تمر هندی
تمر هندي، به معنای خرمای هندی نام علمی: ''Tamarindusindica'' درختی گرمسیری از تیره (زیستشناسی) تیرهٔ پروانهداران و زیر خانواده ارغوانیان است. میوهٔ این درخت به شکل لوبیایی درشت و قهوهای و ترشمزه و سرشار از قند است. تمر هندی در میان ساکنین ماداگاسکار درختی مقدس و ''پادشاه درختان'' تلقی میشود.
خاستگاه
خاستگاه تمر هندی مناطق استوایی قارهٔ آفریقا است و امروزه نیز این گیاه در کشورهای سودان، کامرون، نیجریه و تانزانیا به صورت وحشی رشد میکند. تمر هندی صدها سال پیش از طریق کشتی به شبهجزیرهٔ هند نیز منتقل شد و در آنجا پرورش یافت. پس از آن، این گیاه در سراسر مناطق گرمسیری آفریقا و آسیای شرقی، از جمله تایوان و حتی برخی نواحی چین پخش شد.این گیاه برای نخستین بار در هند، توسط گیاهشناسان اروپایی با نام ''Tamarindusindica'' توصیف گشت. ریشهٔ این واژه از نام عربی این میوه گرفته شده و به معنای خرمای هندی میباشد.در قرن شانزدهم تمر هندی توسط استعمارگران اسپانیایی و پرتغالی به آمریکای لاتین نیز صادر شد و در کشورهایی چون مکزیک و گواتمالا پرورش یافت. امروزه این گیاه بخش مهمی از رژیم غذایی ساکنین این مناطق را تشکیل میدهد.
مشخصات
درخت تمر هندی بین ۱۰ تا ۲۰ متر طول دارد. رشد این گیاه کُند، ولی عمر آن بسیار طولانی است. تمر هندی در خاکهای رسی، ماسه ای، ابلیزی و اسیدی به خوبی رشد میکند. این درخت مخصوص مناطق حاره بوده و به سرما حساس است، اما مقاومت بالایی دربرابر خشکی و باد دارد.برگهای این درخت همیشهسبز و به رنگ سبز روشن هستند. برگها مرکب بوده به صورت برگ آرایش جوانه برگ (آرایش برگ بر روی ساقه)فراهم قرار گرفتهاند.تمر هندی در اواخر ماه اردیبهشت گل هایی دارای ۵ گلبرگ و زردرنگ با خطوط نارنجی یا قرمز میدهد. در ماه مهر این درخت میوههایی به شکللوبیا میدهد. هر میوه دارای بین ۱ تا ۱۲ دانه هسته است که توسط گوشتی ترشمزه، خمیرمانند و رشته و فیبردار احاطه شده است. میوهها پوستی قهوهای رنگ و سخت دارند و میتوانند تا ۱۵ سانتیمتر طول داشته باشند. هر درخت بالغ میتواند سالیانه تا ۱۷۵ کیلوگرم میوه دهد.تمر هندیهای شبهجزیرهٔ هند میوههایی بزرگتر با ۶ تا ۱۲ هسته میدهند، در حالی که تمر هندیهای آفریقایی و مناطق آمریکای جنوبی بین ۱ تا ۶ هسته دارند. این هستهها قهوهایرنگ، پهن و صاف هستند و در بعضی از مناطق چون چین و جاوا مورد استفادهٔ کودکان برای بازیهای چونچکرز چینی قرار میگیرد.
پرورش
با وجود این که سودان و مناطق استوایی آفریقا خاستگاه تمر هندی بودهاند، شبهجزیرهٔ [[هند]] از صدها سال پیش بزرگترین پرورشدهنده و مصرفکنندهٔ این میوه بوده است. در کشور هند باغهای بزرگ تمر هندی سالانه حدود ۲۷۵٬۵۰۰ تن میوه تولید میکنند. تمر هندی همچنین در کشورهایی چون اندونزی، مالزی، جزایر فیلیپین و فهرست جزایر اقیانوس آرام پرورش داده میشود. تایلند بیشترین تولید تمر هندی انجمن ملل آسیای جنوب شرقیر ا به خود اختصاص داده است. تمر هندی در ایالات جنوبی ایالات متحده آمریکا نیز همچون جنوب فلوریدا به دلیل آب و هوای حارهای و نیمهحارهای کشت میشود. دربرزیل، کاستاریکا، کوبا، گواتمالا، مکزیک،نیکاراگوئه و پورتوریکو نیز این درخت پرورش داده میشود.
مصارف خوراکی
میوهٔ کال تمر هندی دارای گوشتی سبز و بسیار ترش است که اغلب به عنوان چاشنیو برای ترش کردن غذا استفاده میشود.تمر هندی رسیدهٔ که شیرینتر میباشد در بسیاری از مناطق به عنوانمیوهمصرف میشود. تمر هندی همچنین برای تهیهٔدسر،مربا،شربت،بستنی،آبمیوه و نوشیدنی مورد استفاده قرار میگیرد. برای تهیهٔ بسیاری ازسسها نیز از تمر هندی استفاده میشود.در هند، نه تنها میوه، بلکه گل و برگهای تمر عندی برای پخت غذا مورد استفاده قرار میگیرند.در مکزیک، از تمر هندی برای تهیهٔ خوراکیهای متنوعی به صورت نمکزده، خشکشده، فلفلزده،آبنباتو غیره استفاده میشود.مصریان نیز از این میوه برای تهیهٔ نوشیدنی خنک و ترشی استفاده میکنند که در تابستان بسیار مصرف میشود.
مصارف دارویی
این میوه بهعنوان مسهل طبیعی مورد استفاده قرار میگیرد. تمر هندی هم چنین در برخی مناطق آسیای شرقی و آفریقا به منظور درمان گلو درد، اختلالات گوارشی، درد بدن و تمیزکنندهٔ صورت مصرف میشود.
خاصيت تمر هندي
اين روزها مصرف ميوه هاي ترش در ميان وعده ها كمك بسياري به رفع تشنگي و كاهش حرارت دروني بدن مي كند. تمر هندي از آن دسته ميوه هاي ترش و سرد بوده كه از اين خاصيت بي بهره نيست. اين ميوه داراي قند، پروتئين، اسيد سيتريك، اسيد ماليك، ويتامينC، كلسيم، پتاسيم، آهن و مواد فيبري بوده و فاقد ويتامينA ، سديم، چربي و كلسترول است. اين ميوه داراي دو نوع ترش و شيرين است و نوعي ميوه هندي محسوب مي شود. خواص دارويي: تمر هندي خنك كننده بدن است و دماي بدن را پايين مي آورد و براي رفع تشنگي خصوصا در فصل گرما موثر است. برطرف كننده صفرا بوده و اخلاط شديد و گرم با خوردن تمر هندي كاهش مي يابد. تمر هندي به دليل آن كه فاقد سديم و سرشار از پتاسيم است فشار خون را پايين آورده، جوش هاي جلدي و التهاب ناشي از آن را كاهش مي دهد، ضمن آنكه برطرف كننده تنگي نفس هم هست. چنانچه مايليد غذايي كه مي خوريد زود هضم شود، توصيه مي كنيم مقدار كمي تمر هندي همراه يا بعد از غذا ميل كنيد. اين ميوه داراي ويتامينC و مواد معدني همچون آهن است و براي افراد سيگاري كه ويتامينC بدن آنها به شدت تحليل مي رود موثر است. تمر هندي و دم كرده آن خاصيت ملين دارد و چنانچه با آب مخلوط شود ضدنفخ مي شود. براي تهيه دم كرده تمبرهندي بايد چند تكه آن را با كمي آب جوش مخلوط كرده و بگذاريد مدت يك ساعت بماند، سپس دم كرده را در طول روز مصرف كنيد. اين دم كرده را در درمان يبوست استفاده مي كنند. ضمادي كه از تمر هندي پخته تهيه مي شود براي تسكين ورم، برطرف كردن سستي عضلات و قسمت هاي دردناك بدن مفيد است.
تمرهندی؛ منبعی از آنتی اکسیدانها
مهمترین مواد شناخته شده موجود در تمرهندی ترکیبات اسیدی از جمله اسید ستیریک، مالیک، تارتاریک و مواد معدنی نظیر پتاسیم و کمی پکتین است. در پوست درخت تمرهندی نیز مقداری تانن وجود دارد و سرشاخههای جوان و سبز این درخت دارای مقادیر زیادی ویتامینهای گروه B میباشد. از قدیم اعتقاد بر این بوده است که تمرهندی مثل یک ملین و مسهل عمل میکند؛ اما تحقیقات سالهای اخیر اثرات دیگری را برای آن به اثبات رسانده است؛ از جمله اینکه خاصیت ضددرد، ضد باکتریایی و ضد ویروسی دارد برای از بین بردن انگلها و کرمهای بدن توصیه میشود. علاوه بر تمامی خواص یاد شده این میوه یک اشتها آور است و منبعی از آنتی اکسیدانها نیز به حساب میآید. خوردن این میوه به همراه غذا به هضم آن کمک میکند؛ به علاوه مصرف آن برای کاهش تهوع کمک کننده است؛ بنابراین اضافه کردن آن به غذا به خصوص در وعده غذایی افرادی که مشکل گوارشی دارند، توصیه میشود؛ در ضمن این میوه حاوی مقادیر قابل ملاحظهای کاروتن، ویتامین C و برخی فلاونوییدهاست. به طوری که میتواند جایگزین خوبی برای ویتامین C در افرادی باشد که دچار کمبود این ویتامین هستند؛ اما فراموش نکنید که خشک شده این میوه دارای مقادیر کمتری از این ماده مغذی است. اگر زیاد سرما میخورید، میتوانید برای کاهش دفعات بیماری و بهبودی سریعتر، در میان وعدههایتان تمرهندی میل کند؛ همچنین اگر دچار گلودرد شدهاید، تمرهندی را در آب حل کرده و قرقره کنید تا درد گلویتان به سرعت بهبود یابد. بسیاری از اختلالات گوارشی از جمله اختلالات صفراوی با مصرف تمرهندی بر طرف میشود و افرادی که کلسترول خونشان بالا است میتوانند برای کاهش چربی خونشان تمرهندی بخورند؛ همچنین برای داشتن قلبی سالم عادت به خوردن تمرهندیهای خشک شده به دلیل نداشتن حتی مقدار جزیی نمک به افراد مستعد به خصوص میانسال پیشنهاد میشود.
مضرات:
تمبر هندي براي ريه و طحال خوب نيست و در اشخاصي كه ريه و طحال ضعيف دارند ممكن است توليد اشكال كند. اينگونه اشخاص بهتر است كه تمبر هندي را با كتيرا و يا خشخاش بخورند .
منبع:
1- روزنامه آفتاب یزد شماره 2399
2- سایتwww.118ba118.com
3- سایت ویکی پدیا
4- سایت www.persianv.com
5- سایتwww.faridbag.blogfa.com
