گندمیان مورداستفاده به عنوان چمن :
خانواده پوآسه یاگندمیان مرکب ازحدود 6000جنس و7500گونه است . 16جنس از خانواده پوآسه وحدود40گونه از زیرخانواده پووئیده ، پانیکوئیده و کلورودئیده عموما به عنوان چمن مورداستفاده قرارمی گیرد.
چمن های متعلق به خانواده پووئیده اغلب به عنوان گندمیان فصل سرد موسومند، زیرابهینه رشد آنها با آب وهوای سرد و معتدل سازگاراست و بهینه رشد آنها در گستره دمایی 12تا15درجه رخ می دهد. توانایی سازگاری این گندمیان در دوره های طولانی با دمای بالا و یا شدت گرما و یا خشکسالی محدود می شود. از نظر فیزیولوژیکی اینها به عنوان گندمیان C3 طبقه بندی شده اند.
زیرا طی فتوسنتز، کربن از طریق چرخه کالوین تثبیت می شود. یشتر چمن های مناطق سرد و مرطوب جهان متعلق به جنسهای festuca ،lolium ،poa و agrostis می باشند در عین حال در این مناطق سطوح محدودی ازجنسهای agropiron و bromus هم کشت می شود.
گندمیان فصل گرم یا گندمیان C4 مرکب ازگونه های زیر خانواده کلورودئیده و پانیکوئیده هستند که بهینه رشد آنها25 تا 35 درجه می باشد. این گندمیان در شرایط آب وهوایی گرمسیری و نیمه گرمسیری بهترین سازگاری رویش رادارند. گندمیان کلورودئید در شرایط آب وهوایی گرم به طور وسیع بکار می رود. بیشتر چمن های مناطق گرم دنیا متعلق به جنسهای zoysia ،cynodon، axonopus،eremochloa ،paspalum ،stenotaphrum می باشند.
انواع جنسهای چمن:
Agropyron:
علف گندمی با بافت خشن که تحمل عالی در برابر خشکی و سرما دارد. چندین گونه از این جنس برای چمن هایی که کوتاه نگه داری می شوند، بلوارها و دو طرف جاده ها در نواحی معتدل نیمه خشک کشت می شوند.
Agrostis:
بنت گراس به بیماریها حساسیت زیادی نشان می دهد. به دلیل مدیریت سخت درمنزل کشت نمی شوند. عموما دارای رشد کم و بافت نرم است که چمن با کیفیت بالا و بهتری را برای بازی گلف و کلوپ های بولینگ فراهم می کند . این چمن ها در خاکهای حاصلخیزی متوسط، اسیدی با زهکشی مناسب سازگاری دارند و دارای سه جنس مخملی، کلنی فرم و خزنده می باشد.
Bromus این جنس تحمل خوبی به خشکی، گرما و حتی سرما دارد ولی حساس به رفت و آمد زیاد می باشد. دو گونه ازاین جنس به عنوان چمن به کار می رود و به چمن زنی سطح زمین یا رفت وآمد زیاد تحمل ندارند.
Buchloe:
این جنس دارای بافت نرم و قوی برای ایجاد چمن است . خاکهای خشک و قلیایی و گرما و سرمای زیاد را تحمل می کند. از این جنس یک گونه در منطق معتدله، نیمه خشک و نیمه گرمسیری استفاده می شود.
Cynodon:
بیشتر در فصل گرم و در مناطق گرم ، مرطوب و نواحی خشک جهان کشت می شود. گونه و هیبریدهای مختلفی از این جنس با مصارف متنوع شامل زمین های گلف، زمین های بازی، بلوارها و چمن زارها کشت می شوند. به گستره وسیعی از خاک سازش داشته ولی به سایه متراکم و آب و هوای بسیار سرد و یا خاکهای بسیار خیس حساس می باشند.
Digitaria:
این گیاه بنام blue couchgrass نیز نامیده می شود.از نظرشکل ظاهری، منشا و موارد استفاده شباهت بسیاری به گیاه cynodon دارد. دیژیتاریا به سرما مقاوم تر بوده ولی به رقابت به علف های هرز تحمل سایه ، علف کش ها و بیمارگرها قدری حساس می باشد. یک گونه ازاین گیاه به عنوان چمن مورد استفاده قرار می گیرد.
Eremochloa:
این گیاه موسوم به علف هزارپا می باشد که به طور وسیعی به عنوان چمن درمناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری پرورش می یابد. در خاک های مرطوب، اسیدی و حتی غیر حاصلخیز قدرت رشد خوبی دارد. نیاز به مراقبت ویژه ای ندارد ولی در عین حال نباید آن را به طور متراکم کشت نمود.
Festuca:
این جنس ، ازچمن های دارای بافت خوب، زبر و خشن و شاخه شاخه می باشد .
بافت گیاهی خوب در فستوکا باعث شده که ازآن به صورت تک کشت یا مخلوط با سایر جنسهای نظیرagrostis،poa و lolium استفاده می شود. فستوکا در مکانهای خشک،اسیدی و خاکهای فقیر رشد نسبتا خوبی داشته و در خاکهای مرطوب و بسیار حاصلخیز عملکرد خوبی ندارد.
Lolium:
چمن دائمی ، بطور گسترده بصورت تک کشت و یا مخلوط با فستوکا و بلوگراس کشت می شود. به دامنه وسیعی از خاک ها مقاومت داشته ولی برای داشتن کیفیت مطلوب نیازمند خاکهای حاصلخیز است. این گیاه در زمان تولید بذر یا استرس خشکی کیفیت کمتری را بعنوان یک چمن دارا بوده و به پوشش برفی در زمستان نیز حساس است . بیشتر ارقام دائمی به تعدادی از بیماریها حساس می باشند.
Paspalum:
پاسپالوم دارای بافت زبر وخشن بوده و در زمین های شنی و خاک های شنی و فقیر در نواحی نیمه گرمسیری سازگار می باشد. این گیاه به درجه حرارت پایین و پوشش متراکم حساس بوده و بیشتر به عنوان چمن در کنار جاده ها کاشت می شود.
Pennisetum:
دارای بافت نسبتا نرم و سازگار به خاکهای مرطوب و حاصلخیز می باشد. این گیاه معمولا به عنوان یک علف هرزدر چمن ها مورد توجه می باشد.
Phleum:
نام دیگراین گیاه تیموتی است، دارای بافت زبر و خشن بوده و با مخلوطی از بذور سایر چمنها در زمین های ورزشی در مناطق گرم آسیا واروپا استفاده می شود.
دوگونه ازاین گیاه به عنوان چمن مورداستفاده قرارمی گیرد.
Poa:
چهارگونه ازاین گیاه به طور گسترده در مناطق گرم ومرطوب مورد استفاده قرارمی گیرد. ارقام این گیاه نسبت به بیماری های مختلف حساسیت های متفاوتی از خود نشان می دهند. این گیاه در خاکهای فقیر و اسیدی رشد ضعیفی داشته و در اوقات خشکی به سرعت به حالت نهفته خواهند رفت.
Stenotaphrum:
کولتیواری از این گیاه به نام سنت اگوستین دارای بافت زبر و خشن بوده به طور گسترده درمناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری پرورش می یابد.
Zoysia:
اختلافات قابل ملاحظه ای در بافت برگ و تحمل به سرما دربین گونه های مختلف این گیاه وجود دارد. بافت های زبر این گیاهان، قدرت تحمل خشکی و گرما را داشته و از مناطق گرم گرفته تا مدارهای شمالی قادر به رشد می باشند. سه گونه و یک هیبرید از این گیاه به عنوان چمن مورد استفاده قرارمی گیرد.
Puccinella:
این گیاه مناسب کشت در زمین های شور و سدیمی می باشد. سه گونه از این گیاه به عنوان چمن در کنار خیابانها و جاده هایی که برای ذوب کردن برف در زمستان از نمک استفاده می شود، کشت می گردد.
عوامل ایجاد کننده بیماری ها در چمن:
هنگامی یک عامل بیماری زا و یا عامل محیطی باعث ایجاد تغییرغیر طبیعی در فرایند فیزیولوژیکی وتغییر شکل ظاهری گیاه می شود. گیاه مذکوربه عنوان یک گیاه بیمار در نظر گرفته خواهد شد. عامل بیماری ممکن است به دو دسته عفونت زا و غیر عفونت زا تقسیم شود.عوامل بیماری های عفونی شامل ویروسهای آلوده کننده گیاهان، میکوپلاسماها، باکتریها، قارچ ها و نماتدها می باشند. عوامل بیماری های غیرعفونی شامل نارسایی های فیزیولوژیکی می باشند که نتیجه فراهم نبودن شرایط مورد نیاز رشد گیاه است .
عوامل زنده بیماری های غیرعفونی:
جلبک ها ALGAE:
جلبک های سبز-آبی از گونه CYANOBACTERIA به صورت کف سیاه روی سطح خاک های خیس توسعه می یابند. این جلبک ها ممکن است سبب کاهش تبادلات گازی بین خاک وهوا شده و نیز رنگ پریدگی را در گیاهان در گیاهان القا کنند. کف های ایجاد شده دراثر جلبک ها با ارتقاء زهکشی خاک، تهویه هوای اطراف چمن، نگه داشتن PH صحیح خاک و میزان مواد غذایی در سطح مطلوب، روشهای صحیح آبیاری، بلند زدن چمن، افزایش نور خورشید در میان درختان و درختچه ها کاهش خواهد یافت. بعضی قارچ کش ها رشد جلبک ها را کاهش داده و وقتی که شرایط خیسی چمن بر طرف گردد و ضعیت چمن بهبود می یابد.
خزه هاMOSS:
خزه ها گیاهان کوچکی هستند که قادر به رشد روی چمن و رقابت با آن در شرایط خیسی، سایه کمبود مواد غذایی در مقادیری که برای رشد خزه مطلوب تر از چمن است می باشند. رشد چمن با جمع آوری خزه ها با شن کش، ارتقاء زهکشی خاک، حاصلخیزی خاک،PH مناسب و آبیاری صحیح تامین خواهد شد.
حشرات:
لارو حشرات خاکزی از ریشه ها و بن ساقه گیاه تغذیه نموده، باعث ایجاد لکه های بی شکل کوچک تا بزرگ و پژمرده و خشکیده در چمن می گردد. بنابراین بررسی گیاهان با مشاهده ریشه ها و بن ساقه ها از نزدیک ضروری است.
منابع:
بیماری های چمن از دکتر منصوره میرابوالفتحی و مهندس عیسی ناظریان
فناوري، احداث و نگهداري چمن .مؤلف : افشين عبد اللهي
نویسنده : ل.مهاجر
