بیماریهای گیاهی

 انتروکنوز یا لکه های برگی

- لکه های قهوه ای و سیاه فرو رفته ای روی برگ ، ساقه و غلاف و شانکرهائی بر روی ساقه ایجاد می کند و در مراحل پیشرفته رنگ آنها صورتی ، سپس قرمز و قهوه ای شده و برگ و گیاه را پژمرده می کند و از بین می برد . حمله انتروکنوز بیشتر به پالم و فیکوس دیده شده است . بیشترین حمله این بیماری در مناطق گرم و مرطوب است و به همین جهت گلدانهائی که در گلخانه گرم مرطوب نگهداری می شوند ، دچار این بیماری می شوند .

برگهای آلوده را حذف نموده و بدون آنکه سایر گیاهان را آلوده نماید ، آنرا خارج کرده می     سوزانند و گیاه را با سم بنلیت سمپاشی نموده و در محیط خشک و نسبتا سرد برای چند مدت نگهداری نموده تا امکان بروز مجدد بیماری از بین برود .

 قارچ خاکستری – (بوتری تیس)

 این قارچ برفی تمام برگ و شاخه های گیاه را می پوشاند.گیاهانی مانند : بگونیا ، سیکلمن ، گلوکسینا ، سینت پائولا نسبت به این بیماری حساسند و معمولا در آخرین مرحله گیاه از محل یقه شکسته شده و به زمین می خوابد . محل حمله قارچ گردآلوده شده ، لکه هائی نیز روی برگ ظاهر می گزدد . این بیماری در گلخانه های سرد مرطوب زیاد شایع است . در مناطقی که بیماری شایع است  ، باید خزانه را بر علیه بیماری ضد عفونی نمود .  برای اینکار 500 گرم سولفات دوکوئیور را در 10 لیتر آب حل کرده و سطح خزانه را با آن سمپاشی می نمایند و زمین را یک بیل سطحی زده و تا قبل از شروع کشت پیاز یا بذر ، دو تا سه مرتبه خزانه سمپاشی شود و هر گونه پس مانده گیاه  از قبل وجود دارد ، سوزانده ، آنگاه به کشت بذر و گیاه اقدام نمایند و گلدانهائی که به این بیماری مبتلا هستند ، چنانچه در مرحله اولیه تشخیص داده شوند ، با سم بنلیت به نسبت 5 / 1 تا 2 در هزار هر ده روز یک مرتبه سمپاشی می نمایند .

- افتادن گیاه و بی حس شدن آن : بسیاری از نشای گلها به حمله قارچهائی که به ریشه و ساقه صدمه    می زنند حساسیت داشته واز بین میروند .

باید بذر را خیلی فاصله دار کاشته و آب به حد نیاز داد . و کودهای استریل شده مصرف نمایند و به محض مشاهده اولین مورد بیماری بایستی تمام گیاهان آلوده را خارج نموده و سوزانید و محیط کشت بایستی خنک بوده و به خوبی تهویه شود . بایستی ما بقی نشاها را با ماده ضد عفونی (قارچ کش) آبیاری نمایند .

 اودما

- لکه های چوبی شده زیر برگ مشاهده می گردد .بروز این عارضه در نتیجه حمله بیماری یا آفت نمی باشد ، بلکه به علت انعکاس و عکس العمل فیزیولوژیکی درخت در برابر لجن شدن ته گلدان است .برگهای آلوده شده را بایستی حذف نموده گلدان را به محل مناسبتری با نور بیشتر انتقال داده و ابیاری آنرا متعادل نمائید .

 پوسیدگی ریشه                     

وبگونیا ، قارچ پوسیدگی ریشه است . یکی از بیماریهای حاد انواع کاکتوسها گیاهان گوشتی

اولین علائم این بیماری زرد شدن و بی حس شدن برگ است که به دنبال آن قهوه ای شدن برگ و خوابیدن گیاه روی زمین است . بایستی به محض مشاهده زردی برگ ، گلدان را برگردانده و ریشه های آلوده را قطع نموده ، همراه با برگهای آلوده سوزاند و محل گلدان را تغییر داده به منطقه آفتابی و پر نوری انتقال داد .

 کپک سیاه

- قارچ سیاه رنگی است که در مناطق مرطوب بر روی ماده چسبنده ضایعات شته ها و پشه سفید رشد می نماید . اگر چه این گیاه مستقیما ضرری نمی رساند ، ولی ظاهر نا مطلوبی که برای گیاه فراهم می نماید ، آنرا از درجه اعتبار خارج می سازد .

و در عین حال از رشد گیاه جلوگیری نموده ، بایستی اسپرهای قارچ را بوسیله پارچه مرطوب تمیز نموده و گیاه را با شلنگ آب ولرم شستسو داد . و با سمپاشی با مالاتیون از شیوع آفتهای شته و پشه سفید جلوگیری کرد و برگهای آلوده را حذف نموده سوزاند و همچنین می توان با سم کالاتان بر علیه خارج مبارزه نمود .

 بوتری تیس

-بیماری پایه ساقه بخصوص شمعدانی است ، پایه یا یقه ساقه را سیاه نموده و بر روی زمین می خواباند . هر چه زودتر بایستی بوته های آلوده را خارج نموده و سوزاند .علت بروزو اشاعه این قارچ تراکم بیش از حد بوته وآبیاری زیاد ، باید دقت نمود در موقع قلمه زدن  شمعدانی و غیره از قلمه زدن زیاد در یک قسمت کوچک خودداری شود .ضمنا چنانچه فبلا آلودگی داشته باشد ، خاک را با محلول بنلیت یا تپرام قبلا سمپاشی نمائید و سطح محل قلمه را نیز نبایستی با نایلون و شیشه پوشاند .

  پوسیدگی تاج و ساقه گیاه

- قسمتی از ساقه و تاج گیاه نرم شده و زنگ زده می شود و جنانچه این قارچ به یقه ساقه بزند ، آنرا روی زمین می خواباند و در هر صورت در مدت کوتاهی گیاه از بین می رود و بایستس خیلی سریع در اولین مشاهده بیماری ، گلدان و هر چیزی در اطراف آن می باشد از محیط خارج نموده ، سوزاند .

سایر گیاهان را به محل خنکی انتقال داده و آبیاری را کم نموده و بررسی شود .شاخه های آلوده را قطع نمائید .

  لکه های برگی

- لکه ها قهوه ای رنگ مرطوبی بر روی برگ ، دراسنا ، دیفن باخیا و بسیاری از گیاهان گوشتی و سیتروس ظاهر می گردد که منشا آن اسپر قارچی است که در وسط لکه قهوه ای رنگ اسپر وجود دارد .در حالت حمله شدید به تدریج سطح این لکه ها بحدی ریاد می شود که به یکدیگر متصل می شوند و برگ ضعیف شده و عمل تنفس و حیاتی گیاه متوقف می شود . برای جلوگیری لازم است کلیه برگهای لکه دار را حذف نموده و آنها را سوزاند و هر 15 روز یک مرتبه با محلول بنلیت به نسبت دو در هزار سمپاشی نموده  و تا چند ماه از مرطوب نگه داشتن سطح برگها خودداری نموده و گلدان را به محل روشن تری انتقال دهید .

  سفیدک حقیقی

- یک بیماری قارچی است که در سطح برگ ظاهر می شود و پودر سفید و سفید مایل به خاکستری به شکل لکه های جدا از هم و یا در حالت حاد آن (متصل به هم) ایجاد می نماید . برعکس قارچ خاکستری این بیماری گیاه را به آن سرعت از بین نمی برد ، ولی برگها را بدشکل نموده و به تدریج به ساقه و گل نیز انتقال پیدا نموده و آنها را ضایع می کند . حرارت گرم و خشک توام با اسپری برگها موجب تشدید رشد این گیاه می گردد . بایستی برگهای آلوده و شاخه های آلوده را جمع آوری نموده و سوزاند و با محلول 1 – 2 در هزار دینوکب یا بوراکس سمپاشی شود . و یا گرد پاشی با گوگرد که بطور متناوب همراه با محلولهای فوق انجام گیرد بسیار مؤثر است .

  زنگ گیاه

-لکه های کوچک پودر مانندی به رنگ قرمز یا قهوه ای در زیر برگ بعضی از گیاهان مانند شمعدانی ظاهر می گردد که ضرر چندانی به گیاه نمی رساند ، ولی چنانچه شدت بیماری زیاد باشد، برگ را خشک می کند و لکه ها حلقه وار بطور پراکنده در تمام سطح برگ گسترده شده اند . برای مبارزه با آن فقط بایستی برگهای آلوده را چیده و سوزاند و گیاه را با محلول دیتان سمپاشی نمود و از قلمه گیاهان آلوده برای تکثیر گیاه نبایستی استفاده نمود .

بیماریهای ویروسی                      

به علت فراوانی بیماریهای ویروسی نمی توان علائم بخصوصی را برای یک یک آنها ذکر کرد . چنانچه بیماری شدت داشته باشد ، رشد گیاه متوقف شده و گاه گیاه کاملا از بین می رود .

بارز ترین علائم بیماری ویروسی ، رنگ پریدگی برگ و بروز لکه های زرد در قسمتهای مختلف برگ می باشد و روی گلبرگ گل این گیاهان رگه های پهن سفیدی ظاهر می گردد .

از آنجائی که مدت ابتلا و بروز علائم بسیار طولانی است ، امکان دارد در موقع خرید ، دچار این ویروس بوده و یا در موقع قلمه زدن وسائل کار آلوده بوده است . همچنین بسیاری از حشرات می توانند این ویروس را در حالت حاد از یک گیاه به گیاه دیگر منتقل کنند . در هر صورت تا کنون راه علاجی برای بیماریهای ویروسی پیدا نشده ، بایستس گیاه را خارج نموده و سوزاند ، و گلدان خالی آنرا نیز به دور انداخت تا موجب انتقال ویروس به گلدانهای دیگر نگردد . 

 نویسنده: ز رحمان پور

منابع:  

۱-پرورش گل در باغ،خانه،آپارتمان                     مؤلف:مهندس حسن حسنی زاده

۲-گلهای آپارتمانی و سبزیکاری                       مؤلف:دکتر هرمز دیار کیانمهر

۳-گلکاری                                                    مؤلف:مهندس پیش بین