برای اولین بار نتایج بدست آمده در این آزمایشات در سال 2003
توسط دکتر Piet VanderAar رییس انستیتو De schothorst هلند
در کنفرانس علوم تغذیه دانشگاه ناتینگهام انگلستان ارائه شد.
وی سخنرانی خود را با یادآوری اینکه نشاسته، به طور معمول
تامین کننده 50 الی 70 درصد جیره های غذایی طیور گوشتی
می باشد، آغاز نمود و سپس بیان نمود که بیشتر متخصصان
تغذیه فکر می کنند، نشاسته موجود در مواد غذایی در تغذیه
جوجه های گوشتی به طور کامل به طور تقریباً کامل یا کامل در
داخل روده کوچک هضم می شود. اما او اظهار داشت این فرض
همیشه صحیح نمی باشد و هضم نشاسته به ویژه در طیور جوان،
اغلب کمتر از 100 درصد اتفاق میافتد. یکی از دلایل این پیامد را
می توان به وجود تفاوت های عمده بین مواد خام حاوی انواع مختلفی
از نشاسته مرتبط دانست. به هر حال به نظر می رسد یکی از
فاکتورهای ایجاد کننده تفاوت درعملکرد رشد طیور منابع مختلف
تامین کننده نشاسته و همچنین اختلافات موجود در فرآیند هضم این
ماده مغذی باشد. پس به این دلیل در هنگام فرمولاسیون جیره باید
مقدار انرژی تامین شده به وسیله تک تک اجزا تشکیل دهنده مواد
غذایی، مد نظر قرار گرفته شود.
تنوع نشاسته در منابع حاوی نشاسته:
به طور کلی تفاوتهای مشاهده شده در انواع نشاسته به اندازه دانه
آنها مربوط می شود به عنوان مثال انواع نشاسته ممکن است از نظر نوع
آمیلوز و همچنین طول زنجیره آمیلوپکتین متفاوت باشند. دکترVander Aar
در ادامه افزود مدارک مبتنی برمقالات منتشر شده در ده سال اخیر ثابت
کرده است که از عوامل دیگری که بر روی عملکرد رشد طیور و همچنین
بر هضم نشاسته موثر می باشد، مدت زمانی توقف مختلف نشاسته
برای طی فرآیند هضم در محل روده کوچک می باشد. چرا که بیشترین
مقدار هضم نشاسته در این محل صورت می پذیرد. بیشترین اطلاعات
علمی موجود در رابطه با محل اصلی هضم نشاسته درجوجه های
گوشتی از تحقیق انجام شده در انستیتو تغذیه حیوانی De Schahrost
به دست آمده است. دراین پروژه 12 ماده خام در یک دوره طولانی مدت
بر روی جوجه های گوشتی 28 روزه بر اساس تفاوت های عمده در قابلیت
هضم در ایلئوم یا قابلیت هضم مدفوع با یکدیگر مقایسه شده اند. در طول
ده سال اول انجام این پروژه قابلیت هضم مدفوع در جوجه های گوشتی 28
روزه هیچ تفاوت معنی داری را نشان نداد. با وجود تنوع منابع تامین کننده
نشاسته، نشاستههای تامین شده از مواد غذایی مانند کاساوا، ریشه
کاساوا، مقدار جزیی گندم و ذرت و یا ذرت زرد در همه قسمت میانی
روده کوچک هضم شدند درحالی که به طور قابل توجهی هضم نشاسته
تامین شده از لگوم هایی مانند نخود و لوبیاها در نیمه دوم دستگاه
گوارش ( روده باریک )مشاهده گردید.
چه پیچیدگی هایی در نتیجه این پیامد، در عملکرد رشدی حاصل از
جوجه های گوشتی قابل انتظار است؟ پس از طراحی یک آزمایش با
فرمولاسیون و طراحی دو جیره غذایی با محتوای قابلیت هضم یکسان
ولی با سرعتهای هضم متفاوت ( سریع، کند ) نشاسته، بر روی
جوجههای گوشتی 38 روزه جواب سوال فوق ارائه داده شد. در این
آزمایش که منابع نشاسته آن از کاساوا و ذرت تامین شده بود تنها
در 14 روز اول شروع آزمایش گروه حاوی جیره غذایی با نشاسته با
سرعت هضم کند، 25 گرم وزن بیشتری را از گروه حاوی جیره غذایی
با نشاسته سریع الهضم داشتند همچنین در تیمارهای نشاسته با
قابلیت هضم کند ضریب تبدیل خوراکی مصرفی بهتری از تیمار بعدی ب
ود. در نهایت در پایان 38 روزه آزمایش تفاوت در وزن زنده بین دو گروه
آزمایشی، به طور معنی داری مشاهده گردید.
سرعت هضم کند نشاسته بهتر است:
ما نتیجه گرفتیم که نشاسته با قابلیت هضم آهسته بهتر است
دکترVander Aar گفت:به نظر میرسد هضم نشاسته در نیمه دوم
روده کوچک تاثیرات مثبتی را داشته باشد. بررسی نتایج آزمایش
عملکرد جوجه های گوشتی به سطوح مختلف در سرعت های هضم
متفاوت نشان می دهد که ضریب تبدیل غذایی از یک منحنی سیگموئیدی
تبعیت می کند. علاوه بر سطوح معین نشاسته، میزان سرعت پایین
نشاسته در بروز اثرات مثبت مورد انتظار نیز دخالت دارد. اما پایین بودن
سرعت هضم نشاسته از یک حد آستانهای،نه تنها در هضم نشاسته
بهبودی حاصل نمیگردد بلکه باعث پیچیدگی هایی در هضم نشاسته
در ایلئوم می شود.
تاثیر فرآیند کردن غذا بر روی سرعت هضم نشاسته:
از پروژه ای که در انیستیتو De Schothrost انجام شده می توان نتیجه
گرفت منابع نشاسته ای پلت شده بیشترین تغییرات رابر روی سرعت
هضم نشاسته دارند و به دنبال آن عملکرد رشدی را در صورت استفاده
از فرمولاسیون ویژه تغییر می دهند. در این آزمایش پلت هایی از نخود و
ذرت یا کاساوا و گندم که تامین کننده نشاسته جیرههای غذایی بودند،
تهیه گردید. بعضی از پلتها تحت بخار آب قرار گرفتند و منبسط شدند.
پلت های تحت بخار آب در مقایسه با پلت های حرارت داده نشده دارای
بیشترین سرعت هضم نشاسته بودند. بالاترین سرعت نشاسته مربوط
به تیمار با اعمال حرارت بالا در کوتاهترین زمان بود. در مقایسه دیگری که
بین تیمارهای حرارت ندیده صورت گرفت، جیره هایی که نشاسته آنها از
ذرت و کاساوا تامین شده بود نسبت به گروه های دیگر تغییر جزیی در
هضم غذا و عملکرد رشدی جوجه های گوشتی ایجاد کرده بودند. دکتر
Vander Aarنتیجه گرفت اگر چه سرعت پایین تجزیه شدن نشاسته
باعث بهبود درعملکرد و رشد جوجه های گوشتی می شود ولی این
بهبودی شاید نتیجه عدم توجه به نحوه فرآیند کردن اقلام خوراکی از
دست برود به طوری که سرعت پایین هضم نشاسته نتیجه مورد انتظار
را ندهد. به عنوان یک قانون کلی، روشهای فرآیند کردن تنها باعث
افزایش تجزیه پذیری نشاسته میشود ولی قادر به کاهش سرعت
هضم نشاسته نمی باشد.
پیش بینی نتایج حاصل از فرآیندهای کردن:
در حقیقت حالا امکان دارد پیش بینی کرد که آسیاب و پلت کردن
با فشار بخار در سرعت هضم نشاسته موجود در منابع تامین کننده
نشاسته جیره ها تاثیر دارد. در پروژهای که در آزمایشگاه انیستیتو De Schothrost
بر روی قابلیت تجزیه پذیری انجام شد و در کنفرانس ناتینگهام ارائه گردید،
گزارش گردید که نشاسته تامین شده از منابع مختلف در دو ساعت اول
تغذیه شده اکثراٌ مورد تجزیه قرار میگیرد اما در مواردی جیره مخلوطی
از منابع تامین کننده نشاسته ای همانند سورگوم و گندم باشد،سرعت
تجزیه پذیری آن آهسته می باشد و مخصوصاٌ در سنین 9 الی 30 روزگی
بیشترین تاثیر را بر بازده ضریب تبدیل غذایی خواهد داشت.
انسولین و سوالات پروتیین:
نهایتاٌعلت اینکه سرعت تجزیه شدن چگونه بر روی رشد جوجه های
گوشتی تاثیر گذار می باشد به عنوان یک رویداد قابل پیش بینی
می باشد، به هر حال محققان هلندی پیشنهاد کردند که وقتی همه
نشاسته در نیمه ابتدایی روده کوچک جوجههای گوشتی هضم شود،
پاسخ به هورمون انسولین کوتاههتر خواهد بود در حالیکه استفاده از
جیرهای حاوی نشاسته با هضم انتهایی رودهای باعث دسترسی کامل
جوجه به مواد غذایی هضم شده میشود و میزان جذب بیشتری صورت
خواهد گرفت.دکترVander Aar خاطر نشان کردکه سرعت پایین در تجزیه
پذیری نشاسته میتواند یک مزیت قابل توجه به واسطه صرفه جویی در
مصرف پروتیین داشته باشد. در یک نظریه ارائه شده مکانیزم احتمالی در
انتهای روده کوچک براین مبناست که در این قسمت سلولهای دیواره
روده کوچک قادر به ساختن مقدار بیشتری گلوکز می باشند در نتیجه
این عمل دیگر نیازی به اکسیداسیون اسیدآمینه برای تامین انرژی بیشتر
نمیباشد. در مطاله مقالات به نظر میرسد که افزودن اسیدآمینه به جیره
تنها در زمانی باعث بهبود در بازده مصرف خوراک خواهد گردید که نشاسته
موجود در جیره سریعاٌ قابل هضم باشد. بنابراین به خوبی میتوان به این
نتیجه کلی رسید که بازده مناسب در جذب پروتیین به طور قابل ملاحظه ای
به وجود همزمان منابع نشاسته با سرعت با سرعت هضم پایین بستگی
دارد و این پیامد به ویژه هنگام استفاده از جیره هایی با سطوح پایین
اسیدآمینه به طور قابل ملاحظهای دیده میشود. احتیاجات اسیدآمینه ای
پایینتر، نتایج آزمایشات مختلف نشان می دهد که در جیره های حاوی
نشاسته با سرعت با سرعت هضم پایین، نیازمندیهای اسیدآمینه های
جیره ای به میزان 5 الی 7 درصد کاهش می یابد.
مجله جهان مرغداری، سال یازدهم، شماره ۶۶، مهر ۱۳۸۹
