بنفشه آفریقایی:
نام علمی: Saintpaulia ionantha
خانواده: Gesneriaceae
مقدمه:
بنفشه آفریقایی یکی از محبوب ترین گل های آپارتمانی است. وجه تسمیه ان به خاطر گل های همچون بنفشه ی آن است که به رنگ های گوناگون ارغوانی، گلناری، سفید، آبی وصورتی دیده می شود. جالب این که این گیاه با شیوه نوین زندگی امروزی سازگار است و چناچه از آن مراقبت به عمل آید ماه ها گل های فراوانی پدید می آورد.
دارای 12 گونه است.بومی افریقا با گل هایی که تنوع فراوان دارد (گل هایی به رنگ سفید،
آبی،بنفش،صورتی،قرمزو...)
برگ ها سبز تیره مخملی وکرک دار وقلبی شکل هستند. گلها نسبت به طول روز بی تفاوت اند. یکی از تولیدات پر سود در زمینه گیاهان زینتی است.
نیازهای اکولوژیکی:
نور:
متوسط.اشعه مستقیم خورشید را تحمل نمی کند ولی اگر در گل خانه نور دهی کامل ندارید، حدودا500 شمع نور غیر مستقیم استفاده نمایید. در صورت کمبود نور برگ ها رنگ پریده دیده می شوند.
حرارت:
زیاد، در شب حداقل17-15و در روز حداکثر 25 درجه سانتی گراد است.
آب:
متوسط، به دلیل پوسیدگی برگ ها در اثر آب پاشی از بالا بهتر است آبیاری از زهکش های تحتانی گلدان صورت گیرد. حداقل دمای آب حدود 25درجه سانتی گراد باشد. آب سرد سبب تنش به گیاه می شود. در هر هفته دو بار آبیاری کنید.
رطوبت:
70 تا90%،بهترین حالت رطوبت دهی با قرار دادن زیر گلدانی پر از آب تامین شود. غبار پاشی سبب سوختگی وایجاد لکه های قهوه ای در برگ هامی شود. در گلخانه های کف سیمانی بهتر است آب پاشی روی سیمان انجام شود.
PHخاک:
اسیدی5-4
ازدیاد:
قلمه برگ همراه دمبرگ یا قلمه برگ که برگ به صورت عمودی یا افقی بر روی بستر خوابانیده شده و با اتصالاتی مثل سوزن به خاک متصل می شود. بهتر است قبلا چند خراش بر روی رگبرگ ایجاد نماییم. کاشت بذر دربهار وتقسیم بوته هم از روش های تکثیر است.
کود:
از کود های استاندارد هر15 الی20روز غذا دهی نمایید(با همان روشی که در ابیاری ذکر شده است).در صورت فقر مواد غذایی گل نمی دهد.
خاک:
بهترین خاک ترکیب2/1خاک برگ پوسیده و2/1ماسه بادی است.در صورتی که گل هاغ وبرگ ها ریزشودفنیاز به تعویض خاک گلدان است.در تمام فصول به خصوص بهار می توانید گلدان را تعویض کنید. به خاطر داشته باشید اندازه گلدانتان متناسب با حجم ریشه باشد.
جورها(واریته ها):
گر چه ارقام پسر و دختر بنفشه آفریقایی وجود دارد، این نام ها فقط ویژگی های برگ را در برگ می گیرد و ربطی به جنس گیاه ندارد. یک از نخستین نمونه هایی که به بازار آمریکا معرفی شد"پسر آبی پوش نام داشت". وقتی که این گیاه بر اثر جهش لکه هایی زرد فام در پایین گل پدید اورد طبعا آن را دختر آبی پوش نام نهادند. بعد ها جورهای دیگرکه با این ویژگی پدیدآمد را نمونه های با برگ دخترانه نام دادند.
نوع دیگر برگساره شامل برگ های قاشقی است که کناره ی برگ هایش مانند لبه های بشقاب یالا آمده است. پاره ای نمونه ها حاشیه موج دار دارند و پاره ای دیگر کنگره ای، برخی تاج مانند هستند و گروهی دیگر پیچش های هماهنگ دارند. کنارهی برگ ها نیز تفاوت های بسیار دارد. برخی شرابه دار، و پاره ای دارای خطی نازک به رنگی مخالف رنگ اصلی برگ هستند(میله ای).
در پاره ای جورهای جالب چند گونگی هایی در انگاره مختلف دیده می شود. افزوده بر این جورهای اویزی دیده می شوند که از دورگه گیریS.ionantha*S.grotei به دست آمده اند.
اخیرا گل پروران علاقه مند شده اند که اندازه گل های منفرد را افزایش دهند. آمازون، سوپریم و دوپون از جمله جورهایی با گل های بسیار درشت و برگ های ستبر، و بزرگ به شمار می آیند.
نمونه های جدید بنفشه آفریقایی که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته در تمام جهان به عنوان گیاهان کم توقع، پردوام و با برگساره ی جذاب شناخته می شوند که در تمام مدت سال گل می دهند. این گیاهان دو رگه،از گونه های بومی ارغوانی رنگ با گل های کوچک منفرد در اوایل سده ی گذشته میلادی به دست امده اند. نمونه های شاخص دو رگه جدید بنفشه ی افریقایی شامل دو رگه های راپسودی، جیز لا و اوفیا بسیار قوی و پرگل هستند. پیشرفت دیگر پرورش نمونه های با گل های چند رنگ مانند پرنده ی آتشین بوده است.
بنفشه آفریقایی را می توان به شکل تکی یا به صورت مجموعه برای آرایش میز یا لبه پنجره به کار برد.
در مورد بنفشه آفریقایی بهترین پرورش دهندگان استفاده از دست کم دوازده ساعت نوری مصنوعی توصیه می کنند، نکارنده به عنوان گیاه شناس فقط با شش ساعت روشنایی مصنوعی نتایجی به همان اندازه خوب به دست اورده است. دوست گیاه شناس دیگری فقط با بهره گیری از روشنایی پنجره ی رو به خاور بهره گرفته است و با استفاده از شیوه کشت آوند کشت نتایجی عالی به دست آورده است.
در مورد بنفشه آفریقایی بهترین نتایج زمانی به دست می آید که آنها منبع رطوبت و تغذیه پیوسته ای در اختیار داشته باشند. برای تامین این نیاز، می توان قطعی ای صفحه الومینیومی سوراخدار داخل گلدان روی سوراخ زهکش قرار داد. بعد باید از داخل سوراخ قطعه باریکی جوراب نایلونی زنانه عبور دهند. این قطعه پارچه به مانند بند ناف عمل می کند و غذا و آب را به گلدان می رساند.
اسپری کردن آب دوبار در روز با آب نرم(بدون سختی) به میزان دوبار در روز نیز برای جلوگیری از بی آب شدن گیاه موثر است. تناوب استفاده ازسه یا چهار نوع کود مختلف نیز مطلوب است که باید هر کدام از انهارا به مدت یک هفته به کار برد. در صورتی که تعویض گلدان نیاز باشد، از آمیزه ای متشکل از یک سهم ورمیکولیت به یک سهم پیت خزه اسفاگنوم خرد و ری زشده و یک سهم خاک گلدانی مخصوص بنفشه آفریقایی استفاده نمایید.
کاشت:
بنفشه آفریقایی در خاک نمی روید بلکه آمیزه ی سبکی از مواد آلی درشت بافت رشد می کند که در کف جنگل ها ی انبوه ودر شکاف صخره ها گرد می آید. بنابراین اشتباه بزرگی است که تلاش شود انها را در خاک گلدانی معمول برویانند. بهترین آمیزه برای پرورش بنفشه آفریقایی از خاک برگ درخت سرخ چوب، پیت ماس، هوموس پیت و قطعات خرد شده ی پوست درخت سرو و مقدار زیادی زغال چوب وسنگ های متخلل درست شده است.
افزوده بر این، ریشه ها بی نهایت به نمک حساس هستند وهرگونه تجمع نمک به علت آبیاری بیش از حد با آب سخت(حاوی املاح زیاد)مرگباراست.
آبیاری:
به هنگام آبیاری بنفشه ی آفریقایی همواره از آب نیم گرم استفاده نمایید زیرا اب سرد باعث ایجاد شوک و سبب فرو افتادن گلها می گردد. همچنین این عمل باعث پیدایش لکه های شگرفی بر روی برگ ها می گردد.
روشنایی: بنفشه آفریقایی در نور به نسبت اندک به خوبی رشد می کند لیکن برای گل دادن نیاز به روشنایی بیشتری دارد.
رطوبت:
بنفشه آفریقایی زمانی علایم کمبود رطوبت را ظاهر می سازد که به طور شدید آسیب دیده باشد. نخستین واکنش به کمبود رطوبت هوا گل ندادن است. چناچه تغییر شدیدی از میزان رطوبت زیاد به اندک صورت گیرد، اثر آن نخست در ریزش گل ها و سپس افتادن غنچه ها آشکار می گردد.
کود:
بنفشه آفریقای در جوانه زنی به کود با مقدار نیتروژن بالا و به هنگام رسیدن به مرحله ی گل دادن به مقدار نیتروژن اندک نیاز دارد. نوعی کود آلی که باعث گرد آمدن نمک در خاک نشود، بهترین نوع کود به شمار می اید. بنفشه آفریقایی به طور طبیعی در خاک هایی می روید که مقدار آهک آن بالاست.
افزونش از راه قلمه برگ:
دست کم دو راه برای ریشه دار کردن برگ
بنفشه آفریقایی وجود:
1.در لیوان آب 2.در امیزه ی خاک گلدانی
در هر یک از دو حالت، برگی را برگزینید که در بخش بیرونی گیاه نباشد بلکه در نیمه راه مرکز گیاه واقع شده باشد. برگ های کهنه به کندی رشد می کنند زیرا میزان نیروی حیاتی آنها پایین است در حالی که برگ های کوچک جوان گیاهان کوچک ظریفی پدید می اورند.
گر چه بسیاری افراد با استفاده از آب اشامیدنی معمولی به این کار موفق می شوند اما بهتر است از آب مقطر، اب باران یا اب برف ذوب شده استفاده شود.
برگ هایی که در خاک گلدانی کشت شده اهسته تر ریشه می دواند ولی به هنگام جابه جا کردن خطر آسیب دیدن آنها وجود ندارد. افزوده بر این، سیستم ریشه ای بهتر نیز ایجاد می گردد.
آفات و بیماری ها:
رایج ترین بیماری بنفشه آفریقایی مربوط به نمک اضافی خاک گلدان است.
این عامل باعث ترکیب نمک با کانی های مورد نیاز گیاه وسبب کمبود کانی های خاک می شود که به نوبه ی خود انواع نشانگان بیماری را در پی دارد که با گل ندادن آغاز می گردد. اگر این عیب اصلاح نگرد، موجب بی رنگ شدن حاشیه برگ ها، فروافتادن غنچه ها و پوسیدگی دمبرگ ها خواهد شد.
دومین مشکل پوسیدگی طوقه است که به طور غیر مستقیم از همان عامل سرچشمه می گیرد.
بیماری لکه حلقوی معمولا ناشی از آبیاری با آب سرد یا پاشیدن آب روی برگ ها در زیر پرتو افتاب است.
سفیدک حقیقی یا پودری پیدای حالت آرد آلود سفید رنگ روی برگ ها و یا دمگل هاست که عامل ان نوعی قارچ است. رطوبت بیش اندازه باعث بروز این عارضه می گردد که به آسانی با اسپری کردن گیاه با قارچکش کاپتان قابل درمان است.
ترس آورترین افات کنه ی نگونسار است که باعث می گردد بخش مرکزی گیاه ریز اندام، پیچیده و چروکیده گردد. دمبرگ و پهنک بسیار شکننده می شوند، گل ها از ریخت می افتند،ساقه ها گره دار و پیچ خورده می شوند. پیشگیری از کنه نگونسار آسانتر از کنترل آن است و جداسازی بهترین راه جلوگیری از ورود آفات به خانه شماست. این آفت به وسیله دست از گیاهان آلوده به گیاه سالم منتقل می شود.
بهترین راه در هنگام برخوردبا گیاهی که این چنین آلوده شده است که سه یا چهار برگ ان را برای ریشه دار کردن جدا کنید و بقیه را بسوزانید. برگ های جدا کرده را باید پیش از ریشه دار کردن در محلول کنه کش فرو برید.
منابع:
کتاب: تکثیر،پرورش و نگهداری گل های آپارتمانی
مولفین: مهندس محمد رضا فعلی
مهندس سعید صاحب فصولی
کتاب: بنفشه آفریقایی
گرد آورنده: شرکت مورس
مترجم: فضل الله قنادی
