گیاهان بروملیده
این گیاه از خانواده برملیاسه ها و زادگاه آن مناطق گرمسیری آمریکا ودر جنگلهای گرم روی درختان تنومند بطورساپروفیت زندگی نموده و شاخ و برگهای آن آویزان می شود. دارای برگهای کشیده چرمی با رگبرگهای طولی و یا بعضی اوقات عرضی می باشد.برگها به دور یک محور اصلی روئیده و یک گل بزرگ از وسط محور ظاهر می گردد.در اغلب گیاهان این گروه در پایه دمگل ودر وسط برگها حفره یا فنجان مخصوص نگهداری آب دیده می شود، بایستی این فنجان همیشه پر از آب باشد.این گروه از گیاهان با آنکه به نظر می رسد ، نگهداری آنها بسیار مشکل است ، ولی با رعایت موازین و دستورات پرورشی می توان به راحتی برای مدتها از آنها در آپارتمان نگهداری نمود. خاک گلدان اکمه را نبایستی به هیچ وجه آب داد ، فقط در تابستان در هنگام کود دادن یک مرتبه به خاک گلدان آب می دهند و اهمیت آب دادن به محفظه مرکزی بوته بیش از آبیاری خاک گلدان است.
نکته جالب توجه اینکه مدتی پس از ظهور گل پایه مادری از بین خواهد رفت و در حقیقت یکسال پس از گل دادن گیاه از بین خواهد رفت ، لذا باید بموقع از پایه مادری گیاه جدیدی بوجود آورد. همانطور که گفته شد این گیاه همراه با سایر گیاهان خانواده بروملیده در جنگلها بر روی تنه درختان تنومند پرورش می یابند . به همین جهت بسیاری از خانه دارها با ایجاد محیط مصنوعی آنها را بر روی تنه درخت بریده شده در داخل آپارتمان پرورش داده زیبائی خاصی به سالن پذیرائی و حال می بخشند.
نحوه کار بدین ترتیب است که ریشه گیاه را در یک محفظه اسفنجی قرار داده و اسفنج را با یک قطعه طوری همراه با کود برگی به تنه درخت نصب می کنند و معمولا تعداد 5 تا 6 عدد پایه روی یک تنه درخت کفایت می کند. بعد از مدتی شاخ و برگ گیاه ، تمام تنه درخت را می پوشاند. باید توجه داشت که ریشه های این گیاه بسیار حساس و ترد و شکننده بوده و کافیست که فقط فنجان مرکزی گیاه را آب دادو اسفنج اطراف ریشه ، فقط در حد رطوبت نسبی باید به آن آب برسد ، تا موجب پوسیدگی ریشه نشود.
برای تقویت این گیاه فقط یکبار در سال در فروردین ماه به اسفنج اطراف ریشه ، یا به خاک اطراف ریشه کود مایع کامل می دهند.
ذیلا هشت دسته از خانواده برملیاسه را مورد بحث قرار می دهیم :
دسته اول ، اکمه ها که دارای برگهای کلفت پهن ، لب اره ای و از انواع آنها : اکمه فاسیاتا اکمه چانتینه ای ، ماکراکانتا .
دسته دوم ، آناناس که دارای برگهای بلند و کشیده و شمشیری و لب اره ای بوده و دور یک محور روئیده می شود . از گونه های مهم آن کموسوس(آناناس زینتی) ، کموسوس واریه گاتوس (آناناس عاجی) می باشد.
دسته سوم ، کریپتانتوس که لبه آنها دارای موجهای بسیار ریز می باشد و رنگهای مرمرین زیبائی سطح برگ ، خطوط موازی را ایجاد می کند . از گونه های مهم آن اکائولیس ، بی وی تانوس ، بروملی اوئیدس .
دسته چهارم ، گوزمانیا که برگها دارای لبه صاف و گوشتی بوده و گل در وسط قرار دارد و حجم آبدان آن وسیع است . مهمترین گونه های این گروه : لینگالاتا می باشد .
همانطور که گفته شد ، هنگامی که این گیاه در گل فروشی عرضه می شود ، مدتی است رشد آن متوقف شده ، به همین علت گلدان را در هر نقطه ای قرار دهند ، صدمه ای به آن نخواهد رسید . فقط احتیاج به محل خنک (10 – 12 درجه) دارد تا گل آن حدود شش ماه دوام بیاورد و بهتر است قبل از آنکه گیاه کاملا بمیرد ، پاجوشهای آنرا جدا کرده و در گلدان استکانی و در خاک برگ و ماسه کاشته و در محیط گرم و مرطوب نگهداری نمایند
دسته پنجم ، نئورژلیا – برگها دارای لبه اره ای بسیار ریز و غیر گوشتی است . از گونه های مهم اسپکتابی لیس ، کارولپنئا ، کارولیئنا مارچا .
دسته ششم ، نیدولاریوم – اغلب گونه های آنها در جنگلهای استوائی آمریکای جنوبی بخصوص برزیل بر روی تنه درختان رشد نموده و زیبائی خاصی به جنگل می دهند. گلها بدون دمگل بوده و زیر برگها پنهان شده است و سطح برگها با خطوط طولی سفید رنگی پوشیده شده . از جمله آنها نیوسنتی ای می باشد . برای تکثیر آن باید اجازه داد پاجوش ها کاملا رشد نموده سپس آنها را از پایه مادری جدا کرد و در گلدان استکانی در مخلوطی از خاک برگ ، پیت کاشت ، سه سال طول می کشد که نهال جوان به گل بنشیند و باید هر سال به گلدان بزرگتر منتقل نموده و کود داد و در محیط مرطوب نگهداری نمود .
دسته هفتم ، تی لندسیا – از گونه های مهم آن ایونانتا دارای برگهای سیخکی نوک تیز با موهای نرم .
دسته هشتم ، وریسیا – با برگهای بلند و لبه صاف و رنگهای ابلقی ، از گونه های مشهورآن: فنس ترالیس ، هیروگلیفیکا ، اسیلندس (شمشیر آتشین) . بطور کلی نگهداری آن آسان و باید در محل سایه قرار داد وفقط فنجان مرکزی گیاه باید همیشه مملو از آب باشد و سطح برگها را با اسفنج تمیز کرد . و در تابستان به آن کود مایع می دهند و هنگامی که گلها شروع به پژمرده شدن نمود ، ساقه طویل آنها را قطع نموده تا انرژی گیاه از بین نرود و از جوانه های آن برای تکثیر گیاه استفاده می کنند .
نگهداری
درجه حرارت
برای آنکه گیاهان بروملیده به گل بنشینند احتیاج به گلخانه گرم مرطوب دارند که حداقل 24 درجه است و مدتها بطول می انجامد که این گیاه به گل بنشیند . تنها گونهای که زود به گل می رود بیلبرسیانوتانس می باشد که گلهای خوشه ای مانند آن در شرایط آپارتمان در یک فصل تابستان گل میدهد و احتیاج به آفتاب فراوان دارد .
نور
این گیاه احتیاج به محل روشن و پرنور دارد ، ولی از نور شدید آفتاب در تابستان باید محفوظ بماند .
آبیاری
گلدانهای باید دارای آبکش کامل بوده و سطح خاک کاملاً خشک بوده تا بتوان آنرا آبیاری نمود . در مناطقی که سختی آب 300قسمت در میلیون بیشتر است ، باید با آب باران آب داد .
رطوبت هوا
در فصل تابستان روزی دو بار برگها را با غبار پاش شستشو داده و یک بار در هفته بوسیله محلولهای کود شیمیائی قابل جذب سطح برگها را بوسیله غبار پاش تغذیه می کنند .
تکثیر
در کنار پایه در محل اتصال برگ به طبق ، برجستگی از ریشه بوجود می آیدکه باید پس از سه ماه آنرا با چاقوی تیز همراه با مقداری ریشه از پایه مادری جدا نموده در گلدان حاوی پوده و ماسه و بیوروت کاشته ، در محیطی گرم و مرطوب قرار می دهند تا ریشه دهد و پایهء مادری را به دور می اندازند .
مشکلات پرورشی
-روی برگها لکه های قهوه ای کمرنگ ایجاد می گردد . علت آن تاثیر اشعه مستقیم آفتاب می باشد و بایستی گیاه را به قسمت سایه روشن اتاق انتقال داد .
-نوک برگها قهوه ای رنگ می شود . علت آن کمبود رطوبت و خشکی هوا است ، لذا در بهار و تابستان روزی دو بار برگها را با غبارپاش شستشو می دهند . علت دیگر آن مصرف آب سخت برای گیاه است.
- به علت نامعلومی در مدت کوتاهی گیاه پلاسیده شده و از بین می رود ، و علت آن دو مورد می تواند باشد : در صورتی که گیاه هنوز به گل ننشسته باشد ، آبیاری بیش از حد موجب مرگ گیاه می گردد و چنانچه گیاه به گل نشسته و مدتی از عمر آن گذشته و در قسمت پائین ساقه برجستگی ایجاد شده باشد ، در اینصورت یک امر طبیعی است و لازم بوده قبل از آنکه گیاه از بین برود ، از آن جوانه جدید گرفته شده باشد .
نویسنده: ز رحمان پور
منابع:
۱-پرورش گل در باغ،خانه،آپارتمان مؤلف:مهندس حسن حسنی زاده
۲-گلهای آپارتمانی و سبزیکاری مؤلف:دکتر هرمز دیار کیانمهر
۳-گلکاری مؤلف:دکتر خلیقی
