۱۳۹۰/۰۳/۲۲
باقالا
ساقه باقلا چهارگوش است و به ارتفاع بیش از یک متر می رسد. انواع پا کوتاه معمولاً دارای قدرت پنجه زنی زیادی است در صورتیکه انواع پابلند حداکثر دارای دو ساقه می باشند. ریشه آن قوی و پر انشعاب است و می تواند در زمینهای نرم تا یک متر نیز در داخل خاک نفوذ کند.
گلها در گره های بالایی به علت رقابت فتوسنتز انتهای ساقه های در حال رشد و نیز در شرایط تراکم شدید بوته ها کمتر تشکیل می شوند. در هر گره معمولاً تعداد 2 تا 4 عدد میوه تولید می شود که در داخل آن تعداد 3 تا 6 عدد دانه وجود دارد. گرمای زیاد می تواند همانند نخودفرنگی باعث اختلالات رشد جنین گردد که نتیجه آن افتادن گل ها یا کم شدن تعداد دانه در غلاف است. با رسیدن دانه ها، پوست غلافها ضخیم شده و رنگ آن به علت اکسیداسیون تیروزین (Tyrosin) سیاه می شود.
ارزش غذایی و اهمیت اقتصادی
باقالا به صورت تازه و خشک به مصرف انسان و دام می رسد. از نظر ارزش غذایی شبیه لوبیا و نخود فرنگی است.در کشور های خارجی بیشتر به صورت یخ زده عرضه می شود.دانه های رسیده باقلا سبز حدود 4 درصد پروتئین با ارزش فیزیو لوژیکی بالا و مقادیر زیادی املاح معدنی مثل فسفر ، کلسیم و آهن دارد.مقدار ویتامین C در آن متوسط و مقدار کاروتین کم است.جدول 8-10 و 9-10 مقدار مواد غذایی موجود در باقالا را نشان می دهد.
طبق گزارشات FAO سطح زیر کشت باقالا در سال 1987 بالغ بر 3268000 هکتار بوده و در بیش از 50 کشور کشت می شود. مهمترین کشور تولید کننده باقالا در دنیا چین است که با سطح زیر کشت 52 درصد و تولیدی به میزان 4/52 درصد مقام اول را در جهانبه خود اختصاص می دهد.
پس از آن حبشه دومین کشور تولید کننده باقلا با 11 درصد سطح زیر کشت و تولیدی به میزان 7/10 درصد قرار دارد. مصر با سطح زیر کشت 2/7 درصد، آلمان غربی 4 درصد ، ایتالیا 9/3 درصد ، مراکش 7/3 درصد و فرانسه 3 درصد در مقامهای بعدی قرار می گیرند.
شرایط آب و هوایی
باقالا محصول فصل خنک است و سرمای تا منهای 5 درجه سانتیگراد را تحمل می کند. گیاهان جوان حتی در سرما به کمتر از منهای 5 درجه سانتیگراد نیز مقاومت می کنند. گرمای زیاد باعث کاهش گل و میوه می شود. رشد و نمو و تشکیل میوه در گیاه منوط به دمای پایین همراه با رطوبت نسبی زیاد هواست. باقالا سبز گیاهی نسبتاً روز بلند است. واکنش فتوپریودی برای زراعت این گیاه دارای اهمیت چندانی نیست.
زمینهای نیمه سنگین و سنگین با رطوبت کافی نسبت به زمینهای شنی برای کاشت باقالا ارجحیت دارند. احتیاج این گیاه به آب زیاد است. کود حیوانی برای باقالا مناسب است و نسبت به نوع زمین و نوع تناوب حدود 20 الی 30 تن در هکتار جایز است. حدود 100 کیلو گرم ازت ، 80 کیلوگرم فسفات و 200 کیلوگرم کود پتاسه در هر هکتار مواد غذایی این گیاه را تأمین می کنند. مصرف آهک باقلا زیاد است.
کاشت و داشت و برداشت
بذر باقالا را در عمق 5 سانتی متری و به فاصله 10 سانتی متر از همدیگر در منطقه شمال ایران در اواسط اواسط پاییز می پاشند. نقاطی که دارای آب و هوای معتدل هستند، می توان بذر آن را در بهار نیز افشاند. فاصله ردیف های کاشت حدود 40 تا 60 سانتی متر و مقدار 2 عدد بذر را با هم در سوراخ قرار می دهند.
مقدار بذر مصرفی در کشت های در کشتهای مکانیزه به فاصله 10Í20سانتی متر در یک هکتار حدود 200 کیلوگرم است. برای مراقبت باقالا معمولاً یک تا دو هفته وجین لازم است و در مرحله تشکیل غلاف، کود ازته را به صورت سرک به گیاه می دهند.
آفات باقالا متعدد است و مهمترین آنها شته سیاه باقالا (Doralis faba) و گاهی اوقات هم سوسک باقالا است که با آفت کش مبارزه می شود.
o. بیماری باقالا عبارتند از:
oزنگ باقالا (Uromyces faba)
oبیماری لکه سیاه برگ باقالا
oبیماری لکه قهوه ای برگ و غلاف (Botrytis faba, Alternaria sp.)
بیماری های ویروسی نیز بعضی اوقات مشاهده می شود که اغلب از انواعه مختلف موزاییک هستند. برداشت باقلا مثل سایر حبوبات در سطح کوچک و با دست انجام می گیرد. باید توجه داشت که زمان برداشت موقعی است که دانه ها هنوز شیری هستند. در زراعت سطوح بزرگ با ماشین برداشت عمل می شود که در ابتدا ساقه ها را از نزدیکی سطح خاک قطع نموده و ساقه ها را همراه با غلاف به صورت دسته های بزرگ و عمودی در سطح مزرعه برای چند روزی قرار می دهند تا در مجاورت آفتاب خشک گردد و آنوقت با دستگاه دانه جدا کن (خرمنکوب) دانه را از ساقه و غلاف جدا می کنند. مقدار محصول نسبت به نوع زمین و عوامل دیگر زراعی حدود 6 تن در هکتار است.
ذرت شیرین
oذرت شیرین Zea Mays L.
مشخصات گیاهشناسی
ذرت شیرین ذرت دانه ای هر دو از جنس Zea و طبق نظریه بسیاری از محققین گیاهشناسی از گونه mays است. ذرت شیرین متعلق به واریته rugosa و زیرواریته saccharata است.
شرایط آب و هوایی
ذرت شیرین گیاهی است کم توقع که در طیف وسیعی از آب و هوا در تمامی دنیا قابل کشت است. این گیاه در عرض جغرافیایی 58 درجه شمالی تا 40 درجه جنوبی و از هم سطح دریا تا ارتفاع 400 متری و در مناطق خشک تا مرطوب به خوبی کشت و کار می شود. با وجود این عامل آب و هوا نمی تواند از نظر کمیت و کیفیت محصول دخالت زیادی داشته و عامل تعیین کننده برای زراعت این گیاه در سبزیکاری سطوح بزرگ باشد. ذرت شیرین در آب و هوای گرم بهتر رشد کرده و محصول بیشتری خواهد داد. حداقل دمای خاک برای کشت ذرت شیرین 10 درجه سانتیگراد و طیف حراراتی برای رشد و نمو این گیاه بین 15 تا 35 درجه سانتیگراد است.
نور
طول روز عامل تعین کننده برای زراعت این گیاه نیست. در منطقه آستانه اشرفیه معمولاً پس از برداشت ذرت شیرین دوباره به کاشت آن اقدام می کنند و برداشت خوبی نیز در این مرحله به دست می آورند. اگرچه در منابع، ذرت شیرین را جزو گیاهان روز کوتاه طبقه بندی می کنند (به عبارت دیگر تولید گل در روزهای کمتر از 12 تا 14 ساعت روشنایی تسریع می شود)، ولی باید دانست که ارقام مختلف ذرت شیرین نسبت به طول مدت روشنایی عکس العملهای متفاوت نشان می دهند. با وجود آن کاشت اکثر ارقام در منطقه گیلان در اوایل بهار پس از رفع سرمای بهاره صورت می گیرد تا تشکیل گل قبل از فرا رسیدن روزهای بلند انجام گردد.
خاک
oذرت شیرین را می توان در هر نوع از خاکی کشت نمود. مناسب ترین خاک برای این گیاه زمینهای لوم نیمه سنگین، با زهکش خوب و مواد آلی کافی است. انواع زودرس اغلب در زمین های سبک شنی و انواع متوسط رس و دیررس در زمینهای نیمه سنگین کشت می شود. این گیاه نسبت به PH خاک زیاد حساس نیست و در زمینهایی با PH بین 5/5 تا 5/7 قابل کشت است. مناسب ترین PH برای کشت این گیاه 6 تا 5/6 است.
کود
در زراعت ذرت شیرین برخلاف بعضی از نوشته ها از کود سبز و کود حیوانی استفاده می شود. زمینهای غنی از فسفر و پتاس مقدار 150 تا 200 کیلوگرم ازت در یک هکتار طلب می کنند. کود ازته به صورت کود سرک و به مقدار 100 کیلوگرم قبل از کاشت و بقیه در زمان رشد گیاه و زمان تولید بلال به زمین داده می شود. مقدار 160 کیلوگرم P2O5 و حدود 240کیلوگرم K2O در هکتار برای زراعت این گیاه لازم است.
کاشت و داشت و برداشت
oاز آنجایی که محصول این گیاه و برای مصرف تازه (بلال و سرخ کرده) مورد استفاده قرار می گیرد، بنابراین لازم است مدت زمان عرضه به بازار نسبتاً طولانی تر باشد. به همین منظور برای کاشت این گیاه از سه روش زیر استفاده می شود :
oالف : کاشت ارقام زودرس ، متوسط رس در یک زمان .
oب : کاشت یک واریته معین در فاصله زمانی 2 تا 3 هفته یکبار
oج : ترکیب دو روش فوق
oبا تجربیات بدست آمده روش اخیر نسبت به روشهای دیگر بهتر است . در بسیاری از باغات خانوادگی کشت توام ذرت شیرین با کدو یا هندوانه و یا لوبیا معمول است .
oاین نوع کشت در سبزی کاری دارای اهمیت زیادی است و می توان در بسیاری از موارد ، محصول بیشتری در واحد سطح تولید نمود .
oعملیات داشت این گیاه بترتیب زیر است :
oتنک کردن - در صورتی که با ماشین کاشت شده باشد . باید گیاه را در مرحله 4 الی 5 برگی تنک نمود .
oحذف پاجوشها - معمولاً ارقام دو رگ یک ساقه ای هستند ولی تولید پاجوشها یا ساقه های جانبی بستگی به عنوان محیطی دارد و حتی در این ارقام نیز تحت شرایطی پاجوش به وجود می آید . معمولاً از حذف پاجوشها که خسارات زیادی می تواند در بر داشته باشد ، خوداری می شود .
oدر بعضی از مناطق زارعین سنبله یا اندامهای نر گیاه را پس از عمل تلقیح حذف کرده و معتقدند که با این عمل گیاه پیش رس می شود و یا اینکه اندامهای نر را به منظور تهیه علوفه استفاده می کنند . و در هر صورت انجام این عمل باعث کاهش محصول خواهد شد .
oزمان برداشت ذرت شیرین موقعی است که با فشار آوردن ناخن روی دانه ها مایع شیری رنگی از آنها خارج گردد . رنگ چوب بلال در این موقع زرد است . از علایم دیگر رسیده بودن دانه ذرت شیرین ، میزان ماده خشک دانه هاست که بین 23 تا 25 درصد قرار دارد .
باید توجه داشت که پس از برداشت محصول مقدار قند گیاه که به سرعت کاهش می یابد و آزمایشهای مختلف در این مورد نشان داده اند که مقدار قند در 24 ساعت می تواند به 50 درصد تقلیل یابد . نحوه برداشت محصول در سبزیکاری سطوح کوچک با دست و در سطوح بزرگ با ماشین بزرگ با ماشین چاپر (ماشین ویژه ذرت) انجام می گیرد . مقدار محصول در سبزیکاری مکانیزه حدود 5 تا 10 بلال در یک متر مربع و به عبارت دیگر حدود 12 تا 14 تن در هکتار است .
نوشته شده توسط م. عراقی در ساعت 19:47 | لینک
|
