شانکر آلترناریایی ساقه (کپک سیاه)
شانکر آلترناریایی ساقه نخستین بار در اوایل دهه ی 1960 در استان سان دیگو در کالیفرنیای جنوبی مشاهده شد و سپس در استان های ونتورا، سانتاباربارا، سان بینتو، سانتاکلارا، مونتری، و مرسد پیدا شد. درحال حاضر این بیماری محدود به کالیفرنیاست و در آنجا به علت استفاده از ارقام مقاوم اهمیت اقتصادی اندکی دارد.
علائم
شانکرهای قهوه ای تیره یا سیاه رنگی با حلقه های هم مرکز روی ساقه های نزدیک سطح خاک یا بالای سطح خاک ایجاد می شود. شانکرهای بزرگ اغلب با زخم همراه هستند. آنها به تدریج بزرگ می شوند تا زمان برداشت ساقه ها را احاطه می کنند و گیاهان می میرند.
لکه های کوچک خرمایی تا قهوه ای در میان لکه های بزرگتر پراکنده اند. بافت های زیرین شانکرها پوسیدگی خشک قهوه ای رنگی را به ویژه در ناحیه ی مغز سافه نشان می دهند. بافت چوبی در شانکرها تغییر رنگ می یابد و نوارهای قهوه ای بریده بریده ای ممکن است در مغز سافه در مجاورت بافت چوبی اولیه در 4-7 سانتی متری بالا و پایین شانکرها ایجاد شود.
علائم در برگ ها به شکل بافت مرده ای به رنگ قهوه ای تیره یا سیاه دربین رگبرگ ها ظاهر می شوند. علائم در برگ ها به وسیله ی سمّی که توسط قارچی که در شانکر رشد می کند تولید می شود، ایجاد می شود.
لکه های فرو رفته ای به رنگ قهوه ای تیره که اغلب حلقه های هم مرکز مشخص دارند ممکن است روی میوه ی سبز ایجاد شوند. لکه ها ممکن است هنگام چیدن همیشه مشاهده نشوند، اما در هنگام حمل و نقل ممکن است به سرعت گسترش یابند.
عامل بیماری
کشت های Alternarna alternate(Fr.:Fr)Keissl.f.sp.lycopersici Grogan et al
روی آگار سیب زمینی- دکستروز، در ابتدا کرک مانند و سفید شیری اند، اما در مدت 48 ساعت به رنگ خاکستری تیره ی کدری با حاشیه ای به رنگ سفید شیری در می آیند. بعد از اینکه کلنی تمام بشقاب کشت را فرا گرفتف اسپور فراوانی تولید می شود وکلنی فشرده و تقریباً سیاه می شود.
کنیدیوفورها قهوه ای مایل به زیتونی و دارای دیواره ی فشرده عرضی هستندو کنیدیوم ها قهوه ای روشن مایل به زیتونی تا قهوه ای تیره اند و معمولاً سه تا پنج دیواره ی عرضی دارند و در یاخته های دوم و سوم، دیواره ی طولی دارند. کنیدیوم ها در زنجیره های سه یا چهار تایی تولید می –
شو ند و نوک نسبتاً کوتاهی دارند.
چرخه ی بیماری و اپیدمی شناسی
قارچ حداقل 13 ماه روی بقایای گوجه فرنگی آلوده در خاک زنده می ماند. شیوع سریع و انتشار گسترده ی شانکر ساقه نشان می دهد که اسپورها هوازاد هستند. آلودگی هنگامی رخ می دهد که اسپورها به وسیله ی باد به گیاهان برسند یا گیاهان با خاک آلوده تماس یابند.
شانکرها گاهی در اطراف زخم های ناشی از هَرَس در گوجه فرنگی قیم دار ظاهر می شوند اما این قارچ ها می تواند گیاهان سالم را نیز آلوده کند. برای جوانه زنی اسپور و ایجاد آلودگی، وجود آب آزاد ضرورت دارد. این بیماری به احتمال قوی به دنبال بارندگی، شبنم زیاد، یا آبیاری بارانی اتفاق می افتد.
کنترل
ارقام مقاومی به طور موفقیت آمیز برای کنترل شانکر آلترناریایی ساقه اصلاح شده اند. قارچ کش ها تأثیری در کنترل این بیماری ندارند.
نویسنده:ز رحمانپور
منابع:
۱-بیماری های گوجه فرنگی مؤلف:جونز،جونز،استال،زیتر ترجمه:اباذر رجبی
۲-سبزیکاری مؤلف:دکتر هرمزدیار کیانمهر
