قارچ دُنبَلان (به انگلیسی: Truffle)‏ نوعی قارچ خوراکی گرانقیمت

و کمیاب است. این قارچ در گونه‌های مختلف ديده مي شود کاشت آنها

نتیجه مفید نداده‌است، ولی به حالت طبیعی در بسیاری از زمینهای

معتدل دیده می‌شوند  اندازه قارچ دنبلان از یک فندق تا اندازه یک پرتقال

و شکلی شبیه سیب زمینی دارد.با توجه به آغاز بارندگي هاي بهاره و

مساعد شدن شرايط رشد دنبلان ها، جمع آوري، خريد و فروش و مصرف

اين قارچ ها در رويشگاه هاي اين قارچ در كشور از رونق خاصي برخوردار

 شده است.

بخشي از خواص دارويي و پزشكي قارچ دنبلان بر اساس مستندات علمي

 و تحقيقات آزمايشگاهي و برخي ديگر در ميان مردم مناطق مختلف و بر اساس

 تجربيات شخصي و در طول سال هاي متمادي به اثبات رسيده است. در طي

نمونه برداري از قارچ هاي دنبلان در طي سال هاي گذشته، با مطرح كردن

سؤالاتي از مردم مناطق مختلف كشور، در مورد خواص اين قارچ، مردم

از آن به عنوان يك غذاي نيرو بخش و مقوي ياد كرده و تغذيه از آن در فصل

بهار را براي جلوگيري از انواع بيماري ها در طول سال مؤثر مي دانند.

در ميان مردم آذربايجان غربي اعتقاد بر اينست كه قارچ تأثير چشمگيري

در كاهش قندخون در ميان مبتلايان به ديابت دارد. در شهر هاي مركزي

و جنوبي كشور نيز از قارچ به عنوان غذايي مقوي و دارويي در درمان

بيماري هاي چشمي ياد مي شود. در حديثي از رسول اكرم نقل شده

 است : قارچ دنبلان مائده اي از جانب خداوند و از گياهان بهشتي بوده

و مصرف آن براي بيماري هاي چشمي سودمند است ( بحارالانوار،

جلد 62، صفحه 145، حديث 3 ). برخي از افراد محلي در استان

فارس نيز مصرف قارچ را در درمان عوارض پيري موثر دانسته و آن

را به عنوان عامل جواني مي شناسند. بر اساس تحقيقات علمي

انجام شده تاكنون تأثيرات آنتي بيوتيكي قارچ در برابر ميكروب ها و عوامل

بيماريزا، تأثير آنتي اكسيداني در برابر انواع عوامل سرطان زا و محافظت

از كبد در برابر بيماري هاي كبدي به اثبات رسيده است.

دنبل قارچي از شاخه قارچ هاي كيسه اي(آسكوميكوتا)

و از تيره دنبلانان و از سرده tuber است.در استان هاي فارس‏،

زنجان، چهارمحال و بختياري، هرمزگان، همدان، كرمانشاه و تهران

 مي رويد. به رنگ هاي سفيد، سياه و قرمز تيره و خاكستري

و بنفش ديده مي شود كه لذيذترين آن پوسته سياهرنگ دارد.

معمولا در عمق حدود پنج تا سي سانتي متري خاك و نزديك

ريشه گياهان به صورت همزيست رشد مي كند. در هرمزگان

به نام آغر و در تهران دنبلان و در فارس با نام دنبل مي شناسند.

 فصل برداشت آن از نيمه هاي اسفند تا اواخر فروردين ماه در 

 سال هاي پر باران مي باشد.

از نظر تغذيه اي داراي بيش از ١٥ نوع پروتئين و ويتامين هاي

زيادي است.پروتئين بخش مهمي از جيره غذايي انسانهاست و

 استفاده از انواع قارچ ها علي الخصوص دنبل به عنوان يك غذاي

 سالم رو به افزايش است و هر ساله متقاضيان بيشتري پيدا مي كند.

 چرا كه هيچ نوع دست كاري ژنيتيكي توسط انسان در آن نشده و كود

شيميايي نيز به هيچ وجه در رشد آن بكار نرفته است.دنبل جزء گرانترين

و لذيذترين قارچ هاي خوراكي و دارويي جهان است و پرورش و كاشت

آن به صورت صنعتي تا به امروز نتيجه چندان مفيدي نداشته است.

 رعد و برق و باران هاي مناسب فصلي با افزايش نيترات خاك

بر ميزان باردهي آن مي افزايد.

افراد آشنا و مطلعي در منطقه زردكوه چهارمحال

و بختياري وجود دارند كه روزانه بين ١٠ تا ١٥ كيلوگرم دنبلان

كوهي جمع آوري مي كنند. قيمت آن در ايران متغيير بوده  و در خارج

از كشور نيز خريداران بسيار خوبي دارد.در كشورهاي فرانسه و ايتاليا

 و انگليس هر كيلو ١٠٠ تا ٢٠٠ دلار به فروش مي رسد.بيشترين مصرف

آن علاوه بر استفاده خوراكي در تهيه روغن هاي معطر و نيز داروسازي مي باشد.