برآمده از مرداب
مقدمه
عشق نیلوفر ابی پنهان در گل و لای است . نیلوفر ابی از لجن زاده می شود، ولی تو آنرا به این خاطر که از لجن زاده شده نکوهش نمی کنی. تو نیلوفر آبی را گل الود نمی خوانی ، تو نیلوفر آبی را کثیف قلمداد نمی کنی. عشق...... زاییده می شود و آنگاه عبادت از عشق زاییده می شود و آنگاه خدا در اثر عبادت در انسان تجلی می یابد. و این انسان به بالاتر و بالاتر و بالاتر ، به اوج گرفتن ادامه می دهد.
تاريخچه
وجود گیاهان مقدس به عنوان یک عنصر اصلی تزیینی در معماری و هنر دوران مختلف زندگی بشر از باستان تا قرن حاضر سوالات بسیاری را در ذهن هر انسانی به وجود می آورد که چرا این گیاهان این چنین مورد توجه قرار گرفته است ، مبدا و منشا آنها از کجا بوده و فلسفه ی وجودی آنها چه بوده است.
در میان این نماد های گل مانند نشانه ای وجود دارد که به طور پیوسته در کل هنر و
اسطوره شناسی مشرق زمین تکرار شده است ، این گل، نیلوفر آبی ، لوتوس یا سوسن شرقی
می باشد و در اغلب کشور های آسیایی به عنوان سمبل و نماد همگانی مطرح گردیده است.
لوتوس که در ضمیر ناخودآگاه انسان ریشه ای عمیق دارد و در درون خود دنیای خدایان و
انسانها را احاطه کرده با منشا زندگی و تخیل آدمی جوش خورده است ، بدین معنی که
مبین رشته های جادویی و روحانی می باشد که نخستین آدمیان را به جهان می پیوندد.،
نخستین تصاویری که بشر از این گیاه خلق کرده بیانگر حس انتزاعی اوست.
از آنجاییکه این رمز ریشه در باورهای دینی – مذهبی واسطوره ای دارد با گذشت زمان ،
تغییر آداب ، عقاید و شرایط اجتماعی نه تنها حضورش کم رنگ نگردیده بلکه مستحکم تر
به جلوه گری خود ادامه داده و قدرت ، صلابت و پایداریش را تثبیت کرده است.
در افسانه ها و باورهای مردمان کهن چنین آمده است که در ابتدای خلقت ، زمانی که
خالق تنها در میان آبهای نخستین قرار داشت ، همانطوری که متعجب بود که خلقت را از
کجا شروع کند ، برگ لوتوسی را مشاهده نمود که تنها موجود بود، مقداری از گلی که
لوتوس در آن رشد می کرد در دست گرفت و بر روی برگ لوتوس قرار داد و سطح زمین بوجود
آمد . به این ترتیب نیلوفر سمبل جهان گردید و لایه های متعدد گلبرگ های آن
نمایانگر ادوار مختلف جهان ، مقاطع و مراتب گوناگون هستی . در باور آنها هشت گلبرگ
نیلوفر نشانه ی هشت جهت وجود است که پس از خلقت از قعر آبهای اولیه ظهور کردند این
هشت جهت عبارتند از راست – چپ ، جلو – عقب ، بالا – پایین ، بیرون – درون .
ظهور نیلوفر از آبهای اولیه که عاری از هر گونه آلودگی بوده ، نشانه خلوص ، پاکی و
نیروی بالقوه است که از درون آن نیروی مقدس حیات ، دانش و معرفت ظهور می کند .
این گل بیانگر نمادهای مختلف می باشد که مشترک با عقاید سایر ملل نیز هست بعنوان
مثال سمبل باروری ، کامیابی ، قدرت حاصلخیزی زمین ، حمایت از هر موجود زنده ، صلح
جهانی ، زیبایی ، تندرستی ، مظهر عشق ، ریاضت و عبادت می باشد. نیلوفر با آیین
مهری نیز پیوستگی نزدیک می یابد . در صحنه زایش مهر ، او از درون غنچه نیلوفر
متولد گردیده است بنابراین بر خلاف اینکه ریشه لوتوس را در ایین بودا پنداشته اند
به آیین مهر که قدمتی بس طولانی تر از آِیین بودا دارد مربوط می گردد.در دین زرتشت
این گل سمبل اهورامزداست . سمبل انسانی اهورامزدا نیم تنه مردی است که شاخه ای از
گل لوتوس را در میان انگشتان خود گرفته است . زرتشتیان بر این باورند که نیلوفر
آبی جایگاه نگهداری تخمه یا فرزرتشت بوده که در آب نگهداری می شده است.
نیلوفر یک نشان تاریخی است: چنین پیداست که گل نیلوفر برای آریاییها باستانی،مظهر پیدایش مینویی و جاویدانی بود زیرا «نیلوفر آبی تنها آفریدهیی بود که در مرداب های خاموشی و بیجنب و جوش پدید میآید». نیلوفر آبی گلی سفید بزرگ و زیبا با بویی خوش و ملایم دارد و با بر آمدن آفتاب باز و با فرو رفتن آن بسته می شود و بدین انگیزه مظهر خورشید است و با میترا همبستگی دارد و از نمادهای مهری است و هخامنشیان که به میترا دلبستگی فراوان داشتند او را در مهرگان با آیین ویژه و شکوه فراوان می پرستیدند از شاخه و گل و برگ نیلوفر که نماد میترا بود ، در آرایش ساختمان های تخت جمشید که بیگمان جنبه مذهبی و پادشاهی مینویی داشت و بسیار اشیاء دیگر آن زمان، سود فراوان جستهاند و باز به همین عنوان، پارچه جامههای شاهنشاهان هخامنشی با نقش گل نیلوفر آرایش یافته که پیداست همچون رنگ ارغوانی ویژهی شاهنشاهان بوده است.
گل نیلوفر آبی
گل نیلوفر آبی Nymphea L. جنسی از تیره نیلوفر آبی
ها نمفاسه Nymphaceae
میباشد .
این جنس شامل ۸ تا ۱۰ گونه مختلف است كه همه آنها ماندنی می باشند .
این گیاه در آب میروید و برگهایش بشكل قلب با گلهای بزرگ سفید ، صورتی یا زرد بسته
به اقسام آن كه روی آب شناور است .
▪ اقسام جالب توجه این گل عبارتند از :
۱) نیلوفر آبی سفید N. alba : با گلهای سفید رنگ كه در مرداد و شهریور باز میشود .
۲) نیلوفر آبی زرد N.lutea : با برگهای بشكل قلب و گلهای زرد .
۳) نیلوفر آبی پیگمه N. pygmaea : قسم پاكوتاه با گلهای متعدد سفید كه اصل آن
از چین آمده است .
۴) نیلوفر آبی معطر N. odorata : كه اصل آن از آمریكای شمالی و گلهایش سفید است . از این گونه یك
جور به رنگ صورتی نیز وجود دارد .
۵) نیلوفر آبی صورتی سوئدی N. caspary : كه اصل آن از سوئد است .
۶) نیلوفر آبی روشن معطر N.capensis : اصل این گیاه از آفریق آمده است و گلهای معطر دارد . قطر سطح
برگها حدود ۴۰ سانتیمترمیباشد .
از انواع دیگر حدود ۲۰ نوع دیگر با گلهای به رنگهای متنوع و زیبا كشت میشوند .
گل تمام اقسام نیلوفر آبی در مرداد و شهریور باز میشوند .
دانه های بذر نیلوفر آبی را پس از رسیدن بلافاصله باید در گلدانیكه كاملا آب را از
خود رد مینماید كاشته زیر آب گذاشت بطوریكه دوسانتیمتر آب روی آن را بگیرد.
زمستان گلدان را یا در گلخانه سرد ، یا در كف حوض عمیق كه بیم یخ زدن نرود میگذارند
، پس از آنكه بوته ها سبز شد آنها را در گلدان دیگری نشاء میكنند و سال دوم یا سال
سوم برای همیشه آنها را ته استخر یا حوض میگذارند .
از این گل بوسیله گشنگیری دورگِه های زیبائی بدست آمده كه گلهای آنها صورتی ، قرمز
، زرد ، سفید و مسی و گل كاسنی است .
اگر استخر یا بركه ای كه در آن نیلوفر آبی میكارند دارای لجن و یا گل و لای باشد
میتوان برای زیاد كردن گل نیلوفر قطعه ای از ریشه آنرا به سنگی بسته به كف استخر
بیاندازند كه از همانجا سبز شده و برگهایش روی آب میآید .
تمام اقسام نیلوفر آبی غیر از نیلوفر پیگمه كه پاكوتاه است باید در حوض یا استخر
عمیق كاشته شوند . فقط نیلوفر آبی پیگمه را كنار آب میكارند .
نكته قابل توجه در كاشتن این گل آنست كه نباید آنرا در آبهای متحرك كاشت ، بلكه
باید همیشه در آبهای راكد و آفتاب رو كه تابستان درجه حرارت آب به ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد میرسد بكارند .
● تكثیر :
همانگونه كه در بالا اشاره شد برای زیاد كردن نیلوفر آبی كاشتن بذر آن امكان دارد ولی چون كاشتن بذر نیلوفر تا گل دادن آن چهار سال طول میكشد كمتر مبادرت به كاشتن بذر مینمایند ، مگر در مواردی كه بخواهند جور تازه ای بدست آورند .
ساده ترین و آسانترین روش تكثیر این گل تقسیم ساقه های زیر زمینی آن در بهار میباشد .
راز خشك باقي ماندن برگ گل نيلوفر آبي
دانشمندان با استفاده از تصویر برداری پر سرعت و امواج صوتی ارتعاشی دریافتند خشک بودن برگهای گل نیلوفر آبی تحت تاثیر ارتعاشات طبیعی که باعث زدوده شدن قطرات شبنم از سطح برگها می شود، به وجود می آید.
چگونه نیلوفرهای آبی در حالی که در مردابها رشد می کنند، همیشه خشک و غیر مرطوب هستند؟ این سئوالی است که برای سالها ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده بود و سرانجام توانستند با استفاده از یک دوربین پر سرعت، میکروسکوپی قدرتمند و یک بلندگو راز این گل زیبا را کشف کنند.
دانشمندان با تصویر برداری از این گیاه در محیط آزمایشگاهی و در حالیکه بر روی بلند گوی استریویی قرار گرفته بود موفق به یافتن دلیل خشک باقی ماندن برگهای نیلوفر آبی شدند عمل میعان یا تبدیل بخار به مایع، فرایندی که روزانه در برگهای این گیاه رخ می دهد، با سرد کردن برگ اجرا شده و دانشمندان مشاهده کردند قطره های ایجاد شده تحت تاثیر لرزه های صوتی به تدریج اتصال خود را از برگ جدا کرده و به پایین می غلطتند.
به گفته دانشمندان، عمل میعان در شب هنگام در گلهای نیلوفر رخ می دهد اما در صبحگاه اثری از قطرات آب بر روی برگها دیده نمی شود محققان معتقدند بلندگویی که در آزمایشگاه مورد استفاده قرار گرفته بود در واقع شمایلی از آن چیزی است که به صورت روزانه در طبیعت رخ می دهد به بیانی دیگر در اطراف گلهای نیلوفر آبی و در همه جای طبیعت لرزشهای پنهانی وجود دارد که می تواند ویژگی های متفاوتی را در جانداران مختلف ایجاد کند، و تاثیر آن بر نیلوفر آبی زدودن قطرات شبنم مانند و خشک نگاه داشتن برگهای این گیاه است.
نتیجه این آزمایش می تواند کلیدی مهم در ساخت سطوحی مشابه برگ نیلوفر آبی به شمار رود که در از بین بردن خصوصیات بخار گرفتگی در سطوح، انتقال گرما و ساخت سطوح خود تمیز شونده بسیار حیاتی خواهد بود.
برگ نیلوفر آبی و فناوری نانو
شیشه ماده شفافی است که برای تامین نور طبیعی ساختمان ها از آن استفاده می کنیم.یک جسم شیشه ای بسته به رنگ و ضخامتی که دارد، در برابر نور رفتار متفاوتی نشان میدهد.
شیشه ماده شفافی است که برای تامین نور
طبیعی ساختمان ها از آن استفاده می کنیم.یک جسم شیشه ای بسته به رنگ و ضخامتی که
دارد، در برابر نور رفتار متفاوتی نشان میدهد.
شیشه های معمولی بیشتر نور تابیده شده را عبور می دهند و بخشی از آن را هم منعکس
می کنند و مقدار کمی را هم جذب می کنند، اما معمولا عایق های حرارتی خوبی نیستند.
در زمستان گرما داخل خانه را هدر می دهند و در تابستان خنکی مطبوع آن را هدر می
دهند. علاوه بر این، آلودگی را هم به سرعت به خود جذب می کنند، با بارش چند قطره
باران و یا حتی با کوچکترین تماس دستی آلوده می شوند.
کاربری فراوان شیشه در زندگی روزمره و مشکلات آن، از نگاه دقیق و موشکافانه فناوری
نانو دور نمانده است و محققان به نتایج بسیار جالبی در این زمینه دست پیدا کرده
اند.
شیشه های خود تمیز شونده
این نوع شیشه ها، آلودگی چندانی را به خود نمی گیرند و با بارش باران و یا تابش
آفتاب کاملا تمیز می شوند. شیشه های خود تمیز شونده به دو روش سطح خود را از
آلودگی پاک می کنند.
1 – شیشه های خود تمیز شونده آب گریز:
ایده طراحی این نوع شیشه ها از برگ نیلوفر آبی گرفته شده است. نیلوفر آبی ( لوتوس
) نوعی گیاه آبزی است که در آب گل آلود می روید. برگ های نیلوفر آبی معمولا عاری
از هرگونه آلودگی هستند و اگر آلودگی بر روی سطح این برگ ها بنشیند، با بارش باران
سریع تمیز شده و از پاکیزگی می درخشند. از این رو گفته میشود که برگ های نیلوفر
آبی خود تمیز شونده هستند.
دانشمندان مدت های طولانی بررسی کردند تا توانستند راز پاکیزگی برگ های این گیاه
را پیدا کنند. آزمایش های آنها نشان داد که سطح برگ نیلوفر آبی یک سطح بسیار آب
گریز است. این مساله باعث می شود که نیروی چسبندگی سطحی بین آب و آلودگی، بیشتر از
نیروی چسبندگی سطحی میان آلودگی و سطح باشد.
از این رو هنگامی که یک قطره آب بر روی سطح برگ می غلتد، آلودگی را همراه خود حمل
کرده و از سطح دور میکند.
شاید اکنون این سوال در ذهنتان ایجاد شده باشد که چرا سطح برگ نیلوفر آبی تا این
حد آب گریز است و این مساله چه ارتباطی با فناوری نانو دارد ؟!
برای یافتن پاسخ این سوال باید نگاه دقیقی به سطح برگ نیلوفر داشته باشیم، در
حقیقت باید بتوانیم تا اندازه چند نانومتر سطح برگ را به خوبی ببینیم.
دانشمندان موفق شده اند با کمک میکروسکوپ های الکترونی این کار را انجام دهند.
آنها دریافته اند که سطح برگ نیلوفر پوشیده از برآمدگی های میکرومتری است. این
برآمدگی ها سطح تماس قطره آب با برگ درخت را کاهش میدهند و در نتیجه قطره نمیتواند
به راحتی بر روی سطح پخش شود.
برای اینکه این موضوع را بهتر متوجه شویم، فرض کنیم که سطح برگ مانند یک صفحه چوبی
بزرگ است و من و شما مانند قطراتی هستیم که روی برگ قرار دارند. در حالت عادی ما
میتوانیم به آسانی بر روی این صفحه چوبی دراز بکشیم، اما اگر سطح صفحه را با تعداد
زیادی میخ بپوشانند، آیا باز میتوانیم به همان راحتی روی آن بخوابیم یا ترجیح
میدهیم به سرعت از روی آن عبور کنیم؟؟
در کدام حالت سطح تماس بدن ما با صفحه چوبی بیشتر است ؟ وجود برآمدگی های میکرومتری،
سطح تماس و نیروی چسبندگی سطحی میان قطره آب و برگ نیلوفر را کاهش می دهد، یعنی
زاویه تماس بین قطره آب و سطح برگ بیش از 150 درجه است. علت این مسئله برآمدگی های
نانومتری است که بر برآمدگی های میکرومتری قرار گرفته اند.
این دو نوع برآمدگی در مجموع سطح بسیار زبر و ناصافی را برای برگ نیلوفر به وجود
آورده اند و در نتیجه سبب آب گریزی شدید آن شده اند. به این رفتار خود تمیز شوندگی
نیلوفر آبی که ناشی از ساختار میکرومتری- نانومتری آن است ( اثر لوتوس ) گفته می
شود.
تهيه كننده: صديقه زارع
