بهنژادي ورد (رز)

گياهان وردسا در بيشتر نواحي نيمكره شمالي گسترش دارند و دست كم 200 گونه مختلف در اين جنس وجود دارد . وردها يي كه اكنون زير كشت هستند بيشتر از تلاقي هاي پيوسته بين گونه هاي مختلف ناشي شده اند و در اصل از 5 گونه قديمي گل محمدي و گل نسترن منشاء گرفته اند . تعداد كروموزوم هاي پايه دراين جنس هفت است با توجه به چند گانگي و تلاقي هاي بين گونه اي در اين گياه تا حد زيادي مشكل است. با وجود اين مشخص شده كه شيوه توراث برخي از صفات اين گياه (مانند سازگاري بين گونه ها، پرپربودن گل ، طول غنچه ، شكل شاخساره و رنگ گل )راهنمايي براي به نژادي اين صفات مي باشد. به نژادگران  ورد معتقدند كه گوناگوني ژنتيكي موجود براي بهبود صفاتي مانند عطر، مقاومت در برابر آفات و بيماري ها، مقاومت در برابر سرما و مقاومت در برابر خشكي ناكافي است و پيشرفت هاي محدودي را ايجاد مي كند و لازم است كه از منابع ژنتيكي اوليه (يعني گونه هاي قديمي ) دوباره استفاده شود .

گل هاي ورد داراي پنج كاسبرگ ، پنج گلبرگ ، تعداد زيادي پرچم يا گلبرگ نما و تعداد زيادي خامه مي باشند . اخته كردن گل براي تلاقي ، يك يا دو روز پيش از آن كه دانه گرده آماده ريزش شود ،انجام مي شود و بدين منظور كاسبرگ ها، گلبرگ و پرچم ها برداشته مي شوند. دو روز پس از اخته كردن، دانه گرده رقم مورد نظر را با قلم مو روي كلاله گل هاي اخته شده مي گذارند  و با پاكت هاي كاغذي مي پوشانند تا از دانه گرده هاي ناخواسته جداسازي شود. ميوه ها پس از 3 ماه آماده برداشت مي شوند ميوه ها را بي درنگ پس از نرم شدن برداشت مي كنند بذر هاي ورد داراي خفتگي فيزيكي و فيزيولوژيكي هستند وجود اين نوع خفتگي ها باعث شده كه از كشت رويان در بهنژادي ورد استفاده شود همچنين براي ايجاد چند گانگي و جهش در ورد از كلشي سين استفاده كرده ،وردهاي رونده ، پاكوتاه ، زودرس و پررشد ، با كيفيت گوناگون گل ، توليد كرده اند . نگهداري اين ارقام با افزايش رويشي ، يعني كوپيوند روي پايه هاي مناسب ، بسيار آسان است . اهداف بهنژادي وردهاي گلخانه اي تا حدودي متفاوت از وردهاي باغچه اي است وردهاي گلخانه اي علاوه بر داشتن صفات مربوط به توليد گل بريدني بايد از ارقامي باشند كه با شرايط گلخانه اي(مانند رطوبت زياد و يا نور كم ) سازش داشته باشند وانگهي وردهاي گلخانه اي بايد داراي صفت چند بار گل دهي باشند تا بتوان چند مرتبه در سال از محصول انها استفاده كرد به طور كلي اهداف بهنژادي ورد به قرار زير است :

توليد پايه هاي مناسب براي شرايط مختلف، بالا بردن مقاومت در برابر سرما ي زمستانه ،توانايي هميشه گل دهي مقاومت در برابر بيماري ها و افات ، بي خاري يا كم خاربودن، نداشتن شاخساره هاي بي گل ، برخورداري از غنچه و گل هاي خوش رنگ و خوش اندازه ،زيادي عطر ،داشتن برگ و شاخه هاي مناسب و ساقه بلند و قوي و داشتن عمر گلجايي طولاني.

منبع : اصول باغبانی -دکتر خوشخوی - چاپ هفدهم ۱۳۸۷

فروغ بیرقدار