پاپایا
پاپایا یا پاپایه(papaya = frutabomba = lechosa = tree melon = (in Australia) pawpaw = papaw) میوهای است با درخت بومی مناطق حارهای قاره آمریکا که اکنون در بسیاری مناطق حارهای از جمله هند، آفریقای جنوبی، سریلانکا و فیلیپین کشت میشود. درخت پاپايا قبل از كشف قاره آمريكا، فقط در نواحي مركزي اين قاره، خصوصاً در مكانهايي كه امروزه مكزيك و هاوايي نام دارند، وجود داشته است. بعد از كشف قاره آمريكا، اين درخت به تمام نواحي روي زمين، كه آب و هواي استوايي دارند مانند فيليپين، هند، سريلانكا، برزيل و حتي آفريقاي جنوبي برده شد و امروزه در حياط بيشتر خانههاي مردم اين كشورها، ميتوان آن را ديد. پاپایا در ایران به نام پاپایا، درخت خربزه و انبهٔ هندی نامیده میشود.
درخت آن با نام علمی Carica papaya درختی است کوچک دارای یک ساقه به ارتفاع ۴ تا ۱۰ متر و برگهایی بزرگ به ابهاد ۵۰ تا ۷۰ سانتی است. اندازه میوه آن ۱۵ تا ۴۵ سانتیمتر در طول و قطر آن ۱۰ الی ۳۰ سانتیمتر بوده و رنگ آن موقعی که رسیده باشد زرد کهربایی تا کمی نارنجی است.
معرفی
پاپایه با طعم خوب و حالت لطیفی که دارد در سالادِ میوه بسیار فوق العادهاست. از پاپایه پوره نیز تهیه میکنند و از آن در کباب برگ نیز استفاده میشود. همچنین پوست کردن و خارج کردن دانههای آن آسان است. پاپایههای هاوایی از نوع مکزیکی آن معمول تر و خوشمزه ترند. نوع زرد آن که راحت تر ثمر میدهد به محض رسیدن آماده خوردن است و بهتر است خنک مصرف شود. نوع سبز پاپایه در اتاقهای حرارتی پس از چند روز به عمل میآید و آمادهٔ خوردن میشود. مردم جنوب شرق آسیا پاپایهٔ سبز را پس از خرد کردن و پختن داخل سالاد میریزند. پاپایا میوه ایست از خانواده خربزه و هندوانه که در استوا به عنوان میوه ای طبی شناخته شده که حاوی مواد هضم کنندگی ویژه ای بوده و غنی از ویتامین C، و ویتامین A و آهن می باشد. خاصیت اصلی این میوه مربوط به آنزیم پاپایین است که همان ویژگی پیسین که یکی از آنزیمهای شیره معده است و به تجزیه پروتئین کمک می کند و مدر نیز هست را دارا می باشد. فیبرین موجود در آن برای انعقاد خون مفید است. برگهای آن حاوی عنصر کارپین است که در بی نظمی های قاعدگی و اختلالات گوارشی نظیر اسهال بسیار مفید است. استفاده از پاپایای خام خرد شده در غذا و سالاد علاوه بر ترد کردن و خوش طعم کردن مزه غذا و سالاد به هضم آنها نیز کمک می نماید. بهتر است پاپایا را با نصف لیموی ترش مصرف نمایید. اضافه کردن 2 قطعه پاپایای خرد شده در غذای در حال پختن موجب تسریع در طبخ می گردد. مصرف آب پاپایای سبز خام به تنهایی یا همراه با سالاد کمک شایانی برای بهبود اختلالات گوارشی می کند. خوردن پاپایای خردشده به صورت خام جهت رفع اختلالات کبدی و یرقان بسیار مفید است. درخت پاپايا ميوههاي زياد و بزرگي ميدهد كه خاصيت غذايي و دارويي دارند. ميوهها آنقدر بزرگند كه در بعضي كشورها، به آن «درخت خربزه» ميگويند. پوست ميوه پاپايا قبل از رسيدن سبز است و بعد زرد و نارنجي ميشود. ميوه رسيده گوشتي است و گوشت آن شبيه طالبي و به رنگهاي متنوع زرد، نارنجي كم رنگ و حتي صورتي ديده ميشود و مزهاي شيرين دارد. وسط ميوه حفرهاي وجود دارد كه پر از دانههايي به رنگ بنفش پر رنگ و چسبيده به گوشت ميوه است. اين دانهها مانند فلفل سياه مزه تندي دارند. در بعضي كشورها اين دانهها را به همراه فلفل سياه ميكوبند و در غذا از آنها استفاده ميكنند. مهمترين خاصيت اين گياه وجود مادهاي به نام «پاپائين» در شيره تنه درخت و همچنين ميوه كال آن است. پاپائين مادهاي شبيه «پپسين» است؛ پپسين آنزيمي است كه از معده انسان براي هضم پروتئينها ترشح ميشود. شيره پاپايا همچنين ، ضددرد، ضدعفوني كننده، پائين آورنده فشار خون و آرامبخش است.اين ميوه را كه بعد از پوست كندن و جدا كردن دانهها قابل استفاده ميشود، به صورت تازه بعد از غذا و يا مخلوط با سالاد ميخورند و حتي نوشابههاي مختلفي از آن تهيه ميكنند. اين ميوه به صورت كنسرو هم در بسياري از نقاط جهان استفاده ميشود. در بعضي كشورها مانند تايلند از ميوه پاپايا، چه خام و چه پخته، غذاهاي مختلفي تهيه ميكنند چون حاوي مقدار زيادي از ويتامينها و مواد معدني است و به دليل داشتن پاپائين به هضم غذا كمك ميكند. پس حالا متوجه شديد كه چرا با پيدايش اولين نشانههاي رسيدن ميوه درخت پاپاياي حياط خانه، بچهها براي كندن رسيدهترين ميوهها در بالا رفتن از درخت با خواهرها و برادرهاي خود مسابقه ميدهند.
ترکیبات شیمیایی
از نظرترکیبات شیمیایی در پاپایا، مواد کارپایین، کارپوزید، پاپائین و کاریسین یافت میشود. مادهٔ پاپائین را پپسین گیاهی مینامند و خواص آن نظیر پپسین است که در رفع سوء هاضمه و بیاشتهایی مفید است. گوشت میوهٔ تازهٔ پاپایا دارایسوکروز، قند انورت، یک مادهٔ رزینی، پاپائین، مالیک اسید، املاحی از تارتاریکاسید و سیتریک اسید است.هر دو نوع میوهٔ رسیده و میوهٔ نارس آن بسیار غنیاز پکتین است. در میوهٔ پاپایا، مواد رنگی کاروتنوئید وجود دارد. میوهٔ پاپایا، منبع بسیار غنی از ویتامینها است.در برگهای درخت پاپایا، یک گِلیکوزید، مادهٔ کارپوزید و یک آلکالوئید کارپائین یافت میشود. در تخمهای پاپایا و همچنین در پوست و ریشهٔ درخت نیز مادهٔ کارپائین به مقدار کم وجوددارد. کارپائین یک سم قلبی است، از نوع گلوکوزید قلبی نیست ولی در عین حال یک آمیبکش قوی است، یعنی خاصیت آمیبکشی دارد. در برگهای پاپایا ویتامین C و ٍE وجود دارد.
خواص ـ کاربرد
شیرابه یا لاتکس که در تمام اعضای درخت وجود دارد، دارای یک آنزیم است که به هضم مواد آلبومینوئیدی کمک میکند. این لاتکس، معمولاً از میوهٔ نارس پاپایا گرفته میشود و در بازار کشورهای خاوردور به طور وسیعی به عنوان داروی معالج سوء هاضمه عرضه میشود. خوردن لاتکسپاپایا، اثر کرم کش دارد.موارد استعمال دیگری که برای شیرابهٔ پاپایا درمدارک طب سنتی خاور دور ذکر میشود، معالجه ورم غشای معده است. همچنین برایمعالجه طحال بزرگ شده نیز مفید است. در استعمال خارجی، از لاتکس پاپایا برای رفع درد سوختگی پوست استفاده میشود و ضمناً به عنوان داروی زیبایی برای رفع لکههای پوست، زگیل و اکزما بسیار مفید است. در اندونزی به محل گزیدگی مارمالیده میشود. در فیلیپین هم به عنوان کمکهای اولیه مار گزیدگی استعمال میشود و قسمت بالای میوه نارس را گرفته و روی محل نیش مار آنقدر میمالند که خون بیاید. ریشه تازه پاپایا قرمزکننده پوست است ولی وقتی خشک میشود، این خاصیت قرمز کنندگی آن کاسته میشود. از ریشه پاپایا به تنهایی و یا در ترکیب باسایر داروها برای درست کردن مشمع دارویی استفاده میشود که برای معالجه تومورهای رحمی مفید است، همچنین به عنوان مدر برای معالجه سنگ کلیه مصرف میشود. در اندونزی از ریشه و تخم پاپایا به عنوان ضد کرم استفاده میشود. در فیلیپین از جوشاندهٔ ریشهٔ پاپایا برای تقویت معده استفاده میشود و در معالجه بواسیر نیز به کار میرود. از برگهای تازه پاپایا پمادی درست میکنند و مانند ضماد برای التیام زخمها، ورمها، جوش و کورک و قسمتهایی از بدن که روماتیسمی است، استفاده میشود. خوردن دمکرده ریشه آناناس مخلوط با ریشه پاپایا برای معالجه سنگ کلیه مفید است. در هندو چین از تخم پاپایا برای کنترل و مداوای گزش حشرات سمی استفاده میشود. مقدار خوراک پاپائین خالص در رفع سوء هاضمه از ده تاچهل سانتی گرم است که به صورت شربت، گرد یا اکسیر مصرف میشود.
منبع:
1-سایتwww.persianv.com2-سایت ویکی پدیا3-www.faridbag.blogfa.com
نویسنده: ع. ریگی
