایید. چمن های زده شده یا Clippings را جمع آوری کنید.
نکته: در چمن های معمولی نیز در فصل تابستان که احتمال آسیب چمن می رود ، Clippings را جمع آوری می کنند در غیر اینصورت چمن های زده شده را باقی می گذارند تا به کود تبدیل شود.
زمان کاشت چمن ها
چمن ها را در بهار و پاییز می کاریم. بهترین زمان کشت، پاییز است چون از گرمای هوای کاسته شده است و علف های هرز کمتر وجود دارند ( معمولا چمن های فصل سرد را در پاییز و چمن های فصل گرم را در بهار می کارند).
انواع چمن ها
در یک نوع از دسته بندی چمن ها به دو دسته تقسیم می شوند:
الف) چمن های فصل سرد
دمای بهینه برای رشد این دسته از چمن ها 15.5 تا 24 درجه سانتیگراد می باشد. گیاهانی مانند شبدر سفید نیز در این دسته قرار می گیرند. اغلب چمن های فصل خنک، باریک برگ هستند ولی شبدر سفید باریک برگ نیست. چند نمونه از چمن های فصل سرد درذیل آمده است.
لولیوم یا چمن یارندی(Lolium perenne):
دارای بذری درشت و بسیار سریع الرشد می باشد که بعد از 5 روز سبز می شود.رقم Barbal از این نوع، در ایران به خوبی جواب می دهد و دارای گل آذین سنبله خطی است.
پوا یا کنتاکی بلوگراس(Poa pratensis):
دارای بذری بسیار ریز و کند رشد تر از سایر فصل سرد ها می باشد ( پس از 14 روز سبز می شود) . اصولا هر چه بذر ریز تر باشد ، دیر تر سبز می شود. پوا به گرمای زیاد تا 40+ درجه سانتیگراد مقاوم استاین چمن یکساله دارای گل آذین سنبله باز چتری می باشد.از ارقام پوا، می توان بهMerion و Baron اشاره کرد.
فستوکا (Festuca spp):
بیشتر در نقاط سایه و مرطوب کشت می شود. رقم Festuca rubra معروف به فستوکای قرمز (چمانواش) دارای بذری درشت، بسیار کشت و کار می شود.
آگروستیس(Agrostis tenuis) ::
چمنی لوکس و بسیار ظریف می باشد که تحمل شرایط نامطلوب را ندارد.
ب) چمن های فصل گرم
دمای بهینه رشد این نوع چمن ها 26.5 تا 35 درجه سانتیگراد می باشد. چمن معروف دایکوندرا که در نقاط مرطوب و سایه کشت و کار می شود در همین گروه فصل گرم جای می گیرد.
چمن آفریقایی) Cynodon dactylon(:
اصولا این نوع چمن ها به شوری ، خشکی و گرما بسیار مقاوم می باشند.اغلب نشا کاری می شود و در بین فصل گرم ها سریع الرشد ترین است. و کلا نیاز آبی کمی دارد
زویسیا (Zoysia spp):
از چمن های بسیارریزو کند رشد در میان فصل گرم هاست که به دلیل ظرافت ، بیشتر برای زمین های گلف استفاده می شود و مقاوم به گرما و خشکی است.
نکته مهم: برای تولید چمن رول بیشتر از چمن های فصل گرم استفاده می کنیم چون اکثرا ریزوم های خوبی دارند که به خوبی در هم تنیده می شوند.
مقایسه چمن های مختلف:
از لحاظ نیاز کودی ( کم <زیاد):
Agrostis > Poa > Lolium > Festuca
Cynodon > Zoysia
حساسیت به بیماری ها ( کم < زیاد):
Agrostis > Festuca > Poa > Lolium
Cynodon > Zoysia
مقاومت به پاخوری ( کم <زیاد):
Lolium > Poa > Festuca > Agrostis
Zoysia > Cynodon
نکته : کلا چمن های فصل گرم از باالا ترین قدرت پاخوری برخوردار می باشند.
نکته: گاهی از آمیخته های بذری استفاده می شود تا چمن در تمامی فصول سال سبز باقی بماند. Mixture آمیخته ای بذری، شامل دو یا چند نوع چمن است که با ایجاد تنوع، مقاومت و قدرت پاخوری چمن را بهبود می بخشد. Blend نیز آمیخته بذری ، شامل دو یا چند رقم از یک نوع بذر است که نسبت به Mixture تنوع کمتری دارد . اصولا آمیخته Blend چمن یکنواخت تی به ما می دهد.
تحمل سرما ( کم <زیاد):
Agrostis > Poa > Festuca > Lolium
Zoysia > Cynodon
سرعت استقرار ( کند رشد < سریع الرشد):
Lolium > Festuca > Agrostis > Poa
Cynodon > Zoysia
بافت چمن ( ظریف < خشن):
Lolium > Poa > Agrostis > Festuca
Zoysia > Cynodon
تحمل خشکی ( کم < زیاد):
Festuca > Poa > Lolium > Agrostis
Cynodon > Zoysia
تحمل سایه ( کم < زیاد):
Festuca > Agrostis > Poa > Lolium
Zoysia > Cynodon
تحمل شرایط اسیدی( کم < زیاد):
Festuca > Agrostis > Lolium > Poa
Cynodon > Zoysia
تحمل حالت غرقاب ( کم < زیاد):
Agrostis > Poa > Lolium > Festuca
Cynodon > Zoysia
تحمل شوری ( کم < زیاد) :
Lolium > Festuca > Agrostis > Poa
Zoysia > Cynodon
فضاي چمن كاري كيش در زمان حاضر به ۵۵۰هزارمترمربع رسيده است كه نقش بسزايي در زيبايي اين منطقه دارد.
براساس گزارش سازمان منطقه آزاد كيش، كاشت گونههاي متعدد و سازگار با محيط و چمن كاري در سطح وسيع و همچنين انتقال و كاشت نخل در حاشيه خيابانها و بلوارها و گلكاري با گلهاي زينتي، كيش را به شهري زيبا در دل آبهاي خليج فارس تبديل نموده است.
به دليل كمي بارش در جزيره و نبود آب شيرين ، سهم عمده آبياري فضاي سبز در كيش با استفاده از روشهاي نوين آبياري و آب بازيافتي حاصل از تصفيه فاضلابهاي شهري صورت ميگيرد.
سرانه فضاي سبز در كيش در زمان حاضر بيش از ۱۲۰مترمربع است كه بالاتر از استانداردهاي جهاني است.
بالاترين استانداردهاي جهاني سرانه فضاي سبزبين ۳۵تا ۴۰مترمربع است.
هماكنون در كيش بيش از ۲۵۰۰۰نفر نخل در فضاهاي عمومي و خصوصي و ۳۰۰۰اصله نارگيل در نوار ساحلي كيش كاشته شده است.
اجراي پروژههاي آبياري تحت فشار براي آبياري مجموعه فضاي سبز شهري ، محوطهسازي مجتمعهاي مسكوني ، اداري، ورزشي و تفريحي و گسترش پاركهاي شهري و ايجاد پاركهاي محلهاز ديگر اقداماتي است كه براي توسعه فضاي سبز در كيش انجام شده است.
چمن بیشتر در طراحی پارکهای عمومی ، باغات گیاه شناسی ، استادیومهای ورزشی و زمینهای بازی مورد استفاده قرار میگیرد. البته چمن جهت پر نمودن جاهای خالی ، باغچههای بزرگ منازل هم در نظر گرفته میشود. چمنها را به دو دسته چمنهای گرمسیری و سردسیری طبقه بندی میکنند چمنهای سرد سیری که به چمنهای فصل خنک هم مشهورند ویژه مناطق سردسیری و یخبندان میباشد. چمنهای گرمسیری بهترین رشد و نمو خود را در هوای گرم (بالای30درجه سانتیگراد) دارند. چمنهای سردسیری در دو زمان کاشته می شوند یکی اوایل بهار و اوایل پائیز در مورد چمنهای گرمسیری به جزء زمانهای بسیار گرم یا بسیار سرد در هر موقعی از سال میتوان اقدام به کشت نمود.
مراحل مختلف چمن کاری
آماده کردن زمین چمن
اگر زمین چمن پستی و بلندی داشته باشد احتیاج به تسطیح دارد. زیرا در صورت عدم تسطیح در قسمتهای گود آب جمع شده که موجب خفگی چمن میشود و در قسمتهای بلند تیز به علت نرسیدن آب ، چمن کاملاً خشک میشود. پس از تسطیح اضافه کردن کودههای حیوانی بسیار مناسب است. در مناطق سرد سیر در اواسط پائیز به زمین کود داده میشود و در مناطق گرمسیر در هر موقعی از سال به جز ماههای بسیار گرم سال میتوان کود دهی کرد.
نحوه کاشت بذر چمن
هنگام کاشت بذر باید توجه کرد که توزیع آن به صورت یکنواخت باشد تا چمن یکدست سبز شود. کاشت بذر نباید در روز طوفانی صورت گیرد. کاشت بذر به دو صورت میباشد. کاشت با دستگاه بذرپاش و کاشت دستی به صورت پاشش بذر. ابتدا زمین باید به چند قطعه مساوی تقسیم شود و بذر را نیز متناسب با قطعات تقسیم و هر قطعه بذرپاشی میشود. عمق کاشت بذر نیم تا یک سانتیمتر است و یا اینکه بذر را به دو قسمت تقسیم کرده ، نیمی از آن را در یک جهت و نیم دیگر را عمود بر جهت اول کشت میکنند. بعد از کاشت ، با شن کش بذر را به زیر خاک قرار میدهیم و پس از اینکار روی بذر را با کود دامی پوسیده میپوشانیم.
مراقبتهای زراعی چمن
• آبیاری: بعد از بذر پاشی آبیاری بارانی صورت میگیرد. و در آبیاری باید تا عمق 15 - 10 سانتیمتری کاملاً خیس شود.
• کوتاه کردن چمن: چمنهای کوتاه رنگ سبز تیره بخود میگیرند ولی چمنهای بلند رنگ قهوهای مایل به زرد دارند. چمن زنی باید از ارتفاع 5 - 3 سانتیمتری صورت گیرد. اگر کوتاه کردن بیش از روی سطح خاک باشد باعث غلبه علفهای هرز میشود.
مبارزه با علفهای هرز و بیماریها
• غلطک زدن چمن: اصولأ غلطک زنی بعد از فصل زمستان صورت میگیرد چون یخبندان در مناطق سردسیر باعث بالا آمدن چمن از خاک شده و ریشههای آن از خاک جدا میگردند. غلطک زدن باعث ایجاد تماس مجدد و تثبیت چمن میگردد.
• زردی چمن: زردی چمن ممکن است در اثر کمبود ازت باشد.
کاربردچمن
به عنوان زمینه در برنامه فضای سبز استفاده از رنگ سبز چمن که باعث بهتر دیده شدن سایر گیاهان میشود.
• چمن مکان مناسبی برای بازی بچهها میباشد.
• چمن در زمینهای ورزشی استفاده میشود.
• چمن به عنوان یک جز از گیاهان زینتی فضاهای سبز محسوب میگردد.
انواع چمن : چمن ها با رنگ های مختلف در محيط های مختلف كاشته می شود
مثل چمن هايی با رنگ های نقره اي ، آبي و ...
در هـر اقـليم چـمن منـاسب بـا آن اقـليم بـايد كاشته شود . براي كاشت چمن نوع
بـهره بـرداری چمن بـايد مـشخص شـود مـثل باغ ، ويـلا ، زمـين فـوتبال ، پارك
چـمن را يـكبـار در مـحـيط كـاشـته مـی شـود و بـا مـراقـبـت مـناسـب و خـوب تـا
هـفـت سـال در محـيط بـاقی مـی مـاند .
چـمن در پـارك : چـمن كـاری در پـارك بـرای بـهره بـرداری تـفـريـحی مـی بـاشد
در اين نـوع چـمـن كـاري بـعـد از مشـخـص شـدن مـكـان مـناسـب بـرای درخـتان
و درختـچـه ها و كـاشـت گـل هـا چـمن مـنـاسـب را پـيدا كـرده و چـمـن كـاري را
درآن محل انجام می دهنند .
زيـر سـاخت هـايی كـه بـرای كـاشـت چـمن اسـتـفاده مـی شـود مـتـفاوت می باشد
مـانـنـد زه كـشـی مـنـاسـب خـاك و ...
خـاك رس بـعـد از آبــيـاری ســفـت شـده وآب را در داخـل خـود نـگـه مـی دارد
خـاك مـنـاسـب بـرای كـاشـت چـمن بـايـد دارای خـاك رس به هـمراه ماسه و كود
مـنـاسـب باشد . بـرای چـمـن كـاری خـاك رس 70 درصـد ، مـاسـه 15 درصـد
و كـود 15 درصـد بـاشـد .
كود مـناسـب بـرای چمـن كـاری بـايـد خالی از تـخـم عـلـف هـرز يا مـواد مـانـنـد
آهـك ، مـواد اضـافـی واری شـده بـه آن مـانـنـد خـورده شـيـشـه ، كـاغـذ و مـواد
آلـوده بـه بـيـماري هـا مـانـنـد قـارچ بـاشـد .
كـود مـنـاسـب بـرای چـمـن كـاری كـود حـيـوانـی ، از حـيـوانـاتـی مـانـنـد اسـب ،
وگـوسـفـنـد مـی باشـد كـه بـعد از كاشـت بـذر چـمـن بـه انـدازه 2-3 بـرابـر قطر
بـذر كـود بـر روی آن الـك مـی كـنـنـد .
زمـان مـنـاسـب بـرای دادن كـود بـه چـمـن در فـصـول رشـد چـمـن مـانـنـد بـهـار
و پـايـيـز مـی بـاشـد در فـصـل تـابـسـتـان اگـر بـه چـمن كـود داده شـود چون در
ايـن فـصـل نـيـاز گـيـاه بـه آب زيـاد اسـت در نـتـيـجـه كود در آب به مـيزان زياد
حـل شـده وبـاعـث مـی شـود ريـشـه چـمـن بـسـوزد .
خـاك زيـر چمـن را غـلـتـك كـاری مـی كــنـنــد تا زمـيـن را صـاف كـرده و بـرای
كاشـت چـمن منـاسـب كـنند اين كار برای سـطوح شيـب دار نـيز بايد انجام شود.
مـيـزان بـذر مـورد نـيـاز در مـتـر مـربـع مـتـفـاوت مـی بـاشـد . در هـر متر مربع
50 الـی 70 گـرم بـذر اسـتـفـاده مـی شـود اگـر ايـن مـيـزان بـذر بـيـشـتر از حد
مـجـاز بـاشد رنـگ بـذر هـا زرد مـی شـود اگـر مـيـزان بـذر كـمتر از مجاز باشد
در ميـان چـمـن لـكـه لـكـه هـای خـالـی قـرار مـی گـيـرد .
فـصـول كـاشـت چـمـن در تـهران در فـصـل بـهـار از اوايـل فـرورديـن تـا اواسـط
خـرداد مـاه و در فـصـل پـايـيـز از اوايـل مـهـر تـا اواسـط آبـان مـاه برای كاشت
چـمـن مـنـاسـب مـی بـاشـد . ( بـذر چـمـن هـای كـاشـتـه شـده بـعـد از 5 – 10
روز جـوانـه مـی زنـد )
بـعـد از كـاشـت بـذر بـايـد بـه چـمـن ها آب داده شـود . آب پـاشـی بـر روی بـذر
چـمـن هـا بـا اسـتـفـاده از آب پـاش هـايی كـه آب را به صـورت ريـز و پودر در
بيـاورنـد آب را بـر روی بـذر هـا مـی پـاشـنـد .
پـس از سـبـز شـدن بـحث نـگه داری از چـمن مـطـرح اسـت اولين بـحث آبياری
چمن است درتـهران آب مـورد نـيـاز بـراي چـمـن 9 لـيـتـر بـر مـتـر مـربـع است
اگـر مـقـدار آب بـيـشـتـري بـه چـمـن داده شـود يـعـنـی بـيـشـتر از 9ليتر بر متر
مـربـع بـاعث پـوسيدگـی ريـشه وبـروز بـيمـاری هـای قـارچـی چـمـن مـی شــود
اگــر مـقــدار آب كـمـتـری بــه چـمـن بـدهـنـد يـعنـی كـمـتـر از 9 لـيـتـر بـر مـتـر
مـربـع بــاعـث پــژمـوردگـی و خــشــك شـدن چــمـن و هـمـچـنـيـن تـرك خـوردن
خـاك چــمـن مـی شـود .
مـنـابـع آب مـورد نـيـاز چـمـن از چـاه هـا ، رودخـانـه هـای مـحـلـی ، جمع آوری
آب های سـطـحـی و فـاضـلاب هـا تـهـيـه مـی شـود .
بــرای جــمـع كــردن آب ها چــاه هاي عــمـيـق زده شــده تـا آب را از عـمـق بـه
سـطـح مـنـطـقـل كـنـنـد و وارد شـبـكـه آب رسـانـی تـحـت فـشـار قـرار گـيـرد
چمن :
چـمن بيـشترين نقش را در تصفـيه هوا وكـاهـش آلــودگی هوا را در مـحـيط های
شـهري بـر عـهـده دارد. چـمــن را هــر 15روز يـكبار كـوتاه كرده . گرد وخاك
و ذرات مـعلـق بـر روی سـطـح بـرگ چـمن ها نـشـسته و با چمن زنی از محيط
خـارج مـی شـود.
چمـن را به عنـوان بوم نقاشـی در كاشـت فضـای سـبز اسـتفاده می كنند يعنی به
عنـوان زمـينه ی فضـای سـبز اسـتفاده می شود . برای طـراحی فضای سبز ابتدا
محـل گـل و درختـان را مشـخص مـی كنند سـپس چمن كاری را در مناطق خالی
انجام می دهننند .
بايد در كاشت چمن به چند نكته توجه داشت:
1- موقعيت جغرافيايی : سـطح شـيب دار زير درختان ، منـاطق آفـتاب گير و ...
2- آب و هوا : نـوع آب وهوا بـرای پـيدا نـوع بذر منـاسب مورد نـياز مـی باشد
3- دمـا
4- رطـوبت
5- خـاك
انواع چمن : چمن ها با رنگ های مختلف در محيط های مختلف كاشته می شود
مثل چمن هايی با رنگ های نقره اي ، آبي و ...
در هـر اقـليم چـمن منـاسب بـا آن اقـليم بـايد كاشته شود . براي كاشت چمن نوع
بـهره بـرداری چمن بـايد مـشخص شـود مـثل باغ ، ويـلا ، زمـين فـوتبال ، پارك
چـمن را يـكبـار در مـحـيط كـاشـته مـی شـود و بـا مـراقـبـت مـناسـب و خـوب تـا
هـفـت سـال در محـيط بـاقی مـی مـاند .
چـمن در پـارك : چـمن كـاری در پـارك بـرای بـهره بـرداری تـفـريـحی مـی بـاشد
در اين نـوع چـمـن كـاري بـعـد از مشـخـص شـدن مـكـان مـناسـب بـرای درخـتان
و درختـچـه ها و كـاشـت گـل هـا چـمن مـنـاسـب را پـيدا كـرده و چـمـن كـاري را
درآن محل انجام می دهنند .
زيـر سـاخت هـايی كـه بـرای كـاشـت چـمن اسـتـفاده مـی شـود مـتـفاوت می باشد
مـانـنـد زه كـشـی مـنـاسـب خـاك و ...
خـاك رس بـعـد از آبــيـاری ســفـت شـده وآب را در داخـل خـود نـگـه مـی دارد
خـاك مـنـاسـب بـرای كـاشـت چـمن بـايـد دارای خـاك رس به هـمراه ماسه و كود
مـنـاسـب باشد . بـرای چـمـن كـاری خـاك رس 70 درصـد ، مـاسـه 15 درصـد
و كـود 15 درصـد بـاشـد .
كود مـناسـب بـرای چمـن كـاری بـايـد خالی از تـخـم عـلـف هـرز يا مـواد مـانـنـد
آهـك ، مـواد اضـافـی واری شـده بـه آن مـانـنـد خـورده شـيـشـه ، كـاغـذ و مـواد
آلـوده بـه بـيـماري هـا مـانـنـد قـارچ بـاشـد .
كـود مـنـاسـب بـرای چـمـن كـاری كـود حـيـوانـی ، از حـيـوانـاتـی مـانـنـد اسـب ،
وگـوسـفـنـد مـی باشـد كـه بـعد از كاشـت بـذر چـمـن بـه انـدازه 2-3 بـرابـر قطر
بـذر كـود بـر روی آن الـك مـی كـنـنـد .
زمـان مـنـاسـب بـرای دادن كـود بـه چـمـن در فـصـول رشـد چـمـن مـانـنـد بـهـار
و پـايـيـز مـی بـاشـد در فـصـل تـابـسـتـان اگـر بـه چـمن كـود داده شـود چون در
ايـن فـصـل نـيـاز گـيـاه بـه آب زيـاد اسـت در نـتـيـجـه كود در آب به مـيزان زياد
حـل شـده وبـاعـث مـی شـود ريـشـه چـمـن بـسـوزد .
خـاك زيـر چمـن را غـلـتـك كـاری مـی كــنـنــد تا زمـيـن را صـاف كـرده و بـرای
كاشـت چـمن منـاسـب كـنند اين كار برای سـطوح شيـب دار نـيز بايد انجام شود.
مـيـزان بـذر مـورد نـيـاز در مـتـر مـربـع مـتـفـاوت مـی بـاشـد . در هـر متر مربع
50 الـی 70 گـرم بـذر اسـتـفـاده مـی شـود اگـر ايـن مـيـزان بـذر بـيـشـتر از حد
مـجـاز بـاشد رنـگ بـذر هـا زرد مـی شـود اگـر مـيـزان بـذر كـمتر از مجاز باشد
در ميـان چـمـن لـكـه لـكـه هـای خـالـی قـرار مـی گـيـرد .
فـصـول كـاشـت چـمـن در تـهران در فـصـل بـهـار از اوايـل فـرورديـن تـا اواسـط
خـرداد مـاه و در فـصـل پـايـيـز از اوايـل مـهـر تـا اواسـط آبـان مـاه برای كاشت
چـمـن مـنـاسـب مـی بـاشـد . ( بـذر چـمـن هـای كـاشـتـه شـده بـعـد از 5 – 10
روز جـوانـه مـی زنـد )
بـعـد از كـاشـت بـذر بـايـد بـه چـمـن ها آب داده شـود . آب پـاشـی بـر روی بـذر
چـمـن هـا بـا اسـتـفـاده از آب پـاش هـايی كـه آب را به صـورت ريـز و پودر در
بيـاورنـد آب را بـر روی بـذر هـا مـی پـاشـنـد .
پـس از سـبـز شـدن بـحث نـگه داری از چـمن مـطـرح اسـت اولين بـحث آبياری
چمن است درتـهران آب مـورد نـيـاز بـراي چـمـن 9 لـيـتـر بـر مـتـر مـربـع است
اگـر مـقـدار آب بـيـشـتـري بـه چـمـن داده شـود يـعـنـی بـيـشـتر از 9ليتر بر متر
مـربـع بـاعث پـوسيدگـی ريـشه وبـروز بـيمـاری هـای قـارچـی چـمـن مـی شــود
اگــر مـقــدار آب كـمـتـری بــه چـمـن بـدهـنـد يـعنـی كـمـتـر از 9 لـيـتـر بـر مـتـر
مـربـع بــاعـث پــژمـوردگـی و خــشــك شـدن چــمـن و هـمـچـنـيـن تـرك خـوردن
خـاك چــمـن مـی شـود .
مـنـابـع آب مـورد نـيـاز چـمـن از چـاه هـا ، رودخـانـه هـای مـحـلـی ، جمع آوری
آب های سـطـحـی و فـاضـلاب هـا تـهـيـه مـی شـود .
بــرای جــمـع كــردن آب ها چــاه هاي عــمـيـق زده شــده تـا آب را از عـمـق بـه
سـطـح مـنـطـقـل كـنـنـد و وارد شـبـكـه آب رسـانـی تـحـت فـشـار قـرار گـيـرد
استفاده از گیاهان دارویی در فضای سبز شهریدر کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است.
چکیده
در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با وارد کردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان آشنایی و افزایش آگاهیهای اجتماعی، نسبت به گیاهان دارویی را فراهم می کند. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای گیاهان دارویی قبل از آیش است. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند. برخی گیاهان دارویی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، قلیایی بودن خاک، تشعشع شدید خورشید، شرایط ماندابی، هرس شدید و ...هستند.
واژگان کلیدی: فضای سبز، گیاهان دارویی، سازگاری
مقدمه
منظور از فضای سبز شهری، نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش های گیاهی انسان ساخت است که هم واجد بازدهی اجتماعی و هم واجد بازدهی اکولوژیک باشند. فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در بر گیرنده بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوشش های گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بی جان شهر، تعیین کننده ساخت مرفولوژیک شهر است. بنابراین دارایی سبز یک شهر، صرف نظر از فضای سبزی که توسط شهرداری اداره می شود، از مجموع فضای سبز خصوصی، فضای کوچک دارای گیاهان خودروی و زمین های متعلق به دولت تشکیل می شود. رشد صنعت و افزایش جمعیت در شهرها، به ساخت و سازهای سودگرایانه منجر شده است. این ساخت و سازها به مسائل و تامین حداقل نور و هوا در مناطق شهری توجهی نداشته است. از سوی دیگر، ضرورت ایجاد کاربری های جدید شهری، برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون و اسکان جمعیت به تدریج باعث کاهش سهم فضای سبز و باغهای شهری شده است و در نتیجه موجب آلودگی محیط زیست شده است. فضاهای سبز شهری به عنوان ریه های تنفسی شهرها به شمار می روند و در شهرها افزون بر عمل کرد های زیبایی شناختی، اجتماعی و ساخت کالبدی شهر، روی تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا، کاهش آلودگی صوتی، افزایش نفوذ پذیری خاک، کاهش سطح ایستایی، بهبود شرایط بیوکلماتیک در شهر و جذب گرد و غبار تاثیر دارند پوشش گیاهی یک منطقه در حقیقت از یکایک گونه های گیاهی موجود در آن تشکیل شده است. وضعیت آب و هوایی و نوع خاک حدود گونه خاص را تعیین می کند. کیفیت محیط زیست شهری با امکانات و تاسیسات فضای سبز ارتباط مستقیم دارد. در ادوار گذشته در کنار توجه به تفرج روح و زیبایی، جنبه دارویی و اقتصادی کشت گیاهان در فضای سبز و باغها مدنظر بوده و در همه آنها از باغ معلق بابل مربوط به سالهای قبل از میلاد مسیح تا پردیسهای ایرانی مربوط به قرن پنجم میلادی ضمن رعایت جنبه های زینتی و هنری گیاهان کاشته شده، مصارف خوراکی، دارویی، صنعتی، دفع آفات و مانند آن مورد توجه جدی بوده است و در چهارچوب سنت و اصول، هیچ چیز بی مورد و یا تنها برای زیبایی وجود نداشته بلکه آنچه مفید و لازم بوده زیبا عرضه شده است. از جمله گیاهان دارویی که در احداث باغهای عمومی در ایران مورد استفاده قرار گرفته می توان از اقاقیا، بیدمشک، خرزهره، زوفا، سنجد تلخ، ریش بز، بابونه، گل انگشتانه، زرشک، ختمی، گل ساعتی، گل سرخ، گاوزبان، همیشه بهار، گلرنگ، زعفران و مانند آنها نام برد. در کشورهای دیگر گیاهانی مثل پدوفیل و ذغال اخته در فضای سبز کاشته می شده است. معمولا گیاهان دارویی در مدت کوتاهی، سطح خاک را فرا می گیرند و به علت سبزی و کوتاهی شان زیبایی خاصی را پدید می آورند. این گیاهان نسبت به مواد غذایی پر توقع نبوده و آب بسیار زیادی نیاز ندارند. همچنین برخی از آنها در برابر شوری خاک مقاومند و دوام و عمر طولانی و سازگاری و استقامت بالایی دارند.
مزایای استفاده از گیاهان دارویی در فضای سبز
1- افزایش تنوع در فضای سبز: در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. با توجه به سازگاریها و توانائیهای گیاهان دارویی که مورد اشاره واقع شد، بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دوچندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است، در حالیکه استفاده از گونه های انگشت شمار و غیربومی در فضای سبز شکنندگی اکوسیستم های احداثی را بهمراه دارد.
2- حفظ ژرم پلاسم گیاهان دارویی: چنانچه یک جامعه گیاهی به خاطر نجات از خطر انقراض مورد حمایت انسان قرار گیرد ناچار به زندگی در محدوده طراحی شده توسط انسان می شود. این محدوده ها شامل باغهای گیاهشناسی و فضای سبز و در بهترین حالات محیط های طبیعی قرق شده می شود. در این مجموعه ها، حفاظت انسان از گیاهان منجر به حذف پدیده های طبیعی مانند چرا، بیماری و آفت، سیل، آتش سوزی و خشکسالی، رقابت و مانند آن می شود. بنابراین طی نسلهای متوالی ژنهای مفید که عامل دوام موجود در مقابل این شرایط هستند از این نسلها حذف می شود. در مورد گیاهان دارویی، این عمل با برداشت گزینشی گیاهان دارویی سالم و قوی از طبیعت توسط انسان تشدید می گردد و در عوض فراوانی ژنهای غیرمفید که در شرایط طبیعی مرتباً تحت گزینش طبیعی و حذف قرار می گیرند. به نحو چشمگیری افزایش می یابد. به این پدیده رانده شدن ژنتیکی می گویند که هرچه جوامع گیاهی و جانوری محدودتر باشد، این پدیده با شدت بیشتری رخ می دهد. در نتیجه این رخداد علیرغم حفظ فرم ظاهری گونه، توانمندی های آن گونه در مقابل شرایط گزینشگر محیط طبیعی به شدت نقصان می یابد و در صورت راهیابی گونه به محیط طبیعی و یا کاهش حمایت انسان، جاندار به سرعت منقرض می گردد. راه جلوگیری از این خطر، توسعه همه جانبه جوامع گیاهی و جانوری در اقلیم های متنوع است. مروری گذرا بر کل مساحت پارکهای شهری، کمربندهای سبز و پارکهای جنگلی موجود و تنوع اقلیمی کشور نشان می دهد که سطح قابل توجهی از زمینهای قابل کشت در اقلیمهای گوناگون به احداث فضای سبز اختصاص یافته است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با واردکردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند که بعلت این گستردگی سطح و اقلیم، تعداد زیادی از عوامل طبیعی اثر خود را بر گیاه اعمال می کنند و علاوه بر آن برداشت از طبیعت هم کاهش می یابد. چنانچه در اثر اقبال عمومی، گیاهان دارویی به فضای سبز مدارس، منازل و داخل آپارتمانها و روی پشت بامها راه یابد، به انقلابی سبز در این زمینه دست خواهیم یافت.
3- جبران بخشی از هزینه ها: اختصاص منابع مرغوب آب و خاک به احداث فضای سبز که بواسطه رشد شهرهای بزرگ در اراضی درجه یک کشاورزی امری غیرقابل اجتناب گردیده است، سطح وسیع و در حال گسترش فضای سبز و هزینه های کاشت و داشت و کادر فنی و اجرایی احداث فضای سبز، بهای سنگینی است که شهروندان برای سلامت خود و محیط زیست باید پرداخت کنند، بهایی که صرفه جویی و گریز از آن، مخارج بهداشتی و هزینه های اجتماعی بسیار بیشتری ببار خواهد آورد. در دید کلان برآورد ارزشهای معنوی زیست محیطی، حفاظتی، تفریحی و مانند آن در فضای سبز نیاز به امکاناتی گسترده و تخصص هایی است که بتوان بر اساس آن به بیان ارزش واقعی پرداخت. این ارزشها برای اکثریت مردم بخوبی ارزش های ریالی قابل لمس نیست. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. نیاز آبی گیاهان بومی معمولاً کمتر از گیاهان غیربومی است که این امر صرفه جویی در مصرف آب آبیاری است. در این مسیر فرصت شغلی ایجاد می شود و داوطلبانی مانند فارغ التحصیلان کشاورزی و منابع طبیعی، محصلین مدارس، بازنشستگان و افراد عادی در قبال درصدی از سود می توانند مراحل دیگری از تولید مانند برداشت، جداسازی و خشک کردن گیاهان دارویی را انجام دهند.
4- تأمین اهداف آموزشی، تحقیقاتی و گردشگری: علیرغم سابقه طولانی استفاده از گیاهان دارویی و وجود انواع گیاهان دارویی در کشور متأسفانه درصد کمی از فرهیختگان جامعه و تحصیلکردگان علوم گیاهی، کشاورزی و منابع طبیعی با این گیاهان آشنا هستند و برای افزایش آگاهیهای اجتماعی، در این زمینه باید آموزش مسئولین و دولتمردان، مردم عادی و تحصیلکردگان از مقاطع دبیرستان تا دانشگاه و حتی متخصصین فضای سبز بصورت عمومی و رایگان صورت گیرد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان این آموزش را فراهم می کند. در کشورهایی مثل شیلی و هند افزایش نجومی و سالیانه سطح فضای سبز مرهون توجه به آموزش عمومی و مشارکت مردمی است.
در امر پژوهش، گرچه افراد محدودی در امر کشت و کار گیاهان دارویی تخصص دارند، توسعه کمی شناخت گیاهان دارویی قدم گذاری در مراحل بعدی امر پژوهش را ممکن می سازد. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. در شهرهایی که جاذبه های گردشگری دارند، وجود باغهای گیاهشناسی و فضاهای سبز دارای گونه های بومی کشور و گیاهان دارویی تأثیر بسزایی در جذب گردشگران متخصص بدان شهرها دارد.
5- کنترل فرسایش بادی: در مکانهایی که زمین به اختیار و یا از روی اضطرار بصورت آیش رها می شود و زمان آیش با وزش بادهای شدید و یا رواناب ناشی از بارندگی روبروست، یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای محصول قبل از آیش است. بقایای محصولاتی مانند کرچک و ماریتیغال که تنها بذر آنها برداشت می شود، برای تأمین این هدف مناسب به نظر می رسد. همچنین استفاده از گیاهان دارویی چندساله مانند زوفا، اسطوخودوس و آویشن می توانند در کنترل فرسایش بسیار مؤثر باشند. بومادران استاندارد تحمل نسبتاً خوبی در مقابل چرای احشام دارد. کاشت گیاهانی مانند سنا، اکاسیا و اکالیپتوس در مجاورت کویر، موانع مناسبی در جلوگیری از پیشروی کویر هستند. خارشتر، کور و هندوانه ابوجهل با شیبهای تند بسیار سازگارند، بنابراین کشت آنها در زمینهای شیب دار می تواند عامل مهمی در حفظ خاک باشد. گیاهان دارویی نظیر اکالیپتوس جهت احداث بادشکن و جلوگیری از فرسایش بادی بسیار مؤثر هستند. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند.
نکات مهم در بکارگیری گیاهان دارویی در احداث فضای سبز الف)سازگاری گیاه: هر گیاه دارای میدان اکولوژی خاصی است. یعنی بهترین میزان رشد آن در شرایط اقلیمی بخصوصی حاصل می شود. بررسی پوشش گیاهی بومی هر منطقه می تواند بعنوان راهنمایی مفید جهت انتخاب گیاهان باشد. گیاهان دارویی ایران بعلت اینکه عملیات اصلاحی روی آنها انجام نشده است. عموماً بصورت توده بومی هستند. بنابراین دامنه سازگاری (میدان اکولوژی) نسبتاً وسیعی دارند. سازگاریهای مطلوب گیاهان دارویی در طراحی فضای سبز شامل موارد ذیل می باشند.
1- تحمل خشکی، شوری و قلیایی بودن خاک: گیاهان دارویی مانند اقاقیا، اکالیپتوس، داتوره، سنجد، رزماری، اسطوخودوس، گل محمدی، کرچک (قرمز) و ختمی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، و قلیایی بودن خاک هستند.
2- تحمل تشعشع شدید خورشید: گیاهانی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، اقاقیا و مورد در مجاورت سطوح آسفالت و سنگ فرش که انعکاس شدید تابش را باعث می شوند، مقاومت خوبی دارند در حالیکه بسیاری از گیاهان دیگر دچار خورشیدی شدن می شوند که منجر به تجزیه کلروفیل و نهایتاً مرگ گیاه می شود.
3- تحمل شرایط ماندابی: در مناطقی که سطح آب تحت الأرض بالاست گیاهانی مانند اکالیپتوس بخوبی رشد کرده و در کاهش آب تحت الأرض و خشکاندن خاکهای اشباع نقش اساسی دارند. پونه و نعناع از دیگر گیاهان متحمل شرایط ماندابی هستند.
4- تحمل هرس شدید: گیاهانی مانند مورد، رزماری، اسطوخودوس و دارچین براحتی شکل پذیرند و متناسب با هدف و مکان انتخاب شده در فضای سبز قابل شکل دهی هستند.
5- سازگاری با سطوح شیب دار: در شیب های تند بزرگراه ها و یا در پارکهای کوهستانی می توان از گیاهان دارویی مانند کورک، خارشتر، شیرخشت و گونه هایی از جنس علف چای استفاده کرد. همچنین جهت پوشش دیوارهای بتونی که برای مهار شیب ها ساخته می شوند می توان از بنه، زرشک معمولی، گل محمدی، برگ بو و سماق بهره جست.
6- سازگاری با آلودگیهای محیط های شهری و صنعتی: گروهی از گیاهان دارویی در برابر آلودگیهای هوا، گرد و غبار، اشعه ماوراء بنفش و آلودگی صوتی تحمل خوبی از خود نشان می دهند. انواع رز مثل گل محمدی دی اکسید گوگرد (So2) را در نسوج خود تثبیت می کنند. اقاقیا، نمدار و فندق در کاهش شدت آلودگی صوتی بسیار مؤثر است و گل سرخ و داتوره فلوراید اطراف کارخانجات آلومینیم سازی را جذب کرده و نسبت به آن تحمل نشان می دهد. گیاه نمدار (زیرفون) به ازن (O3) متحمل است. گیاه ژینکو نسبت به آلودگی هوا تحمل زیادی دارد.
ب) تأثیر گیاه بر سلامت انسان: توجه به رایحه درمانی و گل درمانی در پزشکی مدرن در پی بررسی ابداعات گذشتگان در این هنر بوسیله تجهیزات پیشرفته امروزی نقش گیاهان در پیشگیری و درمان بیماریهای جسمی و روانی را بیش از پیش نمایان می کند. گیاهانی مانند اکالیپتوس، کاج، انواع بید، افرا و زبان گنجشک با تولید مواد شیمیایی (فیتونسیدها) و انتشار آنها در هوا باعث از بین رفتن قارچها، باکتریها و برخی حشرات مضر و همچنین ایجاد حالت آرامش و خلسه در انسان می شوند. این مواد آلی گاهی ویتامین های جوی نامیده می شوند. گل بابونه، گل محمدی، بیدمشک و سنجد رایحه دل انگیز و آرامبخشی در فضا پراکنده می کنند.
ج)زیبایی گیاه: گیاهان با تنوع در فرم، اندازه و رنگ هر کدام می توانند زیبایی خاصی را باعث شوند. گیاهان دارویی مناسب برای فضای سبز:
1- از نظر دوره رویش: انواع یکساله (بابونه)، دوساله (مغربی) و چندساله (گل گاوزبان و رزماری)
2- از نظر رنگ گل، شاخه و برگ: رنگ گلهای آبی (رزماری، اسطوخودوس)، زرد (مغربی و علف چای)، زرد و نارنجی (گلرنگ، همیشه بهار) سفید، بنفش، صورتی (زوفا، ماریتیغال، گل محمدی) و انواع رنگهای دیگر (ختمی) در بین گیاهان دارویی دیده می شود. از نظر رنگ اندام هوایی، زیتون، بومادران، سانتولینا و اسطوخودوس دارای شاخ و برگ خاکستری هستند، عناب برگهایی به رنگ سبز براق دارد و بومادران استاندارد دارای اندام هوایی به رنگ سبز چمنی است.
3- از نظر اندازه: انواع بوته ای کوتاه (گل گاوزبان، زوفا و علف چای) متوسط (کرچک و گل محمدی) و انواع بلند (عناب، اکالیپتوس، سنجد، سنا، سپستان) و گونه های دارای اندامهای هوایی رونده (توت روباه) هستند. گیاهانی مانند غارگیلاس و خرزهره همیشه سبز است.
د) سهولت کاربرد گیاه: نگهداری و کشت گیاهان مورد استفاده در فضای سبز باید آسان باشد. اکثر گیاهان دارویی براحتی از طریق بذر، قلمه، پیوند، خوابانیدن، ریزوم، غده و مانند آن تکثیر می شوند و در مجموع نسبت به دیگر گیاهان، آفات و بیماریهای کمتری دارند.
انتخاب گونه هاي جديد گیاهی
در انتخاب و بررسي انواع گونه هاي گیاهی جديد موارد ذيل، بايستي مد نظر باشد.
1) سازگاري: سازگاری گونه گیاهی معرفي شده با خصوصيات آب و هوائي منطقه اين امر باعث بالا رفتن قدرت رشد، تکثير و در نهايت بقاي گونه مي گردد.
2) زيبايي و ظاهر آراسته: گونه جديد گياه به نحوي که شکل و ظاهر گياه مناسب محل مورد نظر باشد، که در اين رابطه ديدگاه و نظر کارشناس فضاي سبز از اهميت ويژه اي برخوردار است. عدم استفاده مناسب از يک گونه گياه در محل مورد نظر، باعث کاهش زيبايي محوطه گرديده ضمن آنکه گاهي ممکن است باعث بروز مشکلاتي گردد به عنوان نمونه چنانچه از گياهان انبوه در حواشي معابر و پياده رو استفاده گردد، باعث کاهش ديد رانندگان و ممانعت از توجه آنها به عابرين پياده که در انتظار عبور از خيابان هستند، مي گردد و همين امر باعث بروز حوادثي مي شود.
3) خصوصيات فيزيولوژيک و مرفولوژيک گياه: گاهي صمغ تانن و ساير اسانس هاي موجود در بخش هاي مختلف انواع گياهان باعث وارد گرديدن لطماتي به اقشار مختلف بخصوص کودکان مي گردد زيرا کودکان از روي کنجکاوي و يا بازيهاي کودکانه در تماس با اين پيکره هاي گياهي بوده و حتي بخشي از برگ و غيره را در طي بازيهاي کودکانه تناول مي نمايند که در آنها ايجاد مسموميت مي نمايد، لذا توجه به ايمني اقشار مختلف اين موضوع داراي اهميت بسزائي است.
4) ايجاد آرامش خيال بيننده و جلب متخصص: ايجاد تنوع در فضاي سبز به نحوي که هم باعث آرامش بازديدکنندگان و هم باعث جلب متخصصين و علاقمندان شود و به طور کلي خواسته هاي همه اقشار را تأمين نمايد؛ چه افرادي که جهت فرار از ناملايمات زندگي به دامن طبيعت پناه آوردند و چه آنهايي که در پي يافتن طرحهاي نوين ، الگوبرداری تحقیق و غیره هستند، بسیار حائز اهمیت است.
5) پرهیز از یکنواختی و روی آوردن به استفاده ترکیبی از گونه ها: سالها است که فضای سبز شهری سطح مالامال از درختان صنعتی، جنگلی چون چنار، نارون، زبان گنجشک گردیده است و سالها است که مهمترین پوشش سطح زمین در پارکها، مبادین و بلوارها چمن است، حال آنکه مشخص گردیده است که بیشترین آلرژی از طرف گیاهان فوق حادث می گردد و چمن نیز با توجه به وضعیت خشکسالی ها و کمبود آب و همچنین هزینه های بالای نگهداری، حداقل در پاره ای از مناطق که امکانات و بودجه وسیع و کلان در دسترس نیست، کاملا از چرخه کشت و فضای سبز خارج گردیده است. گرچه اهمیت گیاهان داروئی در بخش پزشکی و داروسازی بر همگان واضح و مشخص ولی استفاده از این گیاه به عنوان گیاهان جدید در فضای سبز دیر زمانی که اهمیت یافته است، اکثر گیاهان مورد نظر جهت کشت در فضای سبز گیاهان همیشه سبز هستند که ظاهر سبز آنها در تمام فصول سال جلوه می نماید. این گیاهان دارای سطح برگ سبز دائمی هستند. برخی از آنها را می توان به طور ترکیبی با سایر گیاهان استفاده نمود و پاره ای از آنها حتی می توانند جایگزین گیاهان پوششی چون چمن گردند.
نتیجه گیری
فضای سبز شهری بر اکولوژی شهری به ویژه اقلیم، هوا، خاک، آب های زیر زمینی و جامعه حیوانی تاثیر می گذارد. مهم ترین اثر فضای سبز در شهرها، کارکردهای زیست محیطی آنهاست که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسانی معنی دار کرده است و با آثار سوء گسترش صنعت و کاربرد نادرست تکنولوژی مقابله نموده، سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند. امروزه جامعه شناسان، روان شناسان و پزشکان بر این باورند که فضای سبز افزون بر تامین بهداشت جو و محیط مکانهای مسکونی، نقش مثبتی در سلامتی شهروندان به عهده دارد. شناخت گونه های گیاهی بومی که می توانند در طراحی فضای سبز به کار آیند، با توجه به کمبود آب و کیفیت نامساعد خاک در اکثر نقاط کشور، با استفاده از گونه های بومی به صورت ضرورتی اجتناب ناپذیر در می آید. گياهان و فضاي سبز در روند زندگي انسانها به خصوص هنگام فراغت از کار و تکاپو به دنبال مامني جهت التيام اعصاب و روان انسان، نقش مؤثري دارند و اين نقش در بقاي حيات در کره خاکي با اهميت تر مي گردد. ضرورت ايجاد و حفظ پوشش سبز گياهان يکي از بديهيات زندگي است و مثلث بقا و دوام انسان که شامل آب، هوا و غذا است بدون وجود گياه هيچ گاه تکميل نمي گردد ، زيرا هم تأمين اکسيژن و هم غذاسازي فقط با وجود گياه امکان پذير خواهد بود. با توجه به ضرورت در حيات انساني و از آنجا که انسان موجودي است تنوع طلب، لذا در فضاي سبز شهري علاوه بر ضرورت اهميت و بهاء دادن به درختکاري، ايجاد تنوع هم از ديگر فاکتورهاي مهم به نظر مي رسد استفاده به جا و مناسب از پوشش گياهي، احداث و نگهداري فضاي سبز نياز به تجربه و دانش، تحقيق و تفحص و شناخت نيازهاي گونه هاي گیاهی مختلف دارد، تا رابطه ديرين انسان و طبيعت تقويت شود و انسان بار ديگر با طبيعت فراموش شده آشتي نمايد. در ايجاد تنوع گياهي در فضاي سبز شهري همواره محدوديت هاي هوا و اقليم، خشکي، باد، تابش بيش از حد خورشيد و غيره وجود دارد که همين امر باعث کاهش تنوع مي گردد. در پایان یادآور می شویم تنوع محیط جغرافیایی ایران و حاکم بودن وضعیت آب و هوایی گوناگون از منطقه ای به منطقه دیگر در پهنه وسیع کشور، سبب رویش جامعه گیاهی متنوعی شده است. این تنوع که سیمای جغرافیایی گیاهی و به دنبال آن جغرافیای زیستی را جان می بخشد، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر اکولوژیکی اهمیت شایان توجهی دارد. گروهی از گیاهان دارویی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، گل محمدی، انواع ختمی، اکالیپتوس، سپستان، کارم رنگی، مورد، خرزهره، همیشه بهار، برگ بو، اقاقیا، کرچک قرمز، مغربی، کم و بیش در فضای سبز کشور کشت می شوند ولی گروه دیگری مانند کورک، سرخارگل، خارشتر، گل گاو زبان، گاو زبان بوراگو، بابونه، بومادران استاندارد، زوفا، سداب، بیدمشک، عناب و سماق، قابلیت واردشدن در فضای سبز را دارند اما تابحال مورد توجه جدی قرار نگرفته اند
چمن در طراحي و ايجاد فضاي سبز در هر پارک، نقش مهمي را ايفا مي کند و همانند ايجاد زمينة مناسب در يک تابلوي نقاشي است که با انواع درختچه هاي زينتي يا حاشيه هاي گل به طور الوان خلق مي شود. ولي خلق اين زمينة سبز، خود مشکلات و مسائلي را به همراه دارد که رعايت و حراست رشد و نمو آن ضروري مي باشد. زيبايي و لطافت هر پارک هنگامي کامل خواهد شد که سبزي مطبوع چمن زمينه اصلي آن باشد و شايد گياه ديگري نتوان يافت که جايگزين آن گردد.
در مورد نقش چمن و اثرات آن در محيط زيست، آب و هواي شهر و منطقه، همان بس که اجمالاً بگويم وجود گياه چمن مانند تمامي گياهان سبز در ميزان اکسيژن محيط اطراف خود موثر بوده و نوعي تعادل را ايجاد مي کند. ضمناً در تميز شدن هوا و کاهش گرد و غبار محيط به نحو چشم گيري موثر مي باشد و از تبخير شديد آب در سطح زمين جلوگيري مي نمايد. در ميادين و خيابان هائي که سطح چمن همراه با درختان پهن برگ و سوزني برگ باشد، سيستم آبياري چمن و تکرار دفعات آن تا حد زيادي نياز آبي درختان را برآورده مي کند.
از آن جايي که مسائل مربوط به چمن مثل چمن زني، آبياري و مبارزه با علف هاي سبز در پارک ها داراي اهميت زيادي مي باشند، در ادامه به توضيحاتي راجع به آن مي پردازم.
چمن را هم مي توان از طريق کاشت بذر در محل مورد نظر، و هم از طريق جا به جا کردن قطعات چمن کشت شده در محلي ديگر و يا خريد از مؤسساتي که به کشت و پرورش چمن به منظور فروش مي پردازند و قطعات چمن را با ريشه و چند سانتي متر خاک يک جا از زمين بريده و در اختيار خريداران قرار مي دهند تهيه نمود.
- عمليات کشت و کار چمن:
چمن را در خاکي نه چندان سنگين و نه خيلي سبک کشت مي کنند. يک خاک عميق و حاصل خيز و عاري از بذر علف هرز براي چمن کاري مناسب است. جهت کاشت چمن ابتدا خاک را بيل زده، بعد از چند روز کلوخ ها را خرد و سنگ ريزه ها و باقي مانده هاي گياهي را از خاک خارج مي کنيم تا سطح خاک کاملاً صاف شود. اين کار را با کمک يک تخته و يا آسان تر با گرداندن يک بوم غلطان سبک روي خاک انجام مي دهيم. در تهران بهترين فصل بذر کاري چمن ها در اواخر شهريور ماه است، اما مي توان چمن ها را در ارديبهشت ماه نيز کشت و کار کرد. ميزان بذر در هر متر مربع بسته به نوع چمن متفاوت است. چمن هاي درشت مثل لوليوم را بايد 50 گرم و چمن هاي ريز مثل پوآ را 20 تا 30 گرم براي هر متر مربع در نظر گرفت. بذر را بايد يکنواخت در سطح خاک پخش کنيم و به کمک يک شن کش کمي سطح خاک کشت شده را زير و رو کنيم، به طوري که فقط چند ميلي متر خاک روي بذر ها را بپوشاند و بذر چمن با سطح خاک مخلوط شود، سپس روي آن حدود 1 تا 2 سانتي متر کود پوسيده دامي سرند شده و يا خاک برگ سرند شده مي پاشيم. البته بايد در نظر داشته باشيم که اگر خاک يا کود زيادي روي بذر چمن بپاشيم، سبز شدن چمن به تأخير خواهد افتاد و يا چمن اصلاً سبز نخواهد شد. بحراني ترين دوران چمن کاري بعد از کشت بذر و قبل از سبز شدن آن است. در اين دوره بايد چمن را هر روز آبياري کنيم و در هنگام آبياري مراقب باشيم تا خاک سفت نشود و بذر نيز شسته نشود. در مراحل بعدي نيز چون چمن به آبياري منظم نياز دارد آن را روزانه آبياري مي کنيم زيرا آبياري روزانه چمن باعث مي شود تا برگ ها طراوت بيشتري يابند. ميزان آب مورد نياز چمن بستگي به عوامل متعددي از قبيل: نوع خاک، ميزان رطوبت هوا، ميزان بارندگي، حرارت محيط، نوع چمن و ... دارد.
معمولاً چمن ها را در هنگامي که از شدت گرماي روز کاسته مي شد و يا اوائل صبح آبياري مي نمودند. پس از چند روز که چمن ها سبز شدند و ارتفاع آن ها به سه الي چهار سانتي متر رسيد بار ديگر غلطک سبکي روي آن مي زنيم تا ريشه گياه جوان کاملاً با خاک تماس پيدا کرده و توليد ريشه هاي زياد تري نمايد. پس از اين که چمن تا اندازه اي رشد کرد و ارتفاع آن به 5 الي 6 سانتي متر رسيد، چمن را کوتاه مي کنيم. چيدن چمن ها به منظور جلوگيري از به گل رفتن و يکنواخت و پر پشت شدن آن ها صورت مي گيرد. چمن ها را با قيچي يا ماشين چمن زني به کرات کوتاه مي نمايند. ماشين هاي چمن زني که در منطقه استفاده مي شدند از نوع موتوري بودند. آن چه که در چمن کاري حائز اهميت است جلوگيري از تراکم خاک مي باشدکه نفوذپذيري آن در چمن کاري مسطح، در شيب ملايم و شيب تند متفاوت مي باشد.
در فصل پائيز يا در فصل بهار، چمن را کود پاشي مي نمايند. ميزان ازت مورد نياز ساليانة چمن حدود 30 گرم در متر مربع، ميزان فسفر و پتاسيم به ميزان هر يک 15 گرم در متر مربع مي باشد. از آن جايي که کود هاي مختلف از نظر در صد عناصر کودي با هم ديگر متفاوت مي باشند، با در نظر گرفتن درصد اين عناصر در کود ها مقادير آن ها حساب شده و به زمين چمن کاري داده مي شوند.
براي کاشت قطعات چمن بريده شده، قبل از کاشت، زمين مورد نظر را همانند زميني که براي بذر کاري آماده مي کنيم، تهيه مي نماييم. براي آن که ريشه ها بتوانند در آغاز با خاک تماس بيشتري يافته و در خاک نفوذ کنند يک لايه از سطح فوقاني خاک را به وسيله شن کش يا هر وسيلة ديگر نرم و آماده مي کنيم. سپس قطعات چمن آماده را در کنار يکديگر قرار مي دهيم، به گونه اي که بين قطعات فاصله اي وجود نداشته باشد و يا به عبارت ديگر همانند آجر چيني در يک ساختمان که آجر ها در يکديگر قفل و بست مي شوند انجام مي دهيم. نحوة قرار دادن قطعات در کنار هم را به گونه اي در نظر مي گيريم که ارتفاع آن ها در همه سطوح يکسان، و از شيب معين و مشخصي بر خوردار باشند. براي اين که قطعات کاملاً به هم بچسبند به کمک لبة بيل آن ها را کمي فشار داده به هم نزديک تر مي کنيم.
هنگامي که قسمتي از سطح زمين پوشيده از چمن شد به وسيله يک غلطک سبک، کمي آن ها را کوبيده و آبياري مي کنيم. روز بعد، پس از کاهش رطوبت، مقداري خاک غربال شده و نرم روي چمن مي پاشيم تا اگر شکاف هايي وجود داشته باشد آن ها را پر نمايد. گاهي يک يا دو بار عمل غلطک زدن را در چند هفتة اول انجام مي دهيم.
چمن علاوه بر ايجاد پوشش سبز، در انواع تزئينات داخل پارک ها و فضاهاي سبز منطقه به صورت قسمتي از طرح هاي تزئيناتي به کار مي رود. لذا متخصصين بر حسب نوع طرح، سليقه و همچنين وضع درختان يا سطح چمن کاري شده، از سنگ ها يا تخته سنگ هايي براي ايجاد محل عبور در فضاي چمن استفاده کرده اند.
گاهي هم در سطوح وسيع چمن کاري، بر حسب خصوصيات طرح در قسمت هايي از چمن، باغچه هاي همراه به گياهان زينتي پا کوتاه و دائمي چون گل هاي رز،شمعداني و ... احداث کرده اند. همچنين در سطوح وسيع با ايجاد تپه ها يا برجستگي هائي، اشکال کوچکي از طبيعت سبز را پديد آورده اند و در روي آن به طور پراکنده تک بوته هائي غرس نموده اند.
عمل مبارزه با علف هاي هرز چمن از زمان تهية زمين آغاز مي شد، بدين معني که در موقع تهية زمين، کلية ريشه هاي گياهان هرز را هنگام شخم يا بيل زدن و ساير عمليات تهية زمين به هر ترتيبي که ممکن بود از خاک خارج مي نمودند و پس از سبز شدن چمن، دو تا سه مرتبه علف هاي هرز را وجين مي نمودند. به طور کلي بذور علف هاي هرز و خودرو، توسط آب، کودهاي دامي، باد و آلوده بودن بذر چمن انتشار ميابند و پس از مدت کوتاهي گاهي هم زمان با رشد بذور چمن موجب تخريب و نابودي چمن مي شوند.
علف هاي هرز چمن بر دو نوع مي باشند:
1- گياهان هرزي که يک ساله بوده و اگر از دانه بستن آن ها جلوگيري مي شد از بين مي رفتند. چيدن مکرر چمن ها از دانه بستن علف هاي مزبور جلوگيري مي نمود.
2- نباتات هرز دائمي بر دو نوع بودند:
- نباتاتي با ريشه هاي عمقي مانند گل قاصد که حتماً بايد با دست کنده مي شدند و يا به وسيلة مواد شيميايي از بين مي رفتند.
- نوع ديگر، داراي ريشه هاي افشان بودند(مانند مينا چمني) که با آن ها با علف کش هاي انتخابي مبارزه مي نموديم.
اما بعضي از گياهان خانوادة گرامينه از گياهان هرز محسوب مي شدند و آن ها را با چاقو ريشه کن مي نموديم و يا چمن ها را کوتاه چين مي کرديم تا مرکز نموي اين گياهان قطع شده و از بين مي رفتند.
در کل در برنامة مسؤلين در نظر گرفته شده بود که علف هاي هرز موجود در چمن و پارک ها و فضاهاي سبز منطقه قبل از به گل نشستن از زمين خارج و ريشه کن شوند. زيرا پس از گل و تخم بستن، تخم هاي رسيده مجدداً پراکنده شده و آلودگي مجدد را پديد مي آوردند.
عمده ترين بيماري چمن نوعي قارچ به نام زنگ است که معمولاً در روزهاي گرم تابستان و هنگامي که رطوبت خاک زياد است بروز مي نمايد، بيماري مزبور موجب مي شود چمن قطعه قطعه به رنگ زرد در آمده و سوخته جلوه نمايد، همچنين برخي از بيماري هاي قارچي خاکزي در اثر رطوبت زياد خاک، آبياري زياده از حد، يا فقدان زه کشي موجب پوسيدگي و زردي و خشکيدگي چمن مي گردند. براي مبارزه با زنگ چمن از علف کش زينب استفاده مي شود که خوشبختانه به علت رسيدگي و تدبير صحيح مسؤلين، گياهان و چمن هاي منطقه دچار هيچ بيماري و مشکلي نمي باشند
چرا چمن
کارشناسان فضای سبز شهرداری تهران معتقدند که کاشت چمن به چند جهت جایگزین گیاهان پوششی ازجمله فرانکیا، انواع شبدر، سدوم پاکوتاه و… قرار گرفته است، یکی از این عوامل درخواست مردم است. مردم تمایل زیادی به کاشت چمن در فضاهای خالی دارند. زیرا چمن پاخور خوبی دارد و مردم قادرند روی آن بنشینند. دوم آن که چمن زود جواب می دهد و مدت زمان کاشت تا به بار نشستن چمن بسیار سریعتر از گیاهان پوششی دیگر است. سوم این که علف هرز چمن به نسبت کمتر و قابل کنترل تر می باشد، چهارم در هنگام آبیاری، گیاهان پوششی که در بالا ذکر شد جابه جا شده و بعد از رشد بذرها، ما شاهد فضاهایی هستیم که خالی از گیاهان پوششی هستند اما بذر چمن در هنگام کشت و آبیاری جابه جایی کمتری دارند
چمن در طراحی و ایجاد فضای سبز در هر پارک، نقش مهمی را ایفا می کند و همانند ایجاد زمینة مناسب در یک تابلوی نقاشی است که با انواع درختچه های زینتی یا حاشیه های گل به طور الوان خلق می شود. ولی خلق این زمینة سبز، خود مشکلات و مسائلی را به همراه دارد که رعایت و حراست رشد و نمو آن ضروری می باشد. زیبایی و لطافت هر پارک هنگامی کامل خواهد شد که سبزی مطبوع چمن زمینه اصلی آن باشد و شاید گیاه دیگری نتوان یافت که جایگزین آن گردد.
در مورد نقش چمن و اثرات آن در محیط زیست، آب و هوای شهر و منطقه، همان بس که اجمالاً بگویم وجود گیاه چمن مانند تمامی گیاهان سبز در میزان اکسیژن محیط اطراف خود موثر بوده و نوعی تعادل را ایجاد می کند. ضمناً در تمیز شدن هوا و کاهش گرد و غبار محیط به نحو چشم گیری موثر می باشد و از تبخیر شدید آب در سطح زمین جلوگیری می نماید. در میادین و خیابان هائی که سطح چمن همراه با درختان پهن برگ و سوزنی برگ باشد، سیستم آبیاری چمن و تکرار دفعات آن تا حد زیادی نیاز آبی درختان را برآورده می کند.
از آن جایی که مسائل مربوط به چمن مثل چمن زنی، آبیاری و مبارزه با علف های سبز در پارک ها دارای اهمیت زیادی می باشند، در ادامه به توضیحاتی راجع به آن می پردازم.
چمن را هم می توان از طریق کاشت بذر در محل مورد نظر، و هم از طریق جا به جا کردن قطعات چمن کشت شده در محلی دیگر و یا خرید از مؤسساتی که به کشت و پرورش چمن به منظور فروش می پردازند و قطعات چمن را با ریشه و چند سانتی متر خاک یک جا از زمین بریده و در اختیار خریداران قرار می دهند تهیه نمود
در شیراز باغ های زیادی وجود دارن که از معروفترین آنها میشه ازباغ ارم ، عفیف آباد ، دلگشا و نظر نام برد.اما یک باغ دیگر هم در شیرزا وجود داره که کمتر کسی حتی خودشیرازیا هم از وجود اون با خبرن: باغ جهان نما.این باغ در خیابان حافظ شیراز ( خیابانی که دقیقا روبروی دروازه قرآن هست ) قرار داره و مریوط به دوران زندیه است. که آرامگاه کریم خان زند نیز دقیقا در وسط اون قرار داره.این باغ در سال 1385 مورد بازسازی و زیبا سازی دوباره قرار گرفت و به یک مکان زیبا و دلنواز تبدیل شد.در این باغ 16 قطعه چمن کاری یکدست با شکلسازی بوسیله گلهای مختلف وجود دارد.شاید زیباترین قسمت های این باغ ، قسمت هایی هستند که شکلهایی همانند فرش در وسط آنها ایجاد شده.بهترین زمان برای بازدید از این باغ فروردین میباشد که با گلهای بنفشه و سنبل این باغ رو تزیین میکنن
مقدمه:
چمن کاری از سه جنبه حائز اهمیت است:
1.در مناطقی که منازل ، کارخانه ها ، مدارس وجود دارند به منظور تعدیل دما ، افزایش رطوبت محیط ، کاهش آلودگی هوا و... چمن کاری می شود.
2.برای استفاده در زمین های ورزشی مثل زمین گلف ، فوتبال، اسکی و... چمن می کارند.
3.استفاده تزئینی از چمن ؛ چرا که فضای سبز بدون چمن زیبایی و لطفی ندارد.
مهمترین مشکلی که در توسعه چمن کاری موجود است، گرانی بذر چمن ، هزینه به نسبت بالای احداث ، هزینه بالای نگهداری و همچنین مشکل کم آبی است.
بیشتر چمن ها از خانواده گندمیان (Gramineae) می باشند ( باریک برگ بودن ویژگی گیاهان این تیره است) ولی درخانواده های دیگر نیز چمن وجود دارد. مثلا چمن دایکوندرا (چمن شبدری) (Dichondra repens) از تیره نیلوفریان و شبدر (Trifolium sp) از خانواده لگومینوز می باشند.
Turf Grass یک اصطلاح کلی در چمن کاری ، به معنای فضای سبز پوشیده از گیاهان علفی می باشد که قابلیت چمن زنی و توانایی تحمل پاخوری را دارا می باشند. Lawn ها نیز در این دسته قرار می گیرند.
کشت و کار چمن ها
به دو صورت می توانیم چمن کاری کنیم:
-منظم
-نامنظم
در روش کاشت نامنظم، جلوه چمن زیبا تر است و فضا را بزرگتر نشان می دهد ( خطای دید) ولیکن چمن زنی در روش کشت نامنظم ( مخصوصا در حاشیه ها ) دشوار است.
روش های کاشت چمن
بذری ( دستی یا ماشینی) :
معمول ترین و راحت ترین روش کاشت چمن است بذرها به راحتی انبار می شود و در روش کشت بذری ، گسترش ریشه های چمن بسیار خوب صورت می گیرد، به کارگر و هزینه کمتری نیاز دارد. اما عیبی که این روش دارد اینست که هر زمان از سال نمی توانیم بذر کاری کنیم.
روش نشایی:
یک مقدار از چمن را به همراه خاکش از جایی به جای دیگر، انتقال می دهیم . اگر بخواهیم در فصل رشد چمن ها را نشا کاری کنیم ، نیازی نیست که تمامی زمین را با نشا های چمن بپوشانیم چون نشا ها رشد می کنند و جاهای خالی زمین را پر می کنند. ولیکن در غیر فصل رشد باید تمامی فضای زمین ، با نشا پر شود. روش نشا کاری برای زمانی است که نیاز به کشت سریع داریم و در دنیا از این روش کمتر استفاده می شود .
روش های جدید چمن کاری در دنیا
دستک افشانی ( استولون افشانی) (Stolonizing)
در این روش تنها دستک ها را ( بدون در نظر گرفتن مکان مشخص برای آنها ) روی زمین به صورت مکانیکی همراه با خاک پخش می کنند . استولون ها از بذر ها نسبت به خشکی و کمبود مواد غذایی مقاوم تر هستند.
تکه کاری (Spriging)
در این روش دستک ها یا ریزوم ها را در حفره های کوچک می کارند. توجه داشته باشید که در این روش دستک ها جای مشخص دارند و معمولا به صورت ردیفی کشت می شوند.
کشت توپی (Plugging)
بیشتر برای ترمیم قسمت های آسیب دیده از این روش بهره گرفته می شود و در سطح وسیع استفاده نمی شود چون صرفه اقتصادی ندارد.
◄ چمن های فرش ( رول ) (Sodding)
در این روش چمن در محلی خاص کشت می شود و هنگامی که به اندازه مناسبی برای فروش رسید، به همراه ریشه و ریزوم بریده و به محل اصلی کشت انتقال داده می شود .تفاوت عمده چمن فرش با چمن معمولی در اینست که در تولید چمن فرش ، عامل مهم، بخش زیر زمینی است ولی در چمن معمولی عامل مهم ، قسمت روزمینی می باشد. لذا در تولید چمن فرش استحکام و توسعه خوب ریزوم ها و ریشه ها از اهمیت خاصی برخوردار است.
مزایای استفاده از چمن فرش
-ایجاد سریع چمن کاری.
-ترمیم سریع و آسان بخش های آسیب دیده.
-امکان چمن کاری در شیب های تند ( در شیب های تند بذر ها آبشویی می شوند و پائین می روند).
در کشورمان از سال 1377 در شهرداری تهران چمن رول به صورت آزمایشی کشت شد و امروزه شرکت های خصوصی این روش را توسعه می دهند.
برای برش چمن رول از دستگاه برش (Sod Cutter) بهره می گیرند که این وسیله چمن را بریده و لوله می کند. گونه هایی را برای چمن رول انتخاب کنید که دارای ریشه ها و یا ریزوم های خوبی باشند مثلا از چمن های فصل گرم ، چمن آفریقایی و از چمن های فصل سرد چمن پوا مناسب می باشد..
نکاتی که در هنگام کشت چمن رول باید به آنها توجه کرد عبارتند از:
-صخره ای نبودن محل تولید ؛ مثلا سنگ های یزرگ در خاک نباشد تا دستگاه برش آسیب نبیند.
-کود دهی مناسب ؛ به ویژه کود فسفر که ریشه ها خوب توسعه پیدا کنند.
-تسطیح کامل زمین محل تولید چمن فرش.
-استفاده از بذر سالم با زیوایی بالا.
-استفاده از مقدار مناسب بذر برای چمن رول ( در روش معمول بذری به ازای هر متر مربع 40 گرم بذر نیاز است که در روش کشت چمن رول ، نصف این مقدار یعنی 20 گرم بذر به ازای هر متر مربع مورد نیاز است).
-بیش از دو بار نباید از یک زمین چمن رول برداشت کنیم چون خاک آسیب می بیند.
چمن های فرش را به روش معمول به صورت بارانی آبیاری کنید و در هنگام چمن زنی ، دقت شود که چمن های رول را نباید زیاد کوتاه کرد چون ذخیره مواد گیاهی در اثر کاهش فتوسنتز تقلیل می یابد.
برداشت چمن فرش
بسته به رقم چمن و آب و هوا بعد از 4 تا 12 ماه از زمان کشت بذر ، برداشت انجام می شود.
اندازه استاندارد برش 46 سانتیمتر(عرض) در 180 سانتیمتر (طول) می باشد. البته برای زمین های ورزشی از اندازه های بزرگتر استفاده می شود.
بایستی تا حد امکان کمترین خاک با چمن برداشت شود. تا به خاک سطحی آسیب کمتری وارد شود و نیز چمن فرش سبک ترشود.
مشکلات چمن فرش
به دلیل تنفس چمن ها به هنگام لوله کردن ، گرمایی در وسط رول ها ایجاد می شود که وسط رول را زرد و بد رنگ می کند. برای جلوگیری از این امر ، چمن ها را سریع به محل کشت اصلی منتقل کنید . برای انتقال به محل های دور ، شب هنگام اقدام نمایید. چمن های زده شده یا Clippings را جمع آوری کنید.
نکته: در چمن های معمولی نیز در فصل تابستان که احتمال آسیب چمن می رود ، Clippings را جمع آوری می کنند در غیر اینصورت چمن های زده شده را باقی می گذارند تا به کود تبدیل شود.
زمان کاشت چمن ها
چمن ها را در بهار و پاییز می کاریم. بهترین زمان کشت، پاییز است چون از گرمای هوای کاسته شده است و علف های هرز کمتر وجود دارند ( معمولا چمن های فصل سرد را در پاییز و چمن های فصل گرم را در بهار می کارند).
انواع چمن ها
در یک نوع از دسته بندی چمن ها به دو دسته تقسیم می شوند:
الف) چمن های فصل سرد
دمای بهینه برای رشد این دسته از چمن ها 15.5 تا 24 درجه سانتیگراد می باشد. گیاهانی مانند شبدر سفید نیز در این دسته قرار می گیرند. اغلب چمن های فصل خنک، باریک برگ هستند ولی شبدر سفید باریک برگ نیست. چند نمونه از چمن های فصل سرد درذیل آمده است.
لولیوم یا چمن یارندی(Lolium perenne):
دارای بذری درشت و بسیار سریع الرشد می باشد که بعد از 5 روز سبز می شود.رقم Barbal از این نوع، در ایران به خوبی جواب می دهد و دارای گل آذین سنبله خطی است.
پوا یا کنتاکی بلوگراس(Poa pratensis):
دارای بذری بسیار ریز و کند رشد تر از سایر فصل سرد ها می باشد ( پس از 14 روز سبز می شود) . اصولا هر چه بذر ریز تر باشد ، دیر تر سبز می شود. پوا به گرمای زیاد تا 40+ درجه سانتیگراد مقاوم استاین چمن یکساله دارای گل آذین سنبله باز چتری می باشد.از ارقام پوا، می توان بهMerion و Baron اشاره کرد.
فستوکا (Festuca spp):
بیشتر در نقاط سایه و مرطوب کشت می شود. رقم Festuca rubra معروف به فستوکای قرمز (چمانواش) دارای بذری درشت، بسیار کشت و کار می شود.
آگروستیس(Agrostis tenuis) ::
چمنی لوکس و بسیار ظریف می باشد که تحمل شرایط نامطلوب را ندارد.
ب) چمن های فصل گرم
دمای بهینه رشد این نوع چمن ها 26.5 تا 35 درجه سانتیگراد می باشد. چمن معروف دایکوندرا که در نقاط مرطوب و سایه کشت و کار می شود در همین گروه فصل گرم جای می گیرد.
چمن آفریقایی) Cynodon dactylon(:
اصولا این نوع چمن ها به شوری ، خشکی و گرما بسیار مقاوم می باشند.اغلب نشا کاری می شود و در بین فصل گرم ها سریع الرشد ترین است. و کلا نیاز آبی کمی دارد
زویسیا (Zoysia spp):
از چمن های بسیارریزو کند رشد در میان فصل گرم هاست که به دلیل ظرافت ، بیشتر برای زمین های گلف استفاده می شود و مقاوم به گرما و خشکی است.
نکته مهم: برای تولید چمن رول بیشتر از چمن های فصل گرم استفاده می کنیم چون اکثرا ریزوم های خوبی دارند که به خوبی در هم تنیده می شوند.
مقایسه چمن های مختلف:
از لحاظ نیاز کودی ( کم <زیاد):
Agrostis > Poa > Lolium > Festuca
Cynodon > Zoysia
حساسیت به بیماری ها ( کم < زیاد):
Agrostis > Festuca > Poa > Lolium
Cynodon > Zoysia
مقاومت به پاخوری ( کم <زیاد):
Lolium > Poa > Festuca > Agrostis
Zoysia > Cynodon
نکته : کلا چمن های فصل گرم از باالا ترین قدرت پاخوری برخوردار می باشند.
نکته: گاهی از آمیخته های بذری استفاده می شود تا چمن در تمامی فصول سال سبز باقی بماند. Mixture آمیخته ای بذری، شامل دو یا چند نوع چمن است که با ایجاد تنوع، مقاومت و قدرت پاخوری چمن را بهبود می بخشد. Blend نیز آمیخته بذری ، شامل دو یا چند رقم از یک نوع بذر است که نسبت به Mixture تنوع کمتری دارد . اصولا آمیخته Blend چمن یکنواخت تی به ما می دهد.
تحمل سرما ( کم <زیاد):
Agrostis > Poa > Festuca > Lolium
Zoysia > Cynodon
سرعت استقرار ( کند رشد < سریع الرشد):
Lolium > Festuca > Agrostis > Poa
Cynodon > Zoysia
بافت چمن ( ظریف < خشن):
Lolium > Poa > Agrostis > Festuca
Zoysia > Cynodon
تحمل خشکی ( کم < زیاد):
Festuca > Poa > Lolium > Agrostis
Cynodon > Zoysia
تحمل سایه ( کم < زیاد):
Festuca > Agrostis > Poa > Lolium
Zoysia > Cynodon
تحمل شرایط اسیدی( کم < زیاد):
Festuca > Agrostis > Lolium > Poa
Cynodon > Zoysia
تحمل حالت غرقاب ( کم < زیاد):
Agrostis > Poa > Lolium > Festuca
Cynodon > Zoysia
تحمل شوری ( کم < زیاد) :
Lolium > Festuca > Agrostis > Poa
Zoysia > Cynodon
فضاي چمن كاري كيش در زمان حاضر به ۵۵۰هزارمترمربع رسيده است كه نقش بسزايي در زيبايي اين منطقه دارد.
براساس گزارش سازمان منطقه آزاد كيش، كاشت گونههاي متعدد و سازگار با محيط و چمن كاري در سطح وسيع و همچنين انتقال و كاشت نخل در حاشيه خيابانها و بلوارها و گلكاري با گلهاي زينتي، كيش را به شهري زيبا در دل آبهاي خليج فارس تبديل نموده است.
به دليل كمي بارش در جزيره و نبود آب شيرين ، سهم عمده آبياري فضاي سبز در كيش با استفاده از روشهاي نوين آبياري و آب بازيافتي حاصل از تصفيه فاضلابهاي شهري صورت ميگيرد.
سرانه فضاي سبز در كيش در زمان حاضر بيش از ۱۲۰مترمربع است كه بالاتر از استانداردهاي جهاني است.
بالاترين استانداردهاي جهاني سرانه فضاي سبزبين ۳۵تا ۴۰مترمربع است.
هماكنون در كيش بيش از ۲۵۰۰۰نفر نخل در فضاهاي عمومي و خصوصي و ۳۰۰۰اصله نارگيل در نوار ساحلي كيش كاشته شده است.
اجراي پروژههاي آبياري تحت فشار براي آبياري مجموعه فضاي سبز شهري ، محوطهسازي مجتمعهاي مسكوني ، اداري، ورزشي و تفريحي و گسترش پاركهاي شهري و ايجاد پاركهاي محلهاز ديگر اقداماتي است كه براي توسعه فضاي سبز در كيش انجام شده است.
نوشته شده توسط م. مهدر در ساعت 16:17 | لینک
|
