شناسنامه ی گل پامچال

خانواده:     پریمولاسه (Primulaceae)

جنس:         شامل بیش از 500 گونه است.

مبدا:             مناطق معتدل شمالی.

نوع:             دائمی مقاوم

برگها:           رادیکال، ساده، کامل، دندانه ای یا لب دار.

گلها:             بر حسب گونه ها و واریته ها متفاوت هستند.

فصل گل:      تقریباً زمستان و اوائل بهار.

موارد استفاده:        گیاه آپارتمانی.

موقعیت:              روشنائی کامل بدون استقرار در مقابل اشعه آفتاب و نیز کاشت در جای خنک

خاک:         کاملاً زهکشی شده و دارای قدرت نگهداری آب باشد.

موقع کاشت:       کاشت بذر در خرداد است تا در بهار سال بعد از گل آن بهره برداری گردد.

تکثیر:           با بذر و ریشه.

پامچال (پریمولا)

اسم علمی                                    Primula

خانواده                                         Primulaceae

اسم انگلیسی                                     Primrose

پریمولا از خانواده ی پریمولاسه می باشد و زادگاه اصلی آن جنگلهای یونان است.

گونه های این جنس بومی نواحی معتدل و سرد نیم کره شمالی هستند. از بیش از 500 گونه موجود در این جنس، که غالب آنها دائمی بوده و بیشتر به عنوان گیاه یکساله مورد استفاده قرار می گیرند ( و البته شماری از گونه ها هم بیشتر از یک فصل مورد بهره برداری قرار می گیرند.)

بعضی از انواع آنها دارای ساقه ی بلند است و گل در انتهای ساقه به طور خوشه ای ظاهر می گردد و بعضی دیگر دارای ساقه ی بسیار کوتاه است و گل تقریباً به کف گلدان چسبیده است.

گلهای پریمولا به رنگ های سفید، قرمز، صورتی، آبی، زرد می باشد. پریمولا چین دار یا فری، دارای گلهای ریز ستاره مانند است و دارای عطر زیاد و گلها روی ساقه بلند آن به طور ردیفی چسبیده است.

شرایط زیست گونه ها بسیار متفاوت است، بعضی از آنها مخصوص نقاط کوهستانی و صخره ها، عده ای در مرداب و نقاط مرطوب و بالاخره برخی در مناطق جنگلی می رویند. ( بومی مناطق معتدل و سرد نیم کر ه شمالی)

پریمولا به وسیله ی تقسیم ریشه و یا بذر و یا هر دو طریق تکثیر می یابد.

از بین گونه های متعدد این جنس فقط چهارگونه به عنوان گیاه آپارتمانی مورد استفاده قرار می گیرند که همگی بومی چین هستند و عبارتند از :

1. پامچال چینی (P. sinesis): این گونه به نام P. stellata نیز نامیده شده است. ( که جزء گروه پریمولای پایه بلند می باشد.) برگ های مدور، کرک دار و بسیار متعدد است به همین منظور باید دو یا سه عدد از این برگها را در هنگام تشکیل غنچه از گیاه جدا نمود، تا گل ها بتوانند از بین  برگ ها خارج گردند. گلهای بزرگ به رنگهای صورتی، قرمز، ارغوانی تا سفید با چشم زرد در وسط می باشد.

1. پامچال مالاکوئید. (P. malacoides): این گیاه در سال 1910 از چین به یونان برده شد و در جنگل های آن کشور کشت گردید، برگهای آن مستطیلی، تخم مرغی، به رنگ سبز روشن می باشد و گلهای آن ستاره ای شکل به رنگهای سفید، قرمز ارغوانی، قرمز مسی، صورتی و آبی می باشند که در بهار بر روی ساقه های فاقد برگ (Hampe) ظاهر می شوند.

1. پامچال اوبکونیکا (P. obconica): این گیاه یکی از بهترین آنها برای پرورش در آپارتمان است زیرا دارای ریشه قوی و ستبر است و گلهای قیفی، به رنگ سفید، صورتی آبی، ارغوانی که معمولاً در ماه های سرد سال از آبان تا خرداد ( بر حسب زمان کشت بذر) ظاهر می شوند. برگهای مدور دارد. وقتی که برگهای آن را لمس کنید، روی دست و بازوها به علت تحریک پوست، دانه های قرمز رنگی ایجاد می شود و ایجاد خارش می نماید. بنابراین برای پاک کردن سطح برگ بایستی با دستکش کار را انجام دهید. این گیاه به ارتفاع 15 تا 22 سانتیمتر می رسد و گلهای بنفش کمرنگ آن در زمستان و اوائل بهار ( از بهمن تا اواخر اردیبهشت) ظاهر می گردد. در اثر دو رگه گیری، گلهای بزرگ تر و درشت تر و رنگهای متنوع حادث می گردد. کشت و پرورش این گیاه خیلی آسان است چنانچه تعویض گلدان لازم باشد این عمل پس از فصل گل دهی صورت می گیرد.

1. P.vulgaris: بومی اروپا است با برگهای مستطیلی، تخم مرغی با حاشیه دندانه ای که به صورت روزت قرار گرفته اند. رنگ برگها سبز که در سطح تحتانی روشن تر به نظر می رسد. گلها منفرد، به رنگ زرد با لکه های نارنجی است. این گیاه را معمولا به عنوان گلهای حاشیه ای و باغهای سنگی در هوای آزاد پرورش می دهند ولی دارای واریته هایی است که دارای رنگهای بسیار جذاب و نافذ بوده و در هوای آزاد یا گلخانه های سرد کشت می شود. در هنگام گل کردن می توان از آنها در آپارتمانها استفاده کرد.

مراقبت:

ظهور پامچال مصادف با طولانی شدن ساعات روز است و این خود یک از علائم احتیاج این گیاه به نور      می باشد بایستی سعی گردد که از اشعه مستقیم آفتاب کمتر استفاده گردد ( نور کم (سایه) تا نور متوسط). خاک گلدانها نبایستی هرگز به درجه خشکی برسد، از این جهت بهتر است گیاهان را در کمپوست دارای خاک کم یا پیت و یا خاک برگ کشت نمود. در واقع نوع خاک مخلوطی از خاک برگ و ماسه می باشد. خاک باید کمی اسیدی (PH=6) باشد. لازم به ذکر است که بوته های پریمولا را بایستی دور از بخاری و رادیاتور نگه داشت. بایستی مراقب بود که خاک آنقدر خیس نشده باشد که ریشه ها در آن شناور گردد و یا اینکه حتی بصورت گل درآید. در مورد تقویت گیاهان خاطر نشان می گردد که در صورت قوی بودن خاک به علت عمر محدود گیاهان دیگر استفاده از کود لزومی ندارد لیکن اگر ضرورت ایجاد نمود استفاده از کودهای شیمیائی استاندارد گیاهان آپارتمانی بلامانع است. ( 1 گرم در لیتر هر دو هفته یکبار)

مراقبت بعد از دوره گل دهی:

دو نوع پریمولا از جمله ابکونیکا (P. obconica) و سیننزیس (P. sinesis) را پس از خاتمه دوره تولید گل، گلدان را تعویض نموده و به محل سایه و خنکی در تمام مدت تابستان نگهداری نموده و به مقدار بسیار کم آبیاری نمود. در پائیز برگهای زرد شده را حذف نموده و گلدان را به محل پر نور انتقال داده و آبیاری و کود مایع بطور مرتب می دهند تا در اواخر زمستان به گل بنشیند.

روشهای تکثیر پریمولا:

1. تقسیم ریشه: بوته های که از تقسیم ریشه و گلدان اصلی بدست می آید، بسیار قوی و پر پشت بوده و گلهای بشاش،‌ خوشرنگ و درشتی تولید می نماید. بدیهی است عمل تقسیم ریشه بایستی بلافاصله پس از اتمام گل انجام گیرد.
2. بذر: بوته هایی که در بذر بدست می آیند، گلهای کمتری تولید نموده و بایستی بلافاصله پس از آن که بذر آن رسید و کامل شده، اقدام به کاشت بذر نمود.

از انواع آنها پریمولا اکوالیس (گل پامچال) می باشد که دارای گلهای دوبل در سر شاخه است و احتیاج به زمین قوی و کود فراوان دارد که جزء گروه پریمولای پاکوتاه می باشد.

از انواع دیگر آن پریمولا اریکولا که ارتفاع آن فقط به 10 سانتی متر می رسد و احتیاج به محلی آفتابگیر دارد و پریمولادنتیکولا احتیاج به محل مرطوب و خنک دارد و پریمولا فروندزا دارای گلهای صورتی که در انتهای ساقه بلند ظاهر می گردد.

یک گونه بنام پریمولا ایکس کوون زیس وجود دارد که جزء گروه پریمولای پا بلند می باشد و دارای گلهای معطر زرد رنگی است که در اوائل اسفند تا اواسط فروردین شکوفا می شود و بذر آنرا در بهار کاشته و در سال بعد یا اسفند همان سال گل می دهد.

آفات مهم گیاه پامچال:

1- نام آفت : حشرات سر خرطومی Snout beetles

توصیف علائم در گیاه آفت زده:

سوسک نسبتاً درشت و سیاه رنگ می باشند در هنگام شب، برگهای بسیاری از گیاه را قطع می کنند، لاروهای کوچک و سفید در اک زندگی می کنند و از ریشه ها، غده ها و کورم ها تغذیه می کنند.

روشهای  مبارزه:

·  در هنگام تعویض گلدان لاروها را جمع آوری و از بین ببرید.

·  به خاک برگ ترکیباتی نظیر سوین مخلوط کنید.

·  به محض ظهور خسارت، آنها را با لیندین پودر پاشی یا سم پاشی کنید.

2- نام آفت : زنجیرک Cicadellinae

توصیف علائم در گیاه آفت زده:

حشراتی مکنده با جثه ی کوچک که با فروکردن خرطوم خود در نسج گیاه، شیره ی انساج گیاهی را مکیده و ایجاد لکه های رنگ پریده روی برگها می کنند و سبب ضعف عمومی گیاه می گردند.

روش مبارزه:

  سمپاشی یا حشره کشهای فسفره نظیر مالایتون یا دیازینون صورت گیرد.

منابع:

ý پرورش، نگهداری و تکثیر گیاهان آپارتمانی – تالیف دکتر محمد صانعی شریعت پناهی

ý پرورش گل در باغ، خانه،‌ آپارتمان (جلد دوم)- نوشته مهندس حسن حسنی زاده

گل ها و گیاهان آپارتمانی (گیاهان گلدار- برگ سبز- برگ رنگی- ترجمه و تالیف مهندس حسین متقی

  نویسنده: پگاه  بهاءلو  هوره