مجله جامع  کشاورزی و فضای سبز | چمن
شما میتوانید موضوعات مورد علاقه خود را در زمینه های مختلف کشاورزی و فضای سبز در این مجله ببینید    

در طراحي و ايجاد فضاي سبز در باغ ، چمن نقش مهمي را ايفا مي كند و همانند ايجاد زمينه مناسب در يك تابلوي نقاشي است كه با انواع درختچه هاي زينتي با حاشيه هاي گلكاري به طور الوان خلق مي شود.لكن خلق اين زمينه سبز خود مشكلات و مسائل را به همراه دارد كه رعايت و حراست رشد و نمو آن ضروري مي باشد.در مورد نقش چمن و اثرات آن در محيط زيست ، آب و هواي شهر و منطقه بسيار بحث شده است ولي اجمالا بايد متذكر گرديد وجود گياه چمن مانند تمامي گياهان سبز در ميزان اكسيژن محيط خود مؤثر بوده و عده اي عقيده دارند كه بيشترين نقش را در تصفيه كردن هوا به عهده دارد و باعث كاهش مشكلات روحي و رواني در محيط هاي  شهري مي شود و از فرسايش خاك در مناطقي كه بادهاي موسمي و فصلي دارند جلو گيري مي كند.

در تعريف كلي پوشش چمن به يك پوشش از گياهان علفي گفته مي شود كه قابليت كوتاه كردن و پاخوري مناسب داشته باشند كه به اين گروه Turfgrass يا پوشش چمني گفته مي شود.چمن ها اصولا از خانواده گرامينه (Poaceae)مي باشند.گياهان علفي بوده و در طول مدت رشد فاقد رشد طولي ساقه هستند و يا به ميزان كمي رشد طولي ساقه دارند در واقع دوره رشد رويشي شامل گسترش پنجه ها ، ريزوم و استولون است.

ريشه هاي چمن افشان ، متراكم و نسبتا كم عمق هستند و به ندرت ديده مي شود كه عمق ريشه ها به 1 متر برسد.ريشه هاي اصلي فقط به مدت چند هفته كارآيي دارند و پس از گذشت اين مدت بايد ريشه هاي نا به جا (منشا آنها گره هاي موجود بر زير خاك،پنجه ها،استولون ها و ريزوم ها مي باشند.)پديدار شوند.

در چمن و در فاز رويشي ساقه نزديك به سطح زمين بوده و گره هاي ساقه به هم فشرده مي باشد.ساقه حاوي جوانه انتهايي و ميانگره هاي كوتاه بوده و از قسمت پايين آن پنجه ها و در زير خاك ريشه هاي فرعي پديدار مي گردند.

گل داخل سنبلچه و داراي 3 پرچم و برچه هاي به هم پيوسته بوده كه فقط يكي از آنها فعال است.مادگي داراي كلاله پر مانند و 3-2 خامه بوده و نهايتا يك تخمك به بذر تبديل مي شود.

 چمن معمولا از طريق بذر تكثير مي شود و بذر را در محيط اصلي مي كارند ولي گاهي اوقات بسته به شرايط از چمن فرش استفاده مي شود كه چمن فرش معمولا با خاك جا به جا مي شود و مي توان برش آن به شكل مربعي(Squares) يا نواري(Strips) باشد.

اصولا امتيازاتي كه چمن خوب بايد داشته باشد عبارت است از :

_شادابي ، سرسبزي ، خرمي و ظرافت برگ ها

_دوام و عمر طولاني آنها

_قابليت پا خوري و استقامت خوب

_چهار فصل بودن چمن انتخابي

_دارا بودن ساقه كوتاه با قدرت پنجه زني زياد

_سازگاري با شرايط و كيفيت آب و خاك محل و شهر

 

تهيه زمين چمن :

خواص فيزيكي و شيميايي خاك عامل مهمي در رشد و نمو گياه چمن محسوب مي شوددر صورتي كه خاك چمن به هر دليلي متراكم باشد رشد چمن در آن به تدريج كند و متوقف مي شود.رطوبت خاك مسئله ديگري است كه بايد به آن توجه شود.به طور كلي زمين كاشت چمن بايستي نرم ، فشرده و سطح آن كاملا مسطح و هموار باشد.براي داشتن يك چمن زيبا بايستي عمليات مربوط به تهيه بستر كاشت انجام گيرد كه شامل :خاك برداري،خاك ريزي،تميز كردن زمين از بقاياي گياهي و افزودن موادي مانند كود دامي يا شن در صورت نياز است.عمق خاك در رشد و نمو گياه چمن عامل بسيار مهمي است و چمن در خاك هاي كم عمق رشد و نمو خوبي نخواهد داشت در حاليكه در خاك هاي عميق و حاصلخيز رشد چمن از نظر كيفيت چشم گير مي باشد.خاك چمن كاري بايد كاملا يكنواخت و يك دست شخم زده شود.در سطوح بزرگ عمليات تهيه زمين در پاييز انجام مي شود و همراه با شخم مقدار 20 تن در هكتار كود دامي با خاك مخلوط مي شود.در بهار و فصل مناسب با شخم مجدد و دندانه كشيدن به منظور خارج كردن بقاياي گياهي ، سنگ و كلوخ زمين را آماده براي تسطيح و بقيه عمليات مي نمايند.براي انجام عمل تسطيح و تراز بندي زمين از انواع وسايل مختلف مكانيكي استفاده مي شود زيرا داشتن يك چمن خوب و يكنواخت منوط به تسطيح كامل زمين است.زمين چمن پس از تسطيح بايستي به خوبي كوبيده شود زيرا ريشه هاي چمن در چنين شرايطي بهتر رشد نموده و به راحتي پنجه مي زنند.براي كوبيدن زمين از غلطك هاي سبك سنگي و آهني استفاده مي شود.

كاشت چمن:

بذر پاشي معمولا در پاييز و اوائل بهار به طريقه دست پاشي يا به وسيله بذر افشان هاي مخصوص انجام مي گيرد.در بذر پاشي عمليات بايد به گونه اي انجام شود كه مقدار بذر معين و يكنواخت در زمين پخش شود و در صورتي كه بذرپاشي به طور نا منظم و غلط انجام گيرد پس از سبز شدن مشاهده خواهد شد كه در يك نقطه بذر خيلي تنك و كم پشت و در نقطه اي ديگر به صورت توده اي و پرپشت سبز شده كه منظره عمومي زننده و ناهنجاري مي باشد كه ناچارا بايستي بذر كاري مجدد يا واكاري انجام شود.به طور كلي مقدار بذر برحسب شرايط اقليمي و نوع بذر چمن متفاوت است و چنانچه قوه ناميه بذر كم يا ناخالصي زياد باشد ميزان مصرف بذر در واحد سطح افزايش مي يابد.

به طور كل بذر پاشي به دو صورت است كه شامل:

_Seed mixture : چند نوع بذر مختلف با يكديگر مخلوط شده و روي بستر قرار مي گيرد

_Blends : رقم هاي مختلف يك نوع بذر با هم مخلوط شده و روي بستر قرار مي گيرد كه يكنواختي در آن بيشتر است اما اگر دچار آفت يا بيماري شود كل چمن از بين مي رود.

* در احداث چمن آبياري مسئله اساسي است.ميزان آب و فواصل دو آبياري در فصول گرم و خشك بايستي دقيقا مورد بررسي قرار گيرد.به طور كلي آب مورد نياز چمن بستگي به عوامل متعددي از جمله : نوع خاك،ميزان رطوبت هوا،ميزان بارندگي،نوع چمن و...دارددر خاك هاي سبك و شني بايستي چمن را زود به زود آبياري كنيم.نكته قابل توجه اين است كه ريشه هاي چمن در مقابل زيادي آب فوق العاده حساسند و به محض اينكه آب فضاي بين ذرات خاك را پوشاند چمن از كمبود هوا در خاك صدمه خواهد ديد بنا براين ايجاد زهكشي مناسب در خاك ضروري است.

* يكي از مسائل مهم ديگر در حفظ و نگهداري چمن دادن كودهاي شيميايي است.در يك چمن كاري وسيع براي تعيين مقدار و تاريخ كودپاشي ، تجزيه شيميايي خاك به طور دقيق صورت مي گيرد.در مورد چمن هاي مختلف توصيه هاي كودي متفاوتي مي شود و در تمام اين فرمول ها مقدار ازت معمولا بيشتر از مواد ديگر است.اما به طور كل و در زمين هاي بكر و كشت نشده به ازاء هر هزار متر مربع 40 تا 50 كيلوگرم كود شيميايي(15 درصد ازت-15 درصد فسفر-15درصد پتاس)توصيه مي شود.

* پس از سبز شدن چمن لازم است دو الي سه مرتبه علف هاي هرز چمن وجين شود.به طور كلي بذور علف هاي هرز و خودرو توسط آب،كودهاي دامي و باد در مزرعه انتشار مي يابد و پس از مدت كوتاهي و گاهي همزمان با رشد بذر چمن موجب تخريب و نابودي چمن مي شود.

* بعضي حشرات به نام كرم خاكي در صورت افزايش تعدادشان موجب خرابي و لغزندگي چمن مي شوند لذا بايستي از سموم شيميايي به نام لومبريسيدس استفاده و با آنها مبارزه نمود.آبدزدك نيز در هنگام كاشت خسارات زيادي به چمن مي زند كه مي توان با دي آلدرين با آنها مبارزه نمودزنجره چمن نيز باعث سفيدي چمن شده كه راه مبارزه با آن مكانيكي و قدم زدن بر روي چمن است.عمده ترين بيماري چمن نيز نوعي قارچ به نام زنگ است كه در روزهاي گرم تابستان و وقتي كه رطوبت خاك زياد است بروز مي كند كه موجب زردي چمن مي شود.  

انواع چمن:

الف)چمن هاي سردسير:

1-آروا با نام علمي Agrostis :حالت ريشه-استولون كوتاه و ريزوم ، بافت برگ-ظريف

2-آروا خزنده با نام علمي A.palustvis :حالت ريشه-استولون ، بافت برگ-ظريف

3-چبر معمولي با نام علمي  : Poa paratensisحالت ريشه-ريزوم ، بافت برگ-ظريف و متوسط

4-چبر زبره با نام علمي  : Poa paratensisحالت ريشه-استولون كوتاه ، بافت برگ-ظريف

5-فتان قرمز با نام علمي Festuca rubra :حالت ريشه-استولون كوتاه وپنجه ، بافت برگ-ظريف

6-فتان بلند با نام علمي F.arundinacea :حالت ريشه-پنجه ، بافت برگ-درشت

7-فتان قرمز والا با نام علمي  F.spp.:حالت ريشه-ريزوم كوتاه وپنجه ، بافت برگ-متوسط

8-چچم چند ساله با نام علمي Lolium perene :حالت ريشه-پنجه ، بافت برگ-متوسط

ب)چمن هاي گرمسير:

1-چمن بهيا Paspalum notatum _داراي برگهاي عريض و درشت و قدرت پاخوري مناسب

2-اروموكلوآ  Eromochola _داراي برگهايي با بافت درشت بوده و قدرت پاخوري آن متوسط است

3-سن آگوستين Stenotaphrum _ بيشترين مقاومت به سايه را دارد و قدرت پاخوري كمي دارد.

4-زويسيا Zoysia _ اين چمن بسيار ظريف بوده و پاخوري آن نسبتا خوب است.

 

نوشته شده توسط ن. خسروی در ساعت 2:52 | لینک  |