تشی یا گربه تیغی که در استان کرمان به آن سیخور می گویند جونده ای با چثه نسبتاً بزرگ است. این جانور از نظر تاکسونومی به رده پستانداران (Mammalia راسته (Rodentia) و خانواده (Hystricidae) متعلق می باشد. نام علمی این جانور (Hystrix indica) است و در مناطق آسیای جنوب شرقی، هندوستان، آسیای میانه، منطقه خاورمیانه و بعضی نقاط قاره آفریقا گسترش دارد جانور اغلب در دامنه های صخره ای و تپه های زندگی می کند ولی قادر است خود را با شرایط مختلف آب و هوایی گرمسیری در معتدله سازگار کند. این جانور در مناطق مختلف  کشور وجود دارد و به نام های محلی سیخور، گربه تیغی، چوله، کربی، کول تیغینه و غیره نامیده می شود. طول بدن جانور بالغ 80 تا 100 سانتیمتر است دم آن کوتاه  و 8 تا 10 سانتیمتر طول دارد وزن جانور گاهی به 20 تا 30 کیلوگرم می رسد. بدن به وسیله تیغ های ابلق و نوک تیزی پوشانده شده است. رنگ تیغ  های قهوه ای یا سیاه با نوارهای سفید رنگ است. بعضی از تیغ ها بلند و باریک است ولی تیغ های دیگری که در زیر تیغ های بلند قرار دارند کوتاه تر و قطورتر می باشند و وسیله دفاعی محکم تری برای جانور محسوب می شوند. کف دست و پای جانور سفت و دارای ناخن های بلند است که برای حفر لانه و سوراخ در زمین بکار می روند.

تشی معمولاً به صورت دسته جمعی زندگی می کند و در هر لانه جانور نر با ماده و فرزندانش به سر می برند. لانه از یک سوراخ ورودی اصلی و یک اطاقک وسیع و سوراخ های خروجی متعدد تشکیل شده است. تعداد تشی های یک لانه از 3 تا 15 عدد شمارش شده اند. جانور در صورت احساس خطر تیغ های دم و تیغهای بدن خود را روی هم می ساید و صدای گوش خراش و ترسناکی ایجاد می کند. در صورت عدم رفع مزاحمت، تشی از عقب به جانور مهاجم نزدیک شده و این عمل باعث فرو رفتن تیغ ها در بدن حیوان مزاحم و زخمی شدن و فرار شکارچی می شود. در بعضی موارد مرگ شکارچی در اثر این جراحات نیز گزارش شده است.

تشی جانوری شب فعال است و شب دیر وقت از لانه خارج شده و به طرف منابع غذایی حرکت می کند و سحرگاه قبل از روشن شدن هوا به لانه باز می گردد. تشی جانوری گیاه خوار است و از مواد گیاهی و برگ و میوه و دانه گیاهان مختلف تغذیه می کند. مواد غذایی مورد علاقه جانور نباتات غده ای مانند سیب زمینی، پیاز، هویج و چغندر است. تشی از گیاهان جالیزی مانند هندوانه، خربزه و کدو و یا درختان میوه مانند مو که میوه آنها در نزدیکی سطح زمین قرار دارد هم تغذیه نموده و همچنین در باغها نهال های جوان را قطع و از برگهای تازه آنها تغذیه می کند. نوع دیگر خسارت تشی تغذیه از پوست درختان بزرگ اعم از درختان مثمر و غیر مثمر مانند انواع درختان میوه و درختان جنگلی مانند افرا، زبان گنجشک، و توت است.

بدین ترتیب که جانور پوست گیاه در منطقه طوقه تا ارتفاع 40-30 سانتی متری دور تنه درخت را با دندان هایش تراشیده و از آن تغذیه می کند.

این نوع خسارت از نظر منابع طبیعی و فضای سبز اهمیت زیادی دارد. خسارت و تغذیه تشی از درختان پسته به گستردگی و شدت خسارت به سایر درختان نیست و اغلب به صورت لکه ای و پس از به مغز رفتن دانه های پسته مشاهده می شود.  نحوه خسارت به درختان پسته بدین ترتیب است که جانور شاخه های نزدیک به سطح زمین را که حامل چند خوشه پسته باشند را به وسیله دندان های تیز خود قطع کرده و سپس دندانه های پسته را شکسته و از مغز آنها تغذیه می کند. خسارت آفت در باغهای پسته اندک است ولی در بعضی باغ ها که در نزدیکی مکان های زندگی این جانور قرار دارند هر ساله مشاهده می شود.

منبع : فصلنامه علمی تحلیلی خبری پسته ایران     نویسنده: سید یحیی امامی

فرستنده : حمید پورجعفر آبادی