پاپایا

موطن اصلی این گیاه دقیقا مشخص نیست ولی عقیده بر آن است که از مناطق گرمسیری آمریکا خصوصا مناطق جنوبی مکزیک منشا گرفته است و بوسیله اسپانولیها و پرتقالیها به سایر نقاط گرمسیری مرطوب دنیا برده شده است.

پاپایا به علت طعم مطبوع و ملایم که شبیه به مزه طالبی گرمک با عطر مخصوص به خود و همچنین بدلیل سهولت کاشت و زود به میوه نشستن و میوه دهی در سراسر دنیا مورد توجه میباشد.بطوریکه سالیانه بیش از ۳۰تن از این محصول در سراسر دنیا تولید میشود.در ایران اخیرا این گیاه مورد توجه قرار گرفته و هم اکنون ۳۰هکتار زیر کشت پاپایاست که همگی در استان سیستان و بلوچستان قرار دارند. 

مشخصات گیاه شناسی:

پاپایا متعلق به جنس caricaبوده و از خانوادهCaricaceaeمیباشد.در این خانواده علاوه بر جنس پاپایا48جنس دیگر نیز وجود دارد.عده ای از گیاهشناسان معتقدند که پاپایا متعلق به خانواده Passifioraceae (گل ساعتی)میباشد.در جنس carica گونه های زیادی وجود دارد که همگی شناخته شده و مهم می باشند.همه گونه ها دو پایه میباشند و تنها گونه منوایکا یک پایه است.مهمترین گونه در جنسcarica گونه پاپایا میباشد.

پاپایا گیاهی است کوچک،علفی،همیشه سبز،دو لپه که بصورت یک تنه با چوبی نرم به ارتفاع یک تا ۱۰متر رشد می نماید.این گیاه چند ساله است و ممکن است تا ۲۰سال باقی بماند ولی عمر اقتصادی آن بیشتر از سه سال نمی باشد.پاپایا دارای ریشه سطحی است.ساقه ساده،کلفت و اسفنجی بوده و بدون انشعاب می باشد.گاهی هم انشعاباتی برر روی ساقه بوجود می آید.برگهای گیاه بصورت انتهایی در بالای ساقه بوجود می آیند.قطر ساقه ممکن است به ۳۵-۳۰سانتیمتر برسد.برگها دارای دمبرگ بلندی هستند که گاهی به طول ۶۰سانتیمتر می رسد.

زیر پوست ساقه،در برگها و در زیر پوست میوه های نارس عروقی وجود دارد که شیره سفید رنگی به نام لاتکس در آنها جریان دارد و یک محصول ثانوی پاپایا محسوب می شود و از آن پاپائین تهیه می کنند که برای ترد گردن گوشت،کمک به هضم غذا،تولید دارو و عمل آوری چرم استفاده می شود.

پاپایا از نظر رفتار گلدهی پلی گام میباشد.بعضی انواع آن دو پایه،بعضی ماده و بعضی نر ماده هستند.این وضعیت می تواند تحت شرایط محیط،طول روز،درجه حرارت و برودت تغییر یابد.گلها در امتداد ساقه و در بغل برگها بصورت منفرد و یا خوشه های کوتاه ظاهر می شوند.میوه به صورت یک حبه است.

خاک و اقلیم مناسب پاپایا:

بدلیل اینکه پاپایا همیشه سبز بوده و در سراسر سال تولید محصول می کند به خاکی حاصلخیز با زهکشی خوب نیاز دارد و چون ریشه آن سطحی است یه خاکهای عمیق نیاز ندارد.وقتی که گیاه تحت شرایط غرقابی قرار گیرد،برگهایش زرد شده و میوه ها ریزش می کنند.روی این اصل بهترین خاک برای پاپایا خاک شنی لومی با مواد غذایی کافی می باشد.

پاپایا برای رشد و نمو به هوایی گرم و مرطوب نیاز دارد و تا ارتفاع ۱۰۰۰متری از سطح دریا قابل کشت است.دمای زیر ۱۰درجه سانتیگراد باعث کاهش رشد درخت و میوه می شود.دمای زیر ۲درجه سانتیگراد باعث از بین رفتن گیاه میشود.از دیگر عوامل مؤثر بر رشد پاپایا بادهای شدید است که خسارتهای زیادی به گیاه وارد می سازد.این گیاه به کمبود کلسیم بسیار حساس است بنابراین کاشت آن در خاکهای اسیدی مقدور نیست و بهترین رشد را در پ اچ ۶.۵-۷ دارد.

ازدیاد و کاشت پاپایا:

بطور معمول پاپایا را بوسیله بذر تکثیر می نمایند.بعد از کاشت برای رشد هر چه بهتر آبیاری هر ۷تا۱۰روز یکبار الزامی است.تغذیه گیاه با مقدار کافی مواد معدنی و آلی در افزایش رشد و عملکرد مؤثر خواهد بود.

بذر پاپایا سیاه رنگ بوده و به تعداد زیاد روی جدار تخمدان یا گوشت میوه قرار گرفته است.ماده شفاف و کمی ترش اطراف بذر را پوشانده است که در موقع کاشت بذر باید این ماده از بین برود تا بذر جوانه بزند.برای این کار پس از برداشت بذرها،آنها را بین پارچه ای می سایند تا پاک شود.

ازدیاد پاپایا بوسیله قلمه های ساقه هم امکانپذیر است.ولی از آنجایی که این گیاه به ندرت ساقه فرعی می دهد این کا  ر تنها با قطع گیاه امکانپذیر خواهد بود.

برداشت محصول:

معمولا ۱۲ماه پس از کاشت بذر،اولین محصول پاپایا بدست می آید.هر گل حدود۱۶۵-۱۴۵ روز بعد از گرده افشانی به میوه کامل و رسیده تبدیل می شود.در زمان رسیدن رنگ میوه ها از سبز به زرد و گاهی نارنجی تغییر می یابد.از آنجایی که میوه پاپایا فراز گرا است می توان آنرا در مرحله بلوغ کامل برداشت نمود و در انبار نگهداری کرد و یا به نقاط دور دست فرستاد.میوه رسیده پاپایا دارای پوستی نازک است و نگهداری و حمل و نقل آن نیاز به دقت فراوان دارد.

برای رساندن مصنوعی این میوه از اتیلن به میزان یک میلیگرم در لیتر در دمای ۲۵درجه سانتیگراد و رطوبت ۹۵-۸۵٪استفاده کرد.

منابع: ۱-جزوه میوه های گرمسیری و نیمه گرمسیری دکتر فرشاد صادقی

         ۲-جزوه میوه های گرمسیری و نیمه گرمسیری مهندس گودرزیان

         ۳-جزوه میوه کاری دکتر زاده باقری