بگونیا

 اسم علمی Begonia  

خانواده   Begoniaceae  

 اسم انگلیسی Begonia 

گونه ها :

B.socotrana  

B.X tuberhybrida

B.masoniana

B.rex

B.merallica

B.semperflorrens

بگونیا

BEGONIA

جنس بگونیا  متجاوز از 350 گونه را شامل می شود که همگی بومی کشورهای گرمسیری مرطوب به جز استرالیا می باشند. 3 نوع  بگونیا وجود  دارد : بگونیای دارای ریشه رشته مانند بگونیای دارای ریشه  غده ای و بگونیای ریزوم مانند . آخرین آنها شامل واریته های بگونیا رکس میشود که بیشتر بخاطر برگ های جالب و روشنش کشت می گردد.

الف-  بگونیای دارای ریشه رشته مانند :  این نوع بگونیا خود دسته بزرگی از گیاهان گل دهنده به شمار می رود که شامل خانواده سمپر فلورنس (B.semperflorens)  می باشد با اینکه خشبی  نبوده  و یخبندان را تحمل نمی کند ، اغلب در سرتاسر سال گل می دهد . نوع دیگر که ظاهر مشابهی با گیاه قبلی دارد وگلویر دولورین (Gloire Delorraine) نامیده میشود  دارای شکوفه های زیاد و  رنگارنگ است وبرای نگهداری در داخل  آپارتمان درماههای سرد سال مناسب  است . اخیر یک نوع دیگر به نام جرمن رایجر (German Rieger ) به عنوان گیاه آپارتمانی تولید گردیده است که در سرتاسر سال گل تولید مینماید.

ب – بگونیای دارای ر یشه  غده ای  :   این دسته از بگونیاهای گل دهنده شاید معروفترین آنها بوده و یک گروه وسیع از نوع گراند یفلورا (Grandiflora) گل درشت  تا مولتی  فلورا (Multiflora) های گل کوچک را در برمیگیرد . بیشتر بگونیاهای  ریشه غده ای تابستانه گل  هستند لیکن در اثر پرورش درگلخانه مخصوص می توان آنها را در سراسر سال  برای نگهداری درمنازل گل دار نمود.

ج -  بگونیای دارای ریشه ریزوم مانند :  این دسته که شامل واریته های با بر گهای زینتی له نام بگونیا رکس می باشند شاید از لحاظ پرورش آسانترین گیاه  آپارتمانی  به شمار رود.  تعداد اینها  بسیار زیاد به رنگ های قرمز و سفید ، ارغوانی ، سبز ،زرد  کرمی ، طلائی و نقره به ظاهر متالیک می باشد.  تعدادی ازگونه های مفید  بالارونده و با ساقه های آویزان دراین گروه جای دارند.   

شرایط مطلوب این گیاهان  استقرار درمحل مرطوب است .

 علت اصلی اینکه بعضی از بگونیاها در داخل آپارتمان  خوب گل نمی دهنده اینست که انها نیز به آب و هوای مرطوب در اطراف  برگهاو غنچه های گل دارند در صورتی که خاک گلدان زیاد  خیس گردد گیاه رشد خوبی نخواهد داشت . روشنائی مناسب برای شکوفه های رنگارنگ و برگ های روشن انها ضروریست  لیکن هرگز نبایستی  بگونیاهارا در آفتاب  مستقیم قرار داد. در صورتی که بگونیاهای غده   ای ریزوم  مانند خوب  مراقبت گردند  چندین سال پایدار خواهند ماند لیکن گونه های ریشه دار رشته مانند بیشتر از یک فصل دوام ندارند.

شناسنامه گل 

 خانواده : بگونیاسه Begoniaceae

جنس: بیشتر از 350 گونه و هزاران واریته  دارد.

مبداء: همه مناطق  گرمسیری مرطوب  به جز استرالیا

نوع: از گیاهان آبدار ، نیمه  درختچه  و بالا رونده

 برگها: متناوب شبیه قلب نامنظم ( بی قرینه ) معمولا دندانه دار

گلها : معمولا روشن و رنگارنگ  ، کوچک یا بزر ، سفید  ، صورتی، قرمز ، زرد گاهی  اوقات  هم نوار یالکه هائی در دو رنگ برروی آن مشاهده میشود.

فصل گل: انواع گل دهنده تابستانی و زمستانی دارد .

 موارد استفاده : در باغچه ها، حاشیه ها، جعبه ها، گلدانها 

موقعیت : روشنائی  مفید بدون استقرار در مقابل اشعه مستقیم خورشید ، تحت شرایط رطوبت نسبی

 خاک : هر خاک    گلدانی خوب ، ازجمله  کمپوست های بودن خاک

 موقع کاشت : بستگی به نوع ان دارد ولی معمولاٌ در اوائل بهار

تکثیر : با بذر ، غده ها و تقسیم ریزوم صورت می گیرد.

این نوع بگوینا بیشتر در گلخانه پرورش یافته و برای نگهداری انها در آپارتمان با مشکلاتی مواجه خواهیم شد.  در باره سه گروه بگونیای غده دار،  هیبرید لورین و هیبرید  همیمالیس توضیح  بیشتری داده  می شود.

گروه غده دار که در آخر تابستان و پائیز گل آن  ظاهر می گردد ،  دراواخر اسفند درجعبه های محتوی پیت مرطوب درگلخانه کاشته شده و درحرارت 18-20 درجه نگهداری می گردد.پس  از آنکه جوانه آن به 5-7 سانتیمتر رسید،  انرا به گلدانهای 12 سانتیمتری و سپس به گلدان  20 سانتیمتری  منتقل می کنند. باید توجه داشت که خاک مورد نیازر آن بایستی کاملاً قابل  نفوذ و پوک و شنی همراه با خاک برگ پوسیده  باشد و در خاتمه دوره گل دهی ، آبیاری آنرا متوقف نمده و جوانه های اطراف را قطع کرده وغده را ازخاک خارج کرده و در پیت خشک نگهداری می کنند در شروع دوران گل دهی بهتر است گلهائی  که درمرحله اول ظاهر می گردند ، حذف نموده تا مواد غذائی گیاه قبل از آنکه برای رویش و پرورش گل بکار رود ، برای ساختار داخلی و استحکام ریش و شاخه ها بکار رفته  تا بتوانند درمرحله بعد از گلهای درشت  شادراب تولید نماید.

پس از انکه در مرحله دوم گل ها ظاهر شدند ، در روی هر شاخه   فقط سه غنچه  نگهداشته و بقیه را حذف میکنند ، بخصوص غنچه هائی که به طرف خارج بوته روئیده اند.

 معمولاً  غنچه های بیرونی تک گل بوده و جزء گل های ماده هستند و گل های وسط دارای گل دوبل بوده و جزو گل های نر می باشند که بایستی روی بوته  باقی بمانند. گل های ماده دارای رنگ متمایل به سبز هستند ویک کپسول سه پهلو درشت در پشت گلبرگ ها قرار دارد واین کپسول  سه باله در گل های نر دیده  نمی شود.

گلدان های بگونیا را  هر هفته بایک کود پتاس دارتقویت نموده  و در اوائل شهریور کود انرا قطع نموده و بتدربج ابیاری آنرا قطع نموده  ولی به حدی  که خاک گلدان یک رطوبت  نسبی  داشته باشد تا در موقع سردی هوا در اواخر مهر ماه برگ ها وساخه های انرا قطع  کرده و یک هفته  گلدان را به حالت  خود گذاشته سپس گلدان راخالی کرده و غده ها راشسته  و باید سعی گردد چشمک های گیاه که درقسمت بالای  غده وجود دارد   ،زخمی نشده و قطع نگردد ، زیرا اینها هستند که در سال های بعدرشد  نموده و بوته را بوجود  می آورند .  غده ها  را درپیت کاملاً  خشک درمحلی  که درجه حرارت  حدود 5-7 درجه باشد ، نگهداری  میکنند .

مهمترین  و معروفترین بگونیای غده دارکه درتابستان  و پائیز گل می دهد عبارتند از : بگونیا مولتی فلورا  و بگونیا هیبرید و بگونیا پندولا  و نوع لورین هیبرید که از اسپاس های مشهور ان بگونیا گلوری دو لورین و نوع هیمالیس  هیبرید که اسپاس های معروف ان بگوینا فایر گلو می باشد معمولاً  گل این دو گروه در اواسط دی ماه شکفته شده وبرای ترئین  اطاق  کریسمس  مناسب است . در عین حال تحت شرایط  معینی میتوان در تمام فصول از انها گل گرفت  ، ولی نگهداری آنها در آپارتمان بسیار مشکل است .

نگهداری :

درجه  حرارت – درزمستان حرارت 12-13 در جه در تابستان 21 درجه احتیاج  دارد.

نور – محل پر نور آپارتمان دور از اشعه مستقیم افتاب و در زمستان چند ساعت درروز احتیاج به آفتاب دارد.

رطوبت هوا – هوای اطراف گیاه بایستی بوسیله  غبار پاش مرطوب شته و تعدادی بشقاب های اسفنج مرطوب  در اطراف گلدان باید قرار داد.

مواظب  بعد از دوره گل دهی

 در مورد بگونیا غده دار در بالا گفته شد و در مورد دو گونه دیگر ، بایستی ازانها صرفنظر نمود ویا آنکه شاخ و برگ ان را قطع  نموده و آبیاری را کم کرده و درمحل خنکی نگاه داشته و از اردیبهشت بتدرج اب را زیاد کرده وتا به رشد خود ادامه دهد.

 مشکلات پرورشی :

 لکه های قهوه های در سطح برگ ظاهر شده و به تدریج خاکستری و قارچی می شود . علت ان بیماری قارچی بوتریتیس می باشد ، بایستی گلدان از سایر گلها جدا کرد. شاخه های آلوده را قطع  نموده و یه را با محلول بنلیت سمپاشی نموده  و گلدان را به محل پرنوری منتقل نموده و تهویه اطاق را کامل کرد.

- برگ زرد می شوند. علت آن کمبود نور یا اب زیاد می باشد .

-  ریزش برگ ها ، اگر ساقه باریک و نرم شده ،   علت  ریزش برگ کمبود نور است و اگر برگ خشک شده و چروک دار شده می ریزند. علت آن حرارت  زیاد محیط است و اگر برگ ها بی حس شده ولکه دار است ، علت  ان بیماری قارچی است.

- نوک برگ ها قهوه های می گردد میزان رطوبت هوا پائین  است .

- لکه هائی با گرد سفید رنگ  علت ان بیماری سفیدک حقیقی است  گلدان  را جدا کرده  شاخ و برگ آلوده را قطع  نموده و با بنلیت  سمپاشی و تهویه محیط را کامل کنید. 

-      شکوفه ها می ریزند علت آن خشکی هوا و کمبود آبیاری است.

مراقبت ویژه

 دربگونیاهای غده ای بعد از گل دهی ،  دفعات آبیاری راکم کنید. زیرا برگ ها پژمرده میشوند. سپس غده ها را از خاک بیرون آورده درجای سرد ( مکانی که یخ نزند ) ، خشک و  تاریک انبارکنید . دراواخر زمستان دوباره غده ها را بکارید وآب بدهید تا ریشه ان ها شروع شود ، در این موقع  به نور زیادی نیاز دارد و خاک را باید مرطوب  نگه داشت ، ولی تا زمانی که اولین برگ ها به طور کامل  نشده اند کود لازم ندارند.

بگونیاها را می توان برای کاشت در فضای آزاد به کار برد که در زمین ریشه کرده گل  می دهند . پس از گل دهی  برای جلوگیری از خطر یخ زدگی غده را از زمین بیرون  آورده انبار کنید  ولی پس از برطرف شده سرما و خطر یخ زدگی هنگامی که دمای شبانه در حدود 4 درجه سانتی گراد رسید ، دوباره غده ها را بکارید و آبیاری کنید.

از نظر محبوبیت بگونیا موکی که گل آن چندین ماه روی بوته ظاهر شده و مدت دوام هریک روی بوته زیاد است و چنانچه به خوبی   از ان مراقبت شود چندین سال دوام می آورد

نوع دیگری بگونیای نی مانندمی باشد که ارتفاع  ان به دو متر هم می رسد ، ولی دربهار بوته  را از قسمت پائین ساقه قطع کرده تا پرپشت  و پاکوتاه  پرورش یابد.

معمولاًٌ بگونیاهای درشت هیکل دارای غده زمینی است و تعدادی هم بوسیله  بذرتکثیر  می یابند و هشت ماه پس ازکشت  بذر   و نشاء

کاری و تغییر گلدان به گل می نشینند و بعضی ها هم مانند بگونیا رکس بوسیله  ریزوم تکثیر پیدا میکنند . ودر کناره گلخانه  جائی   که سایه بعضی  از بوته ها دیر برای ان سایه ایجاد  کند ،  بخوبی رشد میکند. بسیاری از بگونیاهای ریشه دار تخت عنوان بگونیای سمپل فلورن دارای برگ های برنزه  با گلدان  سفید – صورتی و قرمز  هستند .

گونه بگونیا متالیکا که دارای برگ های سبز فلوری  با رگبرگ های برجسته و درشت  به رنگ قرمز و سطح زیرین بر سفید  ویا صورتی و قرمز  است و در فصل بهار پائیر گل آن   دوام دارد.

بگونیا  ها اجینا یا بگونیا   گوش فیلی که دارای برگ های  بزرگ رگبرگ های برجسته قرمز و در سطح زیرین  برگ ، پرزهای سفیدی پوشیده شده گل های آن صورتی کمرنگ  و در زیر بر و شاخه های گل دهنده مخفی شده اند.

بگونیای گل دهنده   Flowering   Begonia

نام علمی : Begonia tuberhybrida

مراقبت از بگونیای گل دهنده :

  دما : هوای معتدل تا سرد را می پسندد حداقل دما در شب 15-10 درجه سانتی گراد .

نور :  نور   روشن  پخش شده خورشید را ترجیح می دهد درخارج  از آپارتمان سایه رامی پسندد

آبیاری : خاک می تواند در  فاصله آبیاری کمی خشک بماند.

کود :  هرماه

خاک :  برای افزایش  هوموس ، خلل و فرج خاک  به مخلوط  توصیه شد حجمی برابر آن پیت تماس اضافه کنید. 

بگونیای برگی  Fancy  leaved  Begonia

 نام علمی :  Begonia X   silyer  Jewel

مراقبت از بگوینای برگی :

 دما :  هوای معتدل تا گرم را می پسندد  حداقل دمای شب 18-15 درجه سانتی گراد  .

نور : نور پخش شده خورشید را می پسندد ولی در خارج از آپارتمان سایه را ترجیح دهد و به  هوای مرطوب نیاز دارد . 

آبیاری :  خاک را به طور یکنواخت مرطوب نگه دارید ولی خیس نکنند مگر آن  که گلدان دارای زهکشی خوبی باشد 

کود : نیمی از مقدار کود توصیه شده هر ماه  

  خاک :  به خاک توصیه شده با حجمی  برابر پیت ماس  ( تورب ) اضافه کنید  یاخاک  خنثی و هوموس دار که زهکشی خوبی داشته باشد.

منابع :

1- گل ها و گیاهان  آپارتمانی ( گونه های هیبرید های  گل دار-  برگ سبز – برگ  رنگی ) 

ترجمه و تالیف : مهندس  حسین متقی

2- پرورش  نگهداری و تکثیر گیاهان آپارتمانی  دکتر محمد صانعی شریعت پناهی

3- پرورش گل در باغ ، خانه ،آپارتمان جلد اول و جلد دوم مهندس   حسن حسنی زاده

4-  تکثیر  پرورش و نگهداری گل های آپارتمانی   مهندس محمد رضا فعلی -  مهندس سعید  فصولی