گلدهی گردو

گردو درختی یک پایه است و گلهای نر و ماده آن جدا از هم و در روی یک پایه از درخت تشکیل می شوند.

گلهای نر به صورت خوشه ای و جانبی بر روی شاخه رشد سال قبل که به آن شاخه یک ساله           می گویند ظاهر شده و به صورت شاتون آویزان می شوند.

گلهای ماده به صورت انتهایی و و در گروه های 3-2 عددی در نوک شاخه های سال جاری یا Current season shoot تشکیل می شوند.

جوانه های گلهای ماده در طی تابستان تمایز می یابند.

گلهای گردو فاقد گلبرگ و خامه  می باشند اما دارای کلاله بزرگ و چسبناکی هستند  و به دلیل عدم زیبایی در آنها گرده افشانی توسط باد انجام می گیرد. تمایز گل بسته به ارقام مختلف گردو در زمان های متفاوتی انجام می گیرد.

تکامل گل ماده در رقم چیکو در بهمن ماه و در رقم فرانکوت در فروردین ماه صورت می گیرد.

اکثر ارقام گردو در فروردین ماه تلقیح می شوند ولی رقم فرانکوت در اواخر اردیبهشت تلقیح می گردد.

در بلغارستان زمانی که میانگین دمای روزانه به 5/14 درجه سانتی گراد برسد گلهای نر و ماده ارقام پروسلاواسکی، لیو بیمتز و شینوا ظاهر می شوند ولی گلهای نر و ماده ارقام دریانوسکی، پلودیسکی و پروشتنسکی در 10 درجه سانتی گراد به وجود می آیند. هنگامی که دمای روزانه بین 9 تا 20 درجه سانتی گراد باشد حداکثر گلدهی در ارقام فوق مشاهده می شود. دوره تشکیل اندام های گل تا اواخر گلدهی هنگامی که میانگین دمای روزانه بین 5/15 تا 19 درجه سانتی گراد باشد اتفاق  می افتد. مجموع درجه حرارت های موثر در این مدت بین 1700 تا 1800 درجه است.

بر اساس گزارش هایی در سال 1977 گلهای نر و ماده هنگامی که رطوبت نسبی حداقل 50 درصد و کسر فشار بخار 4 تا 5 میلی بار باشد ظاهر می شوند.

گلدهی در رطوبت نسبی 60 تا 70 درصد و کسر فشار بخار 6 تا 8 میلی بار مطلوب است در حالیکه رطوبت نسبی 75% و کسرفشار بخار 10 میلی بار برای گلدهی مضر می باشد.

طبق اظهارات سلادکی تمایز شاتون های نر در سلول های اولیه جوانه گردو در حضور مواد مشابه جیبرلین که جنسیت گلها را تعیین کرده و تولید آنها را تحریک می کند صورت می گیرد. تکامل بعدی جوانه های رویشی با سلول های اولیه برگ، با کاهش مواد محرک و ظهور مواد بازدارنده همراه است. تمایز یابی گلهای ماده در جوانه های انتهایی در اواخر دوره رشد همراه با حضور اکسین ها انجام می گیرد.

 تنظیم تعداد گلهای ماده با افزایش میزان بازدارنده ها در ارتباط است.

استفاده از مواد تنظیم کننده رشد (اسید اندول استیک و اسید اندول بوتریک) ممکن است نسبت جوانه ها را در شاخه ها تغییر داده و تعداد گلها را در گل آذین نر و ماده تنظیم کند.

 گرده افشانی:

درختان گردو خودبارور و دگر بارور هستند و در اکثر ارقام رسیدن گرده ها و آمادگی کلاله همزمان است، بنابر این در گرده افشانی گردو مشکلی ایجاد نمی شود.

در گردو پدیده دایکوگامی وجود دارد به عنوان مثال در بسیاری از ارقام آزاد شدن گرده ها قبل از پذیرا شدن کلاله صورت می گیرد که به آن Protandry  یا پیش نر می گویند که در این حالت در باغ باید درختان گرده زا وجود داشته باشند.در برخی از ارقام رسیدن کلاله قبل از آزاد شدن گرده ها صورت می گیرد که به آن Protogyny یا پیش ماده می گویند.

علاوه بر موارد ذکر شده کوتاه بودن دوره قوه نامیه دانه های گرده و پذیرش کلاله، وضعیت گرده افشانی را بدتر می کند.

گلهای گردو توسط باد گرده افشانی می شوند به همین دلیل دارای گرده های فراوان و سبک بوده و کلاله بزرگ و پر مانندی دارد که به مدت چند روز قابلیت پذیرش دانه گرده را حفظ می کند.

گرده افشانی موثر با کشت ارقام زودرس و دیررس که دانه های گرده خود را در یک گسترده زمانی بیشتر آزاد می کنند تامین می گردد.

به طور کلی دگر گرده افشانی با مخلوطی از گرده های 2 تا 3 رقم موجب افزایش تشکیل میوه می شود.

شرایط آب و هوایی نامساعد مثل بارش برف، بارش تگرگ، باران و یخبندان در طی مدت گلدهی در بهار موجب کاهش محصول گردو می شود.

عدم تشکیل میوه خوب با وجود سالم بودن درخت و خوب بودن آب و هوا ممکن است به دلیل کافی نبودن گرده افشانی باشد.

گرده افشانی مصنوعی در گردو آسان بوده و موجب افزایش عملکرد می شود. ئر این روش می توان شاتون های نر را جمع آوری کرده و به مدت دو یا سه هفته در دسیکاتور در صفر درجه سانتی گراد و یا در یخچال در رطوبت پایین نگهداری کرد. این گرده ها را می توان برای گرده افشانی همان رقم یا ارقام دیگر در همان محل بیا محل های دیگر به کار برد. هنگامی که کلاله پذیرا شد هر 10 عدد شاتون را در یک پارچه کوچک قرار داده و در قسمت بالای درختان آویزان می کنند و آن را 2 تا 3 بار در روز با یک چوب تکان می دهند. همچنین می توان برای بهبود گرده افشانی چند شاخه را با رقم گرده افشان پیوند کرد.

اولین دانه های گرده آزاد شده گردو ظرفیت جوانه زنی بیشتری دارند. دانه های گرده ذخیره شده در شرایط طبیعی قوه نامیه خود را در مدت 2 تا 3 روز از دست می دهند. در برخی موارد دانه های گرده جمع آوری شده در معرض تابش خورشید و در دمای 25 تا 30 درجه سانتی گراد قوه نامیه خود را در مدت 1 تا 2 ساعت از دست می دهند.

معمولا دانه های گرده در مدت 1 تا 3 روز بعد از گرده افشانی در روی کلاله جوانه می زنند.

در درخت گردو هرس انجام نمی گیرد جون با هرس کردن و قطع سر شاخه ها و شاخه های یک ساله گلهای نر و ماده به وجود نمی آیند.

گردو نیز مانند سایر میوه ها مناطق معتدله در زمستان به مقدار سرمای معینی نیاز دارد تا خواب آن برطرف شود که به این ترتیب در بهار رشد رویشی و گلدهی کافی خواهد داشت. در صورت عدم وجود سرمای کافی ، بازشدن جوانه ها و گلدهی نامنظم شده وبه تاخیر می افتد واین موجب کاهش محصول و خشک شدن سر شاخه ها می شود.

 نقش مواد غذایی:

از عناصر موثر در گلدهی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

بر (B):

بر باعث افزایش عمر دانه گرده و لوله گرده می شود و باعث می شود گلدهی به میزان زیادی کاهش یافته و تبدیل گل به میوه به علت رشد نکردن لوله گرده کم گردد و همچنین باعث سقط جنین و باعث ریزش میوه های کوچک شود.

روی (Zn):

روی باعث افزایش طول عمر تخمک می شود در نتیجه زمان لقاح افزایش یافته و تشکیل میوه بیشتر می شود و کاهش روی باعث می شود که باز شدن جوانه به تاخیر بیفتد و باعث ریزش گلها می شود.

 منابع:

اصول باغبانی

دکتر مرتضی خوشخوی

پرورش فندق، بادام، گردو

رسول جلیلی مرندی و جواد حکیمی رضایی

فرستنده:  الهه اسلوب